TĂNG CƯỜNG TUYÊN TRUYỀN LUẬT HỘ TỊCH – NỀN TẢNG QUAN TRỌNG TRONG QUẢN LÝ DÂN CƯ VÀ BẢO ĐẢM QUYỀN CÔNG DÂN

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, Luật Hộ tịch giữ vai trò đặc biệt quan trọng, gắn liền trực tiếp với đời sống của mỗi người dân, từ khi sinh ra cho đến khi qua đời. Do đó, việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Hộ tịch có ý nghĩa thiết thực nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân, góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, văn minh.

Luật Hộ tịch được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2016, là cơ sở pháp lý quan trọng để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực đăng ký, quản lý hộ tịch. Luật quy định rõ quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức trong việc đăng ký các sự kiện hộ tịch như: khai sinh, kết hôn, khai tử, nhận cha, mẹ, con, thay đổi, cải chính hộ tịch… Qua đó, góp phần bảo đảm quyền nhân thân cơ bản của công dân được pháp luật bảo hộ.

Một trong những nội dung cốt lõi của Luật Hộ tịch là quy định về đăng ký khai sinh. Đây là quyền đầu tiên và quan trọng nhất của mỗi con người. Việc đăng ký khai sinh không chỉ giúp xác lập tư cách pháp lý của cá nhân mà còn là cơ sở để thực hiện các quyền và nghĩa vụ khác như: học tập, chăm sóc y tế, hưởng các chính sách an sinh xã hội. Tuy nhiên, trên thực tế, ở một số địa phương vẫn còn tình trạng trẻ em chưa được đăng ký khai sinh đúng thời hạn, dẫn đến nhiều hệ lụy trong quá trình trưởng thành. Vì vậy, các cấp, các ngành cần tăng cường tuyên truyền để người dân nhận thức rõ trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em theo quy định.

Bên cạnh đó, việc đăng ký kết hôn cũng là một nội dung quan trọng của Luật Hộ tịch. Pháp luật quy định rõ điều kiện, trình tự, thủ tục đăng ký kết hôn nhằm bảo đảm nguyên tắc hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng. Việc đăng ký kết hôn không chỉ có ý nghĩa pháp lý mà còn là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của các bên trong quan hệ hôn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Tình trạng chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn vẫn còn tồn tại, tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, cần được tuyên truyền, vận động để hạn chế.

Một điểm mới nổi bật của Luật Hộ tịch là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đăng ký và quản lý hộ tịch. Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình thực hiện các thủ tục liên quan. Người dân có thể thực hiện đăng ký hộ tịch trực tuyến, giảm thời gian đi lại, chi phí và nâng cao tính minh bạch, công khai trong giải quyết thủ tục hành chính.

Cùng với đó, Luật Hộ tịch cũng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, đặc biệt là Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc đăng ký, quản lý hộ tịch. Cán bộ làm công tác hộ tịch cần được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đồng thời phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ nhân dân, bảo đảm giải quyết thủ tục nhanh chóng, chính xác, đúng quy định pháp luật.

Để Luật Hộ tịch thực sự đi vào cuộc sống, công tác tuyên truyền cần được triển khai đồng bộ, đa dạng về hình thức và nội dung. Các cơ quan, đơn vị có thể tổ chức tuyên truyền thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, các buổi sinh hoạt cộng đồng, lồng ghép trong các chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật. Đồng thời, cần tận dụng hiệu quả các nền tảng số, mạng xã hội để truyền tải thông tin một cách nhanh chóng, rộng rãi, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Ngoài ra, cần chú trọng tuyên truyền đến các nhóm đối tượng đặc thù như: người dân vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số, lao động di cư… Đây là những nhóm có nguy cơ cao chưa tiếp cận đầy đủ với các quy định pháp luật về hộ tịch. Việc nâng cao nhận thức cho các đối tượng này sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng vi phạm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Có thể khẳng định, Luật Hộ tịch không chỉ là công cụ pháp lý phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn là “tấm giấy thông hành” bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong suốt cuộc đời mỗi cá nhân. Việc thực hiện tốt Luật Hộ tịch sẽ góp phần xây dựng hệ thống dữ liệu dân cư chính xác, đồng bộ, phục vụ hiệu quả cho công tác hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

Trong thời gian tới, các cấp, các ngành cần tiếp tục quan tâm, chỉ đạo sát sao công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Hộ tịch; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện; kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm. Đồng thời, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động thực hiện các thủ tục hộ tịch theo đúng quy định.

Việc chung tay thực hiện tốt Luật Hộ tịch không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội trong việc xây dựng một môi trường pháp lý minh bạch, công bằng, vì sự phát triển bền vững của đất nước.