Đẩy mạnh truyền thông chính sách, tạo đồng thuận trong xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)

An toàn thực phẩm là vấn đề gắn trực tiếp với sức khỏe, chất lượng cuộc sống của mỗi người dân, đồng thời có quan hệ chặt chẽ với sản xuất, kinh doanh, thương mại, nông nghiệp, y tế, môi trường và phát triển kinh tế - xã hội. Bảo đảm an toàn thực phẩm vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.

Trong quá trình phát triển mới, yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm ngày càng cao, phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng thực phẩm có nhiều thay đổi, trong khi khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang tạo ra những phương thức quản lý mới. Thực tiễn triển khai Luật An toàn thực phẩm năm 2010 cũng cho thấy một số quy định cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện để phù hợp hơn với yêu cầu quản lý hiện nay.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và yêu cầu hoàn thiện pháp luật, Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được xây dựng, lấy ý kiến và hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét theo chương trình lập pháp. Hồ sơ dự án luật được đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Quốc hội để các cơ quan, tổ chức, chuyên gia, doanh nghiệp và nhân dân tham gia góp ý.

Trong quá trình đó, đẩy mạnh truyền thông chính sách có ý nghĩa quan trọng, góp phần giúp cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và nhân dân hiểu rõ sự cần thiết của việc sửa đổi Luật, những vấn đề đặt ra trong thực tiễn và định hướng hoàn thiện chính sách; qua đó tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật.

Sửa đổi pháp luật để đáp ứng yêu cầu quản lý an toàn thực phẩm trong tình hình mới

Sau quá trình thực hiện, Luật An toàn thực phẩm hiện hành đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác quản lý, kiểm soát và bảo đảm an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra những yêu cầu mới cần được pháp luật tiếp tục điều chỉnh.

Tại hội thảo góp ý hoàn thiện Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được tổ chức trong tháng 8/2026, các vấn đề được nêu ra gồm sự phân công quản lý còn có mặt phân mảnh, yêu cầu tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý dựa trên nguy cơ, tăng cường liên thông dữ liệu và bảo đảm tính đồng bộ của các quy định về kiểm nghiệm thực phẩm.

Đây là những vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Khi chuỗi sản xuất, cung ứng và tiêu dùng ngày càng đa dạng, công tác quản lý cũng cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa vào kiểm tra từng khâu sang quản lý theo chuỗi, chủ động nhận diện và kiểm soát nguy cơ.

Việc sửa đổi Luật vì vậy không chỉ nhằm bổ sung hoặc điều chỉnh một số quy định cụ thể mà hướng tới hoàn thiện phương thức quản lý, tăng tính thống nhất của hệ thống pháp luật và nâng cao khả năng phòng ngừa rủi ro về an toàn thực phẩm.

Hoàn thiện chính sách trên cơ sở thực tiễn và khoa học

Một trong những yêu cầu quan trọng của quá trình xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) là phải xuất phát từ thực tiễn, đồng thời tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quản lý tiên tiến và thành tựu khoa học, công nghệ.

Theo các nội dung chính sách đang được đề xuất, việc sửa đổi Luật tập trung vào những vấn đề như quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng; đổi mới phương thức quản lý và kiểm tra thực phẩm trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống thông tin và dữ liệu an toàn thực phẩm có khả năng liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý đối với thức ăn đường phố, suất ăn tập thể và hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Những định hướng này cho thấy yêu cầu quản lý an toàn thực phẩm đang chuyển mạnh theo hướng chủ động phòng ngừa, kiểm soát nguy cơ, quản lý theo chuỗi và dựa trên dữ liệu.

Trong đó, quản lý dựa trên nguy cơ giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào những nhóm sản phẩm, công đoạn hoặc khâu có nguy cơ cao, thay vì áp dụng một phương thức quản lý giống nhau cho mọi đối tượng. Đây là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu quản lý hiện đại, đồng thời góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước và xã hội.

Cùng với đó, việc xây dựng hệ thống dữ liệu và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sẽ tạo điều kiện nâng cao khả năng truy xuất, chia sẻ thông tin, theo dõi chuỗi cung ứng và hỗ trợ cơ quan quản lý trong quá trình kiểm tra, giám sát.

Truyền thông chính sách để tạo sự thống nhất trong nhận thức

Trong quá trình xây dựng một đạo luật có tác động rộng đến đời sống xã hội và hoạt động sản xuất, kinh doanh, truyền thông chính sách cần được thực hiện ngay từ giai đoạn dự thảo.

Mục tiêu của truyền thông chính sách không chỉ là thông báo về việc sửa đổi Luật mà quan trọng hơn là giúp các nhóm đối tượng liên quan hiểu được vì sao cần sửa đổi, sửa đổi để giải quyết vấn đề gì, những chính sách mới có thể tác động như thế nào và trách nhiệm của từng chủ thể ra sao.

