Tăng cường phối hợp thực hiện trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng – Nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trên địa bàn tỉnh Hưng Yên

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền được tiếp cận công lý, luôn được Đảng và Nhà nước xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, công tác trợ giúp pháp lý giữ vai trò hết sức quan trọng, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đối tượng yếu thế, bảo đảm công bằng xã hội và nâng cao niềm tin của Nhân dân đối với hệ thống tư pháp.

Nhằm tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan trong hoạt động tố tụng, thời gian qua, các bộ, ngành Trung ương đã ban hành nhiều văn bản quan trọng, trong đó nổi bật là Thông tư liên tịch số 10/2018/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-VKSNDTC-TANDTC ngày 29/6/2018 (sau đây gọi là Thông tư liên tịch số 10/2018) và Thông tư liên tịch số 29/2025/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-TANDTC-VKSNDTC ngày 31/12/2025 (sau đây gọi là Thông tư liên tịch số 29/2025) sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư liên tịch số 10/2018. Việc tiếp tục tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả các văn bản này trên địa bàn tỉnh Hưng Yên và trong phạm vi từng ngành là yêu cầu cấp thiết, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tố tụng, bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý của người dân.

Khẳng định vai trò của trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng

Trợ giúp pháp lý là một chính sách nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước, thể hiện rõ tính ưu việt của chế độ ta trong việc chăm lo cho các đối tượng yếu thế như người nghèo, người có công với cách mạng, người dân tộc thiểu số, trẻ em, người khuyết tật… Trong hoạt động tố tụng, trợ giúp pháp lý giúp các đối tượng này có điều kiện tiếp cận công lý một cách bình đẳng, được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp một cách hiệu quả.

Tuy nhiên, để hoạt động trợ giúp pháp lý thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng như Công an, Viện kiểm sát, Tòa án với các cơ quan quản lý nhà nước về trợ giúp pháp lý, các tổ chức hành nghề luật sư và các cơ quan, đơn vị có liên quan. Đây chính là nội dung cốt lõi mà Thông tư liên tịch số 10/2018 hướng tới.

Nội dung trọng tâm của Thông tư liên tịch số 10/2018

Thông tư liên tịch số 10/2018 đã quy định cụ thể trách nhiệm, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong việc bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý của người tham gia tố tụng. Theo đó, các cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm thông báo, giải thích quyền được trợ giúp pháp lý cho người thuộc diện được trợ giúp; tạo điều kiện để người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng theo quy định.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định rõ trách nhiệm của các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước trong việc cử người thực hiện trợ giúp pháp lý kịp thời, đúng đối tượng; phối hợp với các cơ quan tố tụng để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp.

Việc triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 10/2018 trong thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tố tụng, giảm thiểu tình trạng oan sai, bảo đảm quyền con người. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới của thực tiễn, cần tiếp tục hoàn thiện, bổ sung các quy định để phù hợp hơn với tình hình hiện nay.

Những điểm mới của Thông tư liên tịch số 29/2025

Nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong quá trình thực hiện, Thông tư liên tịch số 29/2025 đã được ban hành để sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư liên tịch số 10/2018. Những nội dung sửa đổi tập trung vào việc làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị; tăng cường cơ chế phối hợp; rút ngắn thời gian xử lý các yêu cầu trợ giúp pháp lý; đồng thời nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong quá trình thực hiện.

Đặc biệt, Thông tư liên tịch số 29/2025 nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong phối hợp giữa các cơ quan, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, theo dõi và xử lý các vụ việc trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng.

Tăng cường triển khai trên địa bàn tỉnh Hưng Yên

Trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, việc tổ chức triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 10/2018 và Thông tư liên tịch số 29/2025 cần được tiến hành một cách đồng bộ, nghiêm túc và hiệu quả. Các sở, ban, ngành, đặc biệt là các cơ quan tiến hành tố tụng, cần chủ động xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị.

Công tác chỉ đạo, hướng dẫn cần được thực hiện thường xuyên, liên tục nhằm bảo đảm các quy định của Thông tư được quán triệt đầy đủ đến từng cán bộ, công chức, viên chức trong ngành. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền để người dân, đặc biệt là các đối tượng được trợ giúp pháp lý, hiểu rõ quyền lợi của mình và chủ động tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý khi cần thiết.

Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát và đôn đốc thực hiện

Một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả triển khai là công tác kiểm tra, giám sát và đôn đốc thực hiện. Các cơ quan quản lý cần thường xuyên tổ chức kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ được giao theo quy định tại Thông tư liên tịch số 10/2018 và Thông tư liên tịch số 29/2025; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế đánh giá, khen thưởng kịp thời đối với các tập thể, cá nhân thực hiện tốt; đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người được trợ giúp pháp lý.

Nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức

Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan trợ giúp pháp lý giữ vai trò then chốt trong việc triển khai thực hiện các quy định của Thông tư. Do đó, cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ này thông qua công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ.

Mỗi cán bộ cần nhận thức rõ rằng việc bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý không chỉ là nhiệm vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm chính trị, đạo đức nghề nghiệp. Sự tận tâm, trách nhiệm của cán bộ sẽ góp phần quan trọng vào việc bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người.

Phát huy vai trò phối hợp liên ngành

Hoạt động trợ giúp pháp lý trong tố tụng là lĩnh vực liên quan đến nhiều cơ quan, đơn vị, do đó cần phát huy tối đa vai trò phối hợp liên ngành. Việc xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, rõ ràng, hiệu quả giữa các cơ quan sẽ giúp giảm thiểu tình trạng chồng chéo, bỏ sót hoặc chậm trễ trong việc thực hiện trợ giúp pháp lý.

Các cơ quan cần thường xuyên trao đổi thông tin, tổ chức họp liên ngành để đánh giá tình hình, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và đề ra các giải pháp phù hợp.

Kết luận

Việc tiếp tục triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 10/2018 và Thông tư liên tịch số 29/2025 là nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng, bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý của người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế.

Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đặt ra là phải tăng cường hơn nữa công tác chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra; nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và đội ngũ cán bộ; đồng thời phát huy hiệu quả phối hợp liên ngành. Chỉ khi các giải pháp này được triển khai đồng bộ, quyết liệt thì công tác trợ giúp pháp lý mới thực sự phát huy vai trò, góp phần xây dựng nền tư pháp công bằng, minh bạch, vì Nhân dân phục vụ, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh Hưng Yên và cả nước.