Tăng cường phổ biến Thông tư số 27/2026/TT-BNV về Danh mục công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động

An toàn, vệ sinh lao động là một trong những nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa thiết thực trong việc bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người lao động, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển, các ngành nghề, lĩnh vực sản xuất không ngừng mở rộng, việc sử dụng máy móc, thiết bị hiện đại và ứng dụng công nghệ mới ngày càng phổ biến, nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các sự cố mất an toàn vẫn luôn hiện hữu. Vì vậy, việc tăng cường tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động là yêu cầu cấp thiết, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, ổn định và bền vững.

Nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động, Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư số 27/2026/TT-BNV ban hành Danh mục công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động. Việc ban hành Thông tư có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định những công việc tiềm ẩn nguy cơ cao đối với sức khỏe, tính mạng của người lao động, làm cơ sở để các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp chủ động rà soát, đánh giá rủi ro, tổ chức huấn luyện và triển khai các biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động theo quy định của pháp luật.

Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác an toàn, vệ sinh lao động

An toàn, vệ sinh lao động không chỉ là trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động mà còn là quyền lợi chính đáng của người lao động và là yếu tố quan trọng bảo đảm sự phát triển ổn định của mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp. Một môi trường làm việc an toàn giúp người lao động yên tâm công tác, hạn chế nguy cơ tai nạn, bệnh nghề nghiệp, đồng thời giảm thiểu thiệt hại về tài sản, chi phí khắc phục sự cố và những gián đoạn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thực tế cho thấy, tai nạn lao động có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau như máy móc, thiết bị không bảo đảm an toàn; quy trình vận hành chưa phù hợp; người lao động chưa được huấn luyện đầy đủ; thiếu phương tiện bảo vệ cá nhân; điều kiện làm việc không bảo đảm hoặc sự chủ quan, bất cẩn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Đối với những công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của người lao động và những người xung quanh.

Do đó, việc tuyên truyền, phổ biến Thông tư số 27/2026/TT-BNV cần được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong công tác giáo dục, phổ biến pháp luật về lao động. Thông qua hoạt động tuyên truyền, người sử dụng lao động có điều kiện nắm bắt đầy đủ hơn trách nhiệm của mình trong việc xác định các vị trí công việc có nguy cơ cao, tổ chức huấn luyện và triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn. Người lao động cũng được nâng cao hiểu biết về những rủi ro có thể gặp phải, chủ động tuân thủ quy trình làm việc và bảo vệ sức khỏe của bản thân.

Bên cạnh đó, cần từng bước xây dựng văn hóa an toàn trong cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp, trong đó phòng ngừa tai nạn lao động phải được đặt lên hàng đầu. Mỗi người lao động cần hình thành thói quen kiểm tra thiết bị trước khi sử dụng, chấp hành hướng dẫn chuyên môn, sử dụng đúng phương tiện bảo vệ cá nhân và kịp thời báo cáo những nguy cơ mất an toàn. Mỗi người sử dụng lao động cần coi đầu tư cho an toàn, vệ sinh lao động là đầu tư cho sự phát triển ổn định, lâu dài của đơn vị.

Phổ biến các nhóm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động

Thông tư số 27/2026/TT-BNV ban hành Danh mục công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, bao quát nhiều ngành nghề, lĩnh vực có nguy cơ cao, từ công nghiệp, xây dựng, khai thác khoáng sản, năng lượng đến y tế, nông nghiệp, giao thông vận tải và các hoạt động dịch vụ đặc thù.

Trong lĩnh vực cơ khí, công nghiệp và sản xuất, những công việc liên quan đến chế tạo, lắp ráp, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn cần được quản lý chặt chẽ. Các hoạt động vận hành máy cưa, máy mài, máy tiện, máy phay, máy dập, máy nghiền, băng tải, thiết bị hàn cắt kim loại và các thiết bị sản xuất chuyên dụng có thể tiềm ẩn nguy cơ cuốn, kẹp, cắt, nghiền, bỏng nhiệt hoặc điện giật. Người lao động thực hiện những công việc này cần được hướng dẫn đầy đủ về quy trình vận hành, nhận diện nguy cơ và sử dụng các thiết bị bảo vệ phù hợp.

