Phòng chống tác hại của rượu, bia: Bảo vệ sức khỏe và tương lai

Trong đời sống xã hội hiện nay, rượu, bia đã trở thành một phần quen thuộc trong nhiều cuộc gặp gỡ, giao lưu, liên hoan, cưới hỏi hay các dịp lễ, Tết. Tuy nhiên, đằng sau những cuộc vui tưởng chừng vô hại ấy là những hệ lụy nặng nề đối với sức khỏe, hạnh phúc gia đình và trật tự an toàn xã hội. Nhận thức rõ điều đó, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách và văn bản pháp luật quan trọng nhằm kiểm soát, hạn chế tác hại của rượu, bia, bảo vệ sức khỏe nhân dân và xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh.

Tác hại nghiêm trọng của rượu, bia đối với sức khỏe và xã hội

Theo các chuyên gia y tế, rượu, bia là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý nguy hiểm như xơ gan, viêm gan, ung thư gan, ung thư thực quản, dạ dày, tụy; các bệnh tim mạch, huyết áp cao; rối loạn tâm thần và suy giảm trí nhớ. Lạm dụng rượu, bia lâu dài còn gây tổn thương não bộ, làm giảm khả năng lao động, học tập, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Đặc biệt, rượu, bia làm suy giảm khả năng kiểm soát hành vi, dễ dẫn đến bạo lực gia đình, gây gổ, đánh nhau, mất trật tự công cộng. Không ít vụ án nghiêm trọng bắt nguồn từ việc sử dụng rượu, bia quá mức. Nhiều gia đình rơi vào cảnh ly tán, nghèo đói vì người trụ cột nghiện rượu, bỏ bê công việc.

Trên lĩnh vực giao thông, rượu, bia là một trong những nguyên nhân chính gây tai nạn giao thông. Chỉ một chút men rượu cũng có thể làm chậm phản xạ, giảm khả năng quan sát và phán đoán, khiến người điều khiển phương tiện không làm chủ được tay lái. Hậu quả là những vụ tai nạn thương tâm, để lại nỗi đau không gì bù đắp cho gia đình và xã hội.

Cơ sở pháp lý quan trọng trong phòng, chống tác hại của rượu, bia

Nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ và chặt chẽ, Quốc hội đã ban hành Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia. Đây là văn bản pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, xây dựng văn hóa giao thông an toàn.

Luật quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm như: xúi giục, kích động, lôi kéo người khác uống rượu, bia; điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn; bán, cung cấp rượu, bia cho người dưới 18 tuổi; quảng cáo rượu có nồng độ cồn từ 15 độ trở lên; sử dụng rượu, bia tại một số địa điểm theo quy định…

Để cụ thể hóa Luật, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 24/2020/NĐ-CP ngày 24/02/2020 quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia. Nghị định hướng dẫn cụ thể về việc ghi nhãn, cảnh báo sức khỏe trên bao bì; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh; quy định về địa điểm không được uống rượu, bia; trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong việc kiểm soát việc sử dụng rượu, bia.

Bên cạnh đó, Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 16/01/2020 của Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường thực hiện nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia. Chỉ thị nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là hành vi điều khiển phương tiện giao thông khi đã sử dụng rượu, bia.

Một trong những văn bản có tác động mạnh mẽ đến ý thức chấp hành pháp luật của người dân là Nghị định số 100/2019/NĐ-CP của Chính phủ (thường gọi là Nghị định 100). Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, trong đó tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi vi phạm nồng độ cồn khi lái xe. Mức phạt có thể lên tới hàng chục triệu đồng, tước giấy phép lái xe nhiều tháng, thậm chí xử lý hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Sự ra đời và triển khai đồng bộ các văn bản pháp luật trên đã tạo nên bước chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành vi của người dân. Số vụ tai nạn giao thông liên quan đến rượu, bia đã có xu hướng giảm rõ rệt ở nhiều địa phương. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những trường hợp chủ quan, coi thường pháp luật, dẫn đến hậu quả đáng tiếc.

Xây dựng văn hóa giao thông an toàn – trách nhiệm của mỗi người

Để phòng ngừa và hạn chế tối đa tác hại của rượu, bia, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến từng khu dân cư, trường học, cơ quan, doanh nghiệp.

Gia đình đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục, nhắc nhở các thành viên, nhất là thanh thiếu niên, không lạm dụng rượu, bia. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự giác, hiểu rằng việc tuân thủ pháp luật không chỉ để tránh bị xử phạt mà còn để bảo vệ chính bản thân mình và cộng đồng.

Phong trào “Đã uống rượu, bia - không lái xe” cần được phát động sâu rộng, trở thành thói quen, nét văn hóa trong mỗi cuộc vui. Hãy chủ động sử dụng phương tiện công cộng, taxi, xe công nghệ hoặc nhờ người thân đưa về khi đã sử dụng rượu, bia. Một quyết định đúng đắn có thể cứu sống nhiều mạng người.

Cùng với đó, mỗi người khi tham gia giao thông cần thực hiện nghiêm túc khẩu hiệu “Không dùng tay sử dụng điện thoại khi lái xe”. Việc vừa lái xe vừa nghe gọi, nhắn tin, lướt mạng xã hội làm phân tán sự chú ý, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cao. Chỉ một giây mất tập trung cũng có thể dẫn đến hậu quả khôn lường.

Ngoài ra, “Tuân thủ quy định về tốc độ khi lái xe” là yêu cầu bắt buộc đối với mọi người điều khiển phương tiện. Phóng nhanh, vượt ẩu, không làm chủ tốc độ, đặc biệt khi đã sử dụng rượu, bia, chính là hành vi coi thường tính mạng của mình và người khác.

Chung tay vì một xã hội an toàn, văn minh

Phòng, chống tác hại của rượu, bia không phải là câu chuyện của riêng ngành y tế hay lực lượng công an, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, đơn vị cần xây dựng quy chế nội bộ nghiêm cấm cán bộ, công chức, viên chức uống rượu, bia trong giờ làm việc, giờ nghỉ trưa; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Các tổ chức đoàn thể cần phát huy vai trò tuyên truyền, vận động hội viên, đoàn viên thực hiện nếp sống văn minh, tiết kiệm trong việc cưới, việc tang, lễ hội; hạn chế tình trạng ép uống rượu, bia. Cộng đồng dân cư cần mạnh dạn phê phán, lên án những hành vi vi phạm pháp luật về nồng độ cồn khi tham gia giao thông.

Mỗi người dân hãy tự đặt câu hỏi: Liệu một vài ly rượu có đáng để đánh đổi sức khỏe, tương lai và hạnh phúc gia đình? Câu trả lời chắc chắn là không. Hãy nói không với lạm dụng rượu, bia; hãy biến những khẩu hiệu thành hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày.

Thực hiện nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia, Nghị định số 24/2020/NĐ-CP, Chỉ thị số 03/CT-TTg và Nghị định số 100/2019/NĐ-CP không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là hành động thiết thực vì sự an toàn của chính chúng ta.

Hãy cùng nhau xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh; xây dựng hình ảnh người Việt Nam có trách nhiệm, thượng tôn pháp luật. Hãy ghi nhớ và thực hiện nghiêm túc: “Đã uống rượu, bia - không lái xe”; “Không dùng tay sử dụng điện thoại khi lái xe”; “Tuân thủ quy định về tốc độ khi lái xe” – vì một tương lai an toàn, hạnh phúc cho mỗi gia đình và toàn xã hội.