ĐẨY MẠNH TUYÊN TRUYỀN, QUÁN TRIỆT LUẬT CƯ TRÚ VÀ NGHỊ ĐỊNH SỐ 154/2024/NĐ-CP – NỀN TẢNG QUAN TRỌNG BẢO ĐẢM QUYỀN, LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA NGƯỜI DÂN TRONG KỶ NGUYÊN CHUYỂN ĐỔI SỐ

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý dân cư nói chung, pháp luật về cư trú nói riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là cơ sở pháp lý nhằm bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân theo Hiến pháp, mà còn là nền tảng phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia.

Nhằm tiếp tục cụ thể hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả Luật Cư trú, ngày 26/11/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 154/2024/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Cư trú. Trước yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới, việc tiếp tục phổ biến, quán triệt sâu rộng Luật Cư trú và Nghị định số 154/2024/NĐ-CP đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, lực lượng vũ trang thuộc phạm vi quản lý là nhiệm vụ thường xuyên, có ý nghĩa thiết thực, lâu dài.

Phổ biến, quán triệt sâu rộng Luật Cư trú – trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên

Luật Cư trú là đạo luật quan trọng, tác động trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của mỗi công dân trong việc đăng ký, quản lý cư trú, đồng thời là căn cứ để các cơ quan nhà nước giải quyết hàng loạt thủ tục hành chính liên quan đến đời sống dân sinh. Do đó, việc nắm vững các quy định của Luật Cư trú và Nghị định số 154/2024/NĐ-CP không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, lực lượng vũ trang, mà còn là trách nhiệm chính trị trong thực thi công vụ.

Thông qua công tác tuyên truyền, quán triệt, mỗi cán bộ cần hiểu rõ các nội dung cốt lõi của pháp luật về cư trú, từ đó chủ động hướng dẫn người thân và Nhân dân thực hiện đúng quy định, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật trong cộng đồng. Đây chính là cách làm thiết thực để đưa pháp luật vào cuộc sống, hạn chế những vi phạm không đáng có do thiếu hiểu biết, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.

Chủ động triển khai thực hiện nghiêm Luật Cư trú gắn với chức năng, nhiệm vụ được giao

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, các cơ quan, đơn vị cần chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình triển khai thực hiện nghiêm các quy định của Luật Cư trú và các văn bản hướng dẫn thi hành. Việc thực hiện không chỉ dừng lại ở tuyên truyền hình thức, mà phải gắn với thực tiễn công tác chuyên môn của từng ngành, từng lĩnh vực.

Trong đó, cần chú trọng lồng ghép nội dung tuyên truyền, phổ biến pháp luật về cư trú vào các chương trình, kế hoạch công tác thường xuyên, như: sinh hoạt chi bộ, hội nghị giao ban, tập huấn nghiệp vụ, các buổi tiếp công dân, giải quyết thủ tục hành chính. Cách làm này vừa tiết kiệm nguồn lực, vừa bảo đảm tính liên tục, thống nhất trong tổ chức thực hiện pháp luật.

Đối với người đứng đầu cơ quan, đơn vị, việc chỉ đạo triển khai thực hiện Luật Cư trú phải được xem là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm. Qua đó, nâng cao tinh thần trách nhiệm, tính gương mẫu của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong chấp hành và tổ chức thực hiện pháp luật.

Khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư – bước đột phá trong cải cách hành chính

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Luật Cư trú và Nghị định số 154/2024/NĐ-CP là việc đẩy mạnh khai thác, sử dụng thông tin cư trú từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thẻ Căn cước công dân/thẻ Căn cước và ứng dụng định danh điện tử VNeID trong giải quyết thủ tục hành chính.

Việc khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu này giúp các cơ quan nhà nước kịp thời giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, đồng thời khắc phục tình trạng yêu cầu người dân phải cung cấp lại các thông tin hoặc giấy tờ đã được tích hợp, xác thực trên các hệ thống dữ liệu dùng chung. Đây là bước tiến quan trọng, thể hiện rõ tinh thần “lấy người dân làm trung tâm, làm chủ thể phục vụ” trong hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc sử dụng dữ liệu dân cư, dữ liệu cư trú không chỉ góp phần giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, mà còn nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi gian lận, giả mạo hồ sơ trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Không yêu cầu người dân khai báo lại thông tin đã được tích hợp – biểu hiện rõ nét của nền hành chính hiện đại

Một yêu cầu xuyên suốt trong tổ chức thực hiện Luật Cư trú và Nghị định số 154/2024/NĐ-CP là không yêu cầu người dân khai báo lại các thông tin hoặc xuất trình giấy tờ đã được tích hợp trên hệ thống dữ liệu quốc gia. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt kỹ thuật, mà còn là thước đo mức độ cải cách hành chính, mức độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức.

Thực hiện tốt nội dung này sẽ góp phần chấm dứt tình trạng “xin – cho”, giảm phiền hà, sách nhiễu, tạo môi trường hành chính minh bạch, công khai, thân thiện. Đồng thời, qua đó từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến, nâng cao kỹ năng số cho người dân, nhất là trong bối cảnh Chính phủ đang quyết liệt triển khai chuyển đổi số toàn diện.

Góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại, chuyên nghiệp

Có thể khẳng định, việc tiếp tục phổ biến, quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm Luật Cư trú và Nghị định số 154/2024/NĐ-CP không chỉ mang ý nghĩa pháp lý thuần túy, mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng, góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại, chuyên nghiệp.

Mỗi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, lực lượng vũ trang cần nhận thức đầy đủ rằng, việc chấp hành và hướng dẫn Nhân dân thực hiện đúng pháp luật về cư trú chính là góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân; đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số và phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

Kết luận

Trong thời gian tới, cùng với việc hoàn thiện thể chế, các cấp, các ngành cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Cư trú và Nghị định số 154/2024/NĐ-CP bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng đối tượng. Qua đó, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và Nhân dân; khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thẻ Căn cước và ứng dụng VNeID; bảo đảm giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng, thuận lợi, đúng quy định.

Đây chính là tiền đề quan trọng để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân trong kỷ nguyên số.