Trong lĩnh vực xây dựng, các công việc thi công, lắp đặt, sửa chữa, cải tạo, phá dỡ công trình, lắp dựng giàn giáo và vận hành máy móc xây dựng cũng cần được đặc biệt quan tâm. Những công việc trên cao, tại các vị trí cheo leo, mái nhà, giàn giáo hoặc khu vực có nguy cơ sụt lún, sập đổ có thể gây ra tai nạn nghiêm trọng nếu không thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa. Do đó, các đơn vị thi công cần kiểm tra điều kiện làm việc, bảo đảm kết cấu công trình, trang bị phương tiện chống ngã và tổ chức giám sát an toàn trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Đối với lĩnh vực hóa chất và vật liệu nguy hiểm, các công việc sản xuất, sử dụng, thí nghiệm, bảo quản, vận chuyển và xử lý hóa chất nguy hiểm, độc hại đòi hỏi người lao động phải có kiến thức chuyên môn và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật. Nguy cơ cháy, nổ, nhiễm độc hoặc tiếp xúc với các tác nhân gây hại có thể phát sinh nếu hóa chất không được bảo quản đúng cách, thiết bị không bảo đảm an toàn hoặc người lao động không sử dụng đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân. Vì vậy, công tác kiểm soát hóa chất, phòng chống cháy nổ và chuẩn bị phương án ứng phó sự cố cần được thực hiện thường xuyên.

Bên cạnh đó, các công việc liên quan đến điện lực, vận hành và sửa chữa thiết bị điện, làm việc trong môi trường có bức xạ ion hóa, phóng xạ, điện từ trường tần số cao hoặc tiếp xúc với các yếu tố nguy hiểm khác cũng cần được kiểm soát chặt chẽ. Người lao động phải được hướng dẫn về các nguy cơ đặc thù, sử dụng thiết bị bảo vệ phù hợp và thực hiện đúng quy trình kỹ thuật nhằm hạn chế tối đa sự cố.

Đối với các công việc trong không gian hạn chế như bể chứa, giếng, đường cống, hầm, đường hầm, công trình ngầm hoặc những nơi có khả năng phát sinh khí độc, nguy cơ thiếu ôxy, ngạt khí, nhiễm độc và mắc kẹt luôn tiềm ẩn. Trước khi tiến hành công việc, đơn vị sử dụng lao động cần đánh giá điều kiện môi trường, kiểm tra các yếu tố nguy hiểm, tổ chức thông gió và chuẩn bị phương tiện cứu hộ theo yêu cầu. Người lao động không được tự ý đi vào khu vực nguy hiểm khi chưa đáp ứng các điều kiện an toàn.

Ngoài những lĩnh vực trên, Danh mục còn bao gồm các công việc đặc thù trong giao thông vận tải, khai thác và chế biến khoáng sản, sản xuất năng lượng, xử lý chất thải, y tế, xét nghiệm, sản xuất dược phẩm, nông nghiệp và các ngành nghề khác theo quy định. Đối với từng công việc, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cần căn cứ nội dung Danh mục ban hành kèm theo Thông tư để xác định chính xác phạm vi áp dụng, tránh bỏ sót các vị trí có nguy cơ cao.

Việc xác định công việc thuộc Danh mục phải dựa trên tính chất công việc thực tế, nhiệm vụ được giao, thiết bị sử dụng và điều kiện lao động cụ thể, không chỉ căn cứ vào tên ngành nghề hoặc chức danh của người lao động. Đây là cơ sở quan trọng để tổ chức huấn luyện đúng đối tượng, áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp và nâng cao hiệu quả quản lý an toàn, vệ sinh lao động.

Nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động

Để thực hiện hiệu quả Thông tư số 27/2026/TT-BNV, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cần chủ động rà soát toàn bộ vị trí việc làm, dây chuyền sản xuất, thiết bị và quy trình lao động; đối chiếu với Danh mục để xác định chính xác những công việc thuộc diện áp dụng. Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng và bố trí nguồn lực phù hợp để thực hiện các yêu cầu về an toàn, vệ sinh lao động.

Người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động theo đúng quy định của pháp luật, phù hợp với tính chất công việc và đối tượng người lao động. Nội dung huấn luyện cần tập trung vào việc nhận diện các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại; hướng dẫn quy trình làm việc an toàn; sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân; phòng ngừa tai nạn lao động và xử lý tình huống khẩn cấp. Việc huấn luyện phải bảo đảm thiết thực, giúp người lao động hiểu rõ nguy cơ và biết cách thực hiện công việc an toàn trong thực tế.

Cùng với công tác huấn luyện, các đơn vị cần thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng máy móc, thiết bị; thực hiện kiểm định kỹ thuật an toàn đối với những thiết bị thuộc diện phải kiểm định; cải thiện điều kiện làm việc; trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân và tổ chức giám sát việc chấp hành nội quy, quy trình an toàn. Những nguy cơ mất an toàn cần được phát hiện, đánh giá và xử lý kịp thời, không để kéo dài dẫn đến tai nạn hoặc sự cố nghiêm trọng.

