Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại trong kỷ nguyên số: Những nội dung cốt lõi của Nghị định số 148/2026/NĐ-CP

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cùng với sự phát triển bùng nổ của công nghệ số và truyền thông đa phương tiện, hoạt động thông tin đối ngoại không chỉ là nhiệm vụ tuyên truyền đơn thuần mà đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc, nâng cao vị thế và hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế. Trước yêu cầu mới của thực tiễn, ngày 12/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 148/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 72/2015/NĐ-CP về quản lý hoạt động thông tin đối ngoại, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng về thể chế trong lĩnh vực này.

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trong bối cảnh mới

Nghị định số 72/2015/NĐ-CP được ban hành từ năm 2015 là văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực cao nhất điều chỉnh lĩnh vực thông tin đối ngoại, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để triển khai thống nhất hoạt động này trên phạm vi cả nước. Sau gần một thập kỷ thực hiện, Nghị định đã phát huy hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao chất lượng cung cấp thông tin chính thống, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, đồng thời phục vụ hiệu quả công tác đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, xuyên tạc.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn mới, bối cảnh trong nước và quốc tế đã có nhiều thay đổi sâu sắc. Sự phát triển nhanh chóng của môi trường truyền thông toàn cầu, đặc biệt là các nền tảng số, mạng xã hội, công nghệ trí tuệ nhân tạo đã làm thay đổi căn bản phương thức truyền tải thông tin. Thông tin ngày càng đa dạng, lan tỏa nhanh chóng và khó kiểm soát hơn. Đồng thời, yêu cầu về tính chủ động, kịp thời, chính xác và thống nhất trong cung cấp thông tin đối ngoại ngày càng cao; công tác bảo đảm an ninh thông tin, đấu tranh với tin giả, tin sai sự thật trở nên cấp thiết.

Bên cạnh đó, cơ cấu tổ chức của Chính phủ đã được kiện toàn, dẫn đến sự thay đổi về chức năng, nhiệm vụ của một số bộ, ngành. Những yếu tố này đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và hiệu quả trong quản lý nhà nước về hoạt động thông tin đối ngoại.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn, kế thừa những quy định còn phù hợp và bổ sung những nội dung cần thiết, Nghị định số 148/2026/NĐ-CP đã được ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện và đáp ứng yêu cầu của thời đại số.

Những điểm mới mang tính đột phá

Một trong những điểm nổi bật của Nghị định số 148/2026/NĐ-CP là việc cụ thể hóa tổ chức hoạt động thông tin đối ngoại trên không gian mạng. Nếu như trước đây, việc ứng dụng công nghệ thông tin mới chỉ được đề cập ở mức định hướng, thì nay đã được quy định rõ ràng hơn, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các hoạt động truyền thông đa nền tảng, phù hợp với xu thế truyền thông số.

Trong bối cảnh các nền tảng trực tuyến trở thành kênh truyền thông chủ đạo, việc bổ sung quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nó giúp các cơ quan, tổ chức chủ động hơn trong việc sử dụng các công cụ số để truyền tải thông tin chính thống, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận tới công chúng trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước với các tổ chức trong hệ thống chính trị như Ban Chỉ đạo Trung ương về công tác thông tin đối ngoại, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ban Chỉ đạo 35 Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Sự phối hợp này nhằm bảo đảm định hướng truyền thông thống nhất, nâng cao hiệu quả đấu tranh phản bác các thông tin sai lệch, đồng thời huy động nguồn lực tổng hợp cho công tác thông tin đối ngoại.

Một điểm tiến bộ khác là việc bổ sung cơ chế khuyến khích, huy động sự tham gia của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Trong thời đại số, mỗi cá nhân đều có thể trở thành một “kênh truyền thông” thông qua mạng xã hội. Việc mở rộng sự tham gia của xã hội sẽ góp phần đa dạng hóa nội dung, hình thức truyền thông, tăng cường tính linh hoạt và lan tỏa mạnh mẽ hơn hình ảnh Việt Nam.

Đổi mới phương thức cung cấp thông tin

Nghị định số 148/2026/NĐ-CP cũng đã sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến nguồn và phương thức cung cấp thông tin đối ngoại theo hướng chủ động, linh hoạt và phù hợp với môi trường truyền thông số.

Theo đó, các cơ quan có trách nhiệm rõ ràng hơn trong việc tổng hợp, lựa chọn và cung cấp thông tin chính thống. Đồng thời, các hình thức cung cấp thông tin được mở rộng thông qua các kênh và ứng dụng chính thức trên không gian mạng, cơ sở dữ liệu hợp pháp và các nền tảng số.

