Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn dân về phòng thủ dân sự và ứng phó tình trạng khẩn cấp – Nền tảng xây dựng xã hội an toàn, chủ động và bền vững

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến cực đoan, thiên tai, dịch bệnh, sự cố môi trường, cháy nổ, tai nạn và các nguy cơ an ninh phi truyền thống gia tăng cả về tần suất và mức độ ảnh hưởng, công tác phòng thủ dân sự đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng yếu nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân, bảo đảm sự ổn định, phát triển bền vững của đất nước.

Phòng thủ dân sự không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng, lực lượng vũ trang mà còn là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân. Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ này, trước hết cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, cán bộ, đảng viên và mọi tầng lớp Nhân dân về vai trò, ý nghĩa của công tác phòng thủ dân sự và ứng phó với các tình trạng khẩn cấp.

Tuyên truyền – giải pháp quan trọng để nâng cao nhận thức và hành động

Thực tiễn cho thấy, ở bất kỳ địa phương nào, khi người dân được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và nhận thức đúng đắn về phòng ngừa, ứng phó với thiên tai, sự cố hay các tình huống khẩn cấp thì thiệt hại về người và tài sản đều được giảm thiểu đáng kể. Ngược lại, sự chủ quan, thiếu hiểu biết hoặc tâm lý hoang mang dễ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến công tác chỉ huy, điều hành của các cơ quan chức năng.

Chính vì vậy, việc tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền cần được triển khai thường xuyên, liên tục, đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Nội dung tuyên truyền cần tập trung phổ biến các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng thủ dân sự; trách nhiệm của các cấp chính quyền, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân trong phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, sự cố; đồng thời hướng dẫn kỹ năng xử lý các tình huống khẩn cấp, kỹ năng tự bảo vệ bản thân và hỗ trợ cộng đồng.

Bên cạnh việc tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, cần phát huy hiệu quả hệ thống truyền thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội chính thống, các buổi sinh hoạt chi bộ, đoàn thể, tổ dân phố, trường học, doanh nghiệp... Qua đó đưa kiến thức về phòng thủ dân sự đến gần hơn với mỗi người dân, góp phần hình thành ý thức chủ động phòng ngừa thay vì chỉ ứng phó khi sự cố xảy ra.

Nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành trong thực hiện nhiệm vụ phòng thủ dân sự

Để công tác phòng thủ dân sự đạt hiệu quả, trước hết các cấp ủy đảng, chính quyền phải xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và có ý nghĩa chiến lược trong bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội.

Mỗi cơ quan, đơn vị cần chủ động xây dựng kế hoạch phòng thủ dân sự phù hợp với điều kiện thực tế; thường xuyên rà soát, cập nhật các phương án ứng phó với thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ, sự cố môi trường và các tình huống khẩn cấp khác. Đồng thời tăng cường tổ chức tập huấn, diễn tập nhằm nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành, khả năng phối hợp giữa các lực lượng và kỹ năng xử lý tình huống ngay từ cơ sở.

Các sở, ban, ngành, đoàn thể cần phối hợp chặt chẽ trong công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật; lồng ghép nội dung phòng thủ dân sự vào các chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật, các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và các hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội.

Đặc biệt, đội ngũ cán bộ, đảng viên phải phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong chấp hành pháp luật, tích cực tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt các quy định về phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và các quy định liên quan đến phòng thủ dân sự.

Xây dựng ý thức tự giác của mỗi người dân trong phòng ngừa và ứng phó tình trạng khẩn cấp

Phòng thủ dân sự không phải là nhiệm vụ xa vời mà gắn liền với cuộc sống hằng ngày của mỗi người dân. Từ việc chủ động theo dõi thông tin dự báo thời tiết, chấp hành hướng dẫn sơ tán khi có thiên tai, trang bị kiến thức sơ cứu ban đầu, kỹ năng thoát hiểm khi xảy ra cháy nổ đến việc tham gia các hoạt động cộng đồng về phòng chống thiên tai đều góp phần nâng cao khả năng bảo vệ bản thân, gia đình và xã hội.

Mỗi người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, không chủ quan trước các nguy cơ thiên tai, dịch bệnh, sự cố kỹ thuật; đồng thời chủ động học tập, cập nhật kiến thức và kỹ năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Việc chuẩn bị trước các phương án bảo đảm an toàn cho gia đình, dự trữ nhu yếu phẩm thiết yếu, nắm rõ các số điện thoại khẩn cấp và các điểm sơ tán an toàn cũng là những hành động thiết thực góp phần giảm thiểu thiệt hại khi có sự cố xảy ra.

Trong thời đại công nghệ số, mỗi người dân cũng cần nâng cao kỹ năng tiếp cận thông tin, chỉ tiếp nhận và chia sẻ những thông tin đã được kiểm chứng từ các cơ quan có thẩm quyền, tránh lan truyền tin giả, tin sai sự thật gây hoang mang trong cộng đồng.

Chủ động đấu tranh với các âm mưu lợi dụng thiên tai, thảm họa để chống phá Đảng và Nhà nước

Một trong những nội dung đặc biệt quan trọng trong công tác tuyên truyền về phòng thủ dân sự là nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân trước âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, phản động lợi dụng thiên tai, thảm họa, dịch bệnh hoặc các tình huống khẩn cấp để xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; kích động tư tưởng bất mãn, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và lôi kéo các phần tử chống đối.

Thực tế cho thấy, mỗi khi xảy ra thiên tai, sự cố lớn hoặc các tình huống khẩn cấp, trên không gian mạng thường xuất hiện nhiều thông tin sai lệch, bịa đặt hoặc cắt ghép, bóp méo sự thật nhằm làm giảm niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và sự điều hành của chính quyền các cấp.

Các đối tượng xấu lợi dụng tâm lý lo lắng của người dân để phát tán thông tin thất thiệt, kích động tụ tập đông người, chống đối lực lượng chức năng hoặc cản trở công tác cứu hộ, cứu nạn, cứu trợ. Đây là những hành vi gây mất ổn định an ninh, trật tự và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả triển khai nhiệm vụ phòng thủ dân sự.

Do đó, công tác tuyên truyền cần giúp người dân nhận diện rõ các thủ đoạn này; nâng cao cảnh giác trước những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội; tuyệt đối không chia sẻ, phát tán thông tin sai sự thật. Khi phát hiện các hành vi lợi dụng thiên tai, dịch bệnh để tuyên truyền chống phá, mỗi công dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để xử lý theo quy định của pháp luật.

Song song với đó, các cơ quan báo chí, truyền thông cần phát huy vai trò định hướng dư luận, cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác, đầy đủ, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội trong thực hiện các biện pháp phòng ngừa và ứng phó với tình trạng khẩn cấp.

Chung sức xây dựng thế trận phòng thủ dân sự vững chắc

Xây dựng nền phòng thủ dân sự vững mạnh là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong đó, công tác tuyên truyền, giáo dục giữ vai trò nền tảng, góp phần chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân.

Mỗi cấp, mỗi ngành cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong truyền thông về phòng thủ dân sự; xây dựng các mô hình cộng đồng an toàn, chủ động trước thiên tai và các tình huống khẩn cấp.

Mỗi người dân hãy trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong gia đình và cộng đồng, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, sự cố.

Khi nhận thức được nâng cao, trách nhiệm được phát huy và sức mạnh đoàn kết toàn dân được củng cố, chúng ta sẽ xây dựng được thế trận phòng thủ dân sự ngày càng vững chắc, góp phần bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.