Về phía người lao động, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ, nghiêm túc tham gia huấn luyện, nắm vững quy trình kỹ thuật và chấp hành nội quy an toàn tại nơi làm việc. Người lao động phải sử dụng đúng, đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân; không tự ý tháo bỏ cơ cấu bảo vệ thiết bị; không vận hành máy móc khi chưa được hướng dẫn hoặc chưa đáp ứng yêu cầu về chuyên môn. Khi phát hiện nguy cơ tai nạn, thiết bị hư hỏng hoặc điều kiện làm việc không bảo đảm, cần kịp thời thông báo cho người có trách nhiệm để xử lý.

Đồng thời, cần phát huy vai trò của tổ chức công đoàn và các tổ chức đại diện người lao động trong việc tuyên truyền, giám sát thực hiện chính sách, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động; tham gia đề xuất các giải pháp cải thiện điều kiện làm việc và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. Sự phối hợp chặt chẽ giữa người sử dụng lao động, người lao động và các cơ quan quản lý sẽ góp phần tạo chuyển biến tích cực trong công tác phòng ngừa tai nạn lao động.

Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực hiện đồng bộ

Để Thông tư số 27/2026/TT-BNV được triển khai hiệu quả, công tác tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, có trọng tâm, trọng điểm và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức công đoàn, doanh nghiệp và đơn vị sử dụng lao động cần phối hợp phổ biến nội dung Thông tư thông qua hội nghị, tập huấn, sinh hoạt chuyên đề, tài liệu hướng dẫn, bảng tin nội bộ, hệ thống thông tin điện tử và các phương tiện truyền thông.

Nội dung tuyên truyền cần tập trung làm rõ mục đích, ý nghĩa của việc ban hành Thông tư; các nhóm công việc thuộc Danh mục; trách nhiệm của người sử dụng lao động; quyền, nghĩa vụ của người lao động và các yêu cầu cần thực hiện để phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Đối với những ngành nghề có nguy cơ cao, cần tăng cường hướng dẫn trực quan, thực hành nhận diện nguy cơ, sử dụng phương tiện bảo hộ và xử lý tình huống khẩn cấp để người lao động có thể vận dụng hiệu quả vào thực tiễn.

Các cơ quan, đơn vị cần chủ động xây dựng kế hoạch triển khai, tổ chức rà soát, cập nhật hồ sơ quản lý an toàn, vệ sinh lao động và chuẩn bị đầy đủ điều kiện cần thiết để thực hiện quy định mới. Công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện những hạn chế, thiếu sót và chấn chỉnh các hành vi vi phạm. Đồng thời, cần biểu dương những tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác an toàn, vệ sinh lao động, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả và khuyến khích sáng kiến cải thiện điều kiện làm việc.

Việc phổ biến Thông tư cần gắn với các chương trình, kế hoạch về phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và xây dựng môi trường làm việc an toàn. Các cơ quan, doanh nghiệp cần thường xuyên đánh giá kết quả thực hiện, kịp thời cập nhật các quy định pháp luật có liên quan và giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.

Thông tư số 27/2026/TT-BNV có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027. Do đó, việc chủ động nghiên cứu, phổ biến và chuẩn bị các điều kiện thực hiện ngay từ thời điểm hiện nay có ý nghĩa quan trọng, giúp các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tránh bị động, bảo đảm việc áp dụng quy định mới đúng thời hạn và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Chung tay xây dựng môi trường lao động an toàn, bền vững

An toàn, vệ sinh lao động là nền tảng bảo vệ con người, đồng thời là điều kiện quan trọng để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định và phát triển bền vững. Việc ban hành Thông tư số 27/2026/TT-BNV góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể liên quan và tạo cơ sở để triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa rủi ro trong quá trình lao động.

Mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu, phổ biến, quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định của Thông tư; coi công tác phòng ngừa tai nạn lao động là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với hoạt động quản lý và sản xuất, kinh doanh. Mỗi người lao động cần nâng cao ý thức tự bảo vệ, chấp hành nội quy, quy trình kỹ thuật và tích cực tham gia xây dựng văn hóa an toàn tại nơi làm việc.

Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Thông tư số 27/2026/TT-BNV không chỉ góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động mà còn thúc đẩy việc thực hiện các chính sách, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động một cách đồng bộ, hiệu quả. Qua đó, góp phần hạn chế tai nạn lao động, giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ sức khỏe người lao động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ.

Chủ động phòng ngừa, nghiêm túc tuân thủ quy định, đề cao trách nhiệm và chung tay xây dựng môi trường làm việc an toàn chính là những hành động thiết thực để bảo vệ người lao động, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, góp phần vào sự phát triển bền vững của cơ quan, doanh nghiệp và toàn xã hội.