Đẩy mạnh tuyên truyền Luật Giám định tư pháp và ứng dụng chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính – Yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay

Trong bối cảnh cải cách tư pháp và chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai mạnh mẽ, công tác giám định tư pháp ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính khách quan, chính xác của các hoạt động tố tụng, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính – ngân sách, nơi liên quan trực tiếp đến tài sản công, nguồn lực quốc gia và quyền lợi của tổ chức, cá nhân.

Nhằm cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám định tư pháp, Quốc hội đã ban hành Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15; Chính phủ ban hành Nghị định số 177/2026/NĐ-CP ngày 19/5/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật; Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 46/2026/TT-BTC ngày 29/4/2026 hướng dẫn một số nội dung về giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính. Đây là những văn bản pháp lý quan trọng, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, đầy đủ cho hoạt động giám định tư pháp trong tình hình mới.

Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật – nền tảng nâng cao nhận thức

Để các quy định pháp luật đi vào cuộc sống, công tác tuyên truyền, phổ biến cần được triển khai đồng bộ, thường xuyên và có chiều sâu. Các cơ quan, đơn vị, địa phương cần tổ chức quán triệt nội dung của Luật, Nghị định và Thông tư đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, đặc biệt là những người trực tiếp tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động giám định tư pháp.

Nội dung tuyên truyền cần tập trung làm rõ vị trí, vai trò của giám định tư pháp trong hoạt động tố tụng; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giám định tư pháp; quy trình, thủ tục trưng cầu, thực hiện giám định; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc phối hợp thực hiện. Đồng thời, cần nhấn mạnh những điểm mới, những quy định cụ thể liên quan đến lĩnh vực tài chính, ngân sách, tài sản công nhằm nâng cao nhận thức và năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ.

Việc tuyên truyền không chỉ dừng lại ở hình thức hội nghị, tập huấn truyền thống mà cần đa dạng hóa các phương thức như xây dựng chuyên trang, chuyên mục trên cổng thông tin điện tử, phát hành tài liệu hướng dẫn, tổ chức tọa đàm, hội thảo chuyên đề… qua đó giúp các quy định pháp luật được tiếp cận rộng rãi, dễ hiểu, dễ áp dụng.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tuyên truyền và thực hiện giám định tư pháp

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cũng như trong hoạt động giám định tư pháp. Đây không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là giải pháp nâng cao hiệu quả, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, chính xác trong quá trình thực hiện.

Các cơ quan, đơn vị cần chủ động xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về giám định tư pháp; số hóa tài liệu, hồ sơ liên quan; ứng dụng các nền tảng số trong quản lý, theo dõi và tra cứu thông tin. Việc sử dụng các công cụ trực tuyến, nền tảng học tập điện tử (e-learning), mạng xã hội chính thống… sẽ góp phần lan tỏa thông tin nhanh chóng, kịp thời đến đông đảo cán bộ và người dân.

Trong lĩnh vực tài chính, việc ứng dụng công nghệ số càng có ý nghĩa quan trọng khi các dữ liệu cần giám định thường có khối lượng lớn, phức tạp, đòi hỏi độ chính xác cao. Việc sử dụng phần mềm chuyên dụng, hệ thống phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo… sẽ hỗ trợ hiệu quả cho quá trình giám định, góp phần nâng cao chất lượng và rút ngắn thời gian thực hiện.

Nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện

Cùng với công tác tuyên truyền, việc tổ chức triển khai thực hiện các quy định pháp luật cần được tiến hành nghiêm túc, đồng bộ. Các cơ quan, đơn vị cần xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm các nội dung của Luật, Nghị định và Thông tư được triển khai hiệu quả.

Đối với các cơ quan chuyên môn trong lĩnh vực tài chính, cần chủ động rà soát, kiện toàn đội ngũ giám định viên tư pháp; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; bảo đảm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác giám định trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức có liên quan nhằm bảo đảm việc trưng cầu, thực hiện giám định được thực hiện kịp thời, đúng quy định, phục vụ hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử.

Phát huy vai trò của chuyển đổi số trong cải cách tư pháp

Chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là động lực thúc đẩy cải cách tư pháp, trong đó có hoạt động giám định tư pháp. Việc ứng dụng công nghệ số giúp nâng cao tính công khai, minh bạch, giảm thiểu sai sót, tiêu cực, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc giám sát, kiểm tra.

Trong thời gian tới, các cơ quan, đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, hoàn thiện các hệ thống phần mềm quản lý; xây dựng quy trình số hóa đồng bộ từ khâu tiếp nhận yêu cầu giám định đến khi hoàn thành kết luận giám định. Đồng thời, cần chú trọng bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu trong quá trình triển khai.

Kết luận

Việc tổ chức tuyên truyền, phổ biến Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15, Nghị định số 177/2026/NĐ-CP và Thông tư số 46/2026/TT-BTC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân, góp phần đưa các quy định pháp luật vào cuộc sống.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền pháp luật với ứng dụng công nghệ thông tin sẽ tạo ra bước chuyển biến rõ nét về hiệu quả công tác giám định tư pháp, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính.

Mỗi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động cần chủ động nghiên cứu, nắm vững các quy định pháp luật, tích cực ứng dụng công nghệ số trong công việc, góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng và minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.