Việc đổi mới phương thức cung cấp thông tin không chỉ giúp nâng cao tính kịp thời, chính xác mà còn góp phần tăng cường khả năng tiếp cận thông tin của cộng đồng quốc tế, từ đó nâng cao hiệu quả công tác thông tin đối ngoại.

Xây dựng hệ thống dữ liệu thông tin đối ngoại

Một điểm mới mang tính nền tảng là việc bổ sung quy định về xây dựng, vận hành hệ thống dữ liệu thông tin đối ngoại. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa công tác quản lý và triển khai hoạt động thông tin đối ngoại.

Hệ thống dữ liệu này sẽ giúp tăng cường khả năng chia sẻ, khai thác và sử dụng thông tin chính thống giữa các bộ, ngành, địa phương, cơ quan báo chí và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Qua đó, bảo đảm sự thống nhất trong nội dung thông tin, đồng thời nâng cao hiệu quả tuyên truyền và đấu tranh phản bác các thông tin sai sự thật.

Rà soát, điều chỉnh phân công trách nhiệm

Nghị định số 148/2026/NĐ-CP đã tiến hành rà soát, cập nhật và điều chỉnh phân công trách nhiệm giữa các bộ, ngành theo cơ cấu tổ chức hiện hành của Chính phủ. Các quy định được sắp xếp lại theo hướng rõ ràng, tránh chồng chéo, trùng lặp và xác định cụ thể cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp.

Việc điều chỉnh này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các hoạt động thông tin đối ngoại một cách đồng bộ, thống nhất.

Giải đáp những vấn đề thực tiễn đặt ra

Việc ban hành Nghị định số 148/2026/NĐ-CP vào thời điểm hiện nay là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Sự phát triển mạnh mẽ của môi trường truyền thông số đã đặt ra những thách thức mới, đòi hỏi phải có cơ chế quản lý phù hợp hơn.

Việc bổ sung quy định về hoạt động thông tin đối ngoại trên không gian mạng giúp tạo hành lang pháp lý rõ ràng để các cơ quan, tổ chức chủ động triển khai các hoạt động truyền thông trên nền tảng số, nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin chính thống.

Đồng thời, việc hoàn thiện quy định về nguồn và phương thức cung cấp thông tin giúp bảo đảm tính chủ động, linh hoạt và kịp thời trong cung cấp thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công chúng trong và ngoài nước.

Đặc biệt, việc xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin đối ngoại có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, chia sẻ và khai thác thông tin, góp phần tăng cường sức mạnh tổng hợp trong công tác thông tin đối ngoại.

Tác động đối với các cơ quan báo chí và địa phương

Nghị định số 148/2026/NĐ-CP tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cơ quan báo chí trong việc tiếp cận và khai thác nguồn thông tin chính thống. Các quy định mới giúp báo chí chủ động hơn trong việc triển khai các sản phẩm truyền thông đa nền tảng, đa ngôn ngữ, phù hợp với xu hướng truyền thông hiện đại.

Đối với các bộ, ngành và địa phương, Nghị định đặt ra yêu cầu phải chủ động rà soát, cập nhật kế hoạch và cơ chế phối hợp trong tổ chức hoạt động thông tin đối ngoại. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng công nghệ số, khai thác hiệu quả các nền tảng truyền thông trực tuyến và phối hợp chặt chẽ trong việc xây dựng, vận hành và khai thác cơ sở dữ liệu thông tin đối ngoại.

Khẳng định vai trò trong kỷ nguyên truyền thông số

Có thể khẳng định, Nghị định số 148/2026/NĐ-CP là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về quản lý hoạt động thông tin đối ngoại của Việt Nam. Những nội dung sửa đổi, bổ sung không chỉ đáp ứng yêu cầu thực tiễn mà còn thể hiện tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Để Nghị định thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn xã hội. Mỗi cơ quan, tổ chức và cá nhân cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong việc tham gia hoạt động thông tin đối ngoại, góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam ngày càng tích cực, uy tín và có sức lan tỏa mạnh mẽ trên trường quốc tế.

Trong kỷ nguyên truyền thông số, thông tin không chỉ là công cụ mà còn là sức mạnh. Việc hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trong công tác thông tin đối ngoại chính là chìa khóa để Việt Nam vững bước trên con đường hội nhập và phát triển bền vững.

Đính kèm: NGHỊ ĐỊNH SỐ 148/2026/NĐ-CP NGÀY 12/5/2026 CỦA CHÍNH PHỦ.