Đối với cấp ủy, tổ chức đảng và chính quyền các cấp, cần nhận thức đầy đủ rằng bảo đảm an toàn thực phẩm là nhiệm vụ thường xuyên, có liên quan trực tiếp đến sức khỏe nhân dân và chất lượng phát triển kinh tế - xã hội. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo cần được gắn với kiểm tra, giám sát và tổ chức thực hiện pháp luật ở cơ sở.

Đối với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, truyền thông chính sách là một phương thức quan trọng để vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tham gia giám sát và phản ánh những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Đối với cán bộ, đảng viên, yêu cầu đặt ra là chủ động nghiên cứu, nắm chắc những nội dung mới, từ đó góp phần tuyên truyền đúng, đầy đủ và có trách nhiệm, tránh tình trạng hiểu không đầy đủ hoặc truyền tải thông tin chưa chính xác về chính sách đang được xây dựng.

Doanh nghiệp là chủ thể quan trọng trong bảo đảm an toàn thực phẩm

Cộng đồng doanh nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình bảo đảm an toàn thực phẩm, bởi doanh nghiệp trực tiếp tham gia nhiều công đoạn trong chuỗi sản xuất, chế biến, phân phối và cung ứng thực phẩm.

Truyền thông chính sách cần giúp doanh nghiệp nhận thức rõ rằng tuân thủ pháp luật về an toàn thực phẩm không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là yếu tố gắn với uy tín, thương hiệu và khả năng phát triển bền vững.

Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các quy định pháp luật, rà soát quy trình sản xuất, kiểm soát nguyên liệu, bảo đảm điều kiện vệ sinh, chú trọng truy xuất nguồn gốc và xây dựng văn hóa tuân thủ trong toàn bộ quá trình hoạt động.

Đặc biệt, trong quá trình góp ý Dự án Luật, doanh nghiệp cần chủ động phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh; đề xuất những quy định phù hợp, khả thi, bảo đảm vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.

Việc tiếp nhận ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp sẽ góp phần giúp cơ quan soạn thảo nhận diện đầy đủ hơn tác động của chính sách và hoàn thiện quy định theo hướng rõ ràng, minh bạch, khả thi.

Người dân là trung tâm của chính sách an toàn thực phẩm

Mọi chính sách về an toàn thực phẩm cuối cùng đều hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe và quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Vì vậy, người dân cần được tiếp cận thông tin chính sách một cách đầy đủ, dễ hiểu và kịp thời. Khi nhận thức pháp luật được nâng lên, người tiêu dùng sẽ có khả năng chủ động hơn trong lựa chọn, sử dụng và phản ánh những vấn đề liên quan đến an toàn thực phẩm.

Mỗi người dân cũng cần hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm, quan tâm đến nguồn gốc và chất lượng sản phẩm, tuân thủ hướng dẫn về bảo quản, chế biến và sử dụng thực phẩm; đồng thời kịp thời phản ánh những hành vi có nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm đến cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh quyền được cung cấp thực phẩm an toàn, người tiêu dùng cũng có trách nhiệm cùng tham gia xây dựng môi trường thực phẩm an toàn thông qua việc lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không tiếp tay cho thực phẩm không bảo đảm chất lượng và chủ động cung cấp thông tin khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Tăng cường truyền thông, bảo đảm thông tin chính sách chính xác

Trong quá trình xây dựng Luật, thông tin truyền thông cần bảo đảm tính chính xác, khách quan và dễ tiếp cận. Các cơ quan báo chí, cổng thông tin điện tử, hệ thống thông tin cơ sở và các kênh truyền thông phù hợp cần tập trung giới thiệu những nội dung cốt lõi của Dự án Luật, những vấn đề thực tiễn cần giải quyết và các chính sách đang được nghiên cứu.

Cần phân biệt rõ giữa quy định pháp luật hiện hành, nội dung dự thảo và chính sách đang được đề xuất, tránh gây nhầm lẫn cho người dân và doanh nghiệp. Những nội dung chưa được quyết định hoặc còn đang lấy ý kiến cần được thông tin đúng bản chất là nội dung dự kiến, đang được nghiên cứu, hoàn thiện.

Việc truyền thông cũng cần tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức xã hội tham gia góp ý. Đây là quá trình tương tác hai chiều, trong đó cơ quan xây dựng chính sách không chỉ cung cấp thông tin mà còn tiếp nhận, nghiên cứu và giải trình những ý kiến xác đáng từ thực tiễn.

Từ truyền thông chính sách đến tổ chức thi hành hiệu quả

Xây dựng pháp luật chỉ là một bước trong quá trình hoàn thiện thể chế. Một đạo luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được tổ chức thi hành nghiêm túc, thống nhất và phù hợp với thực tiễn.

Vì vậy, truyền thông về Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cần được thực hiện xuyên suốt từ quá trình xây dựng, lấy ý kiến, hoàn thiện đến khi Luật được ban hành và tổ chức thi hành.

Ngay từ giai đoạn hiện nay, các cơ quan, đơn vị cần chủ động nghiên cứu những định hướng chính sách mới; rà soát những vấn đề đang phát sinh trong phạm vi quản lý; tăng cường trao đổi, góp ý và chuẩn bị điều kiện để thực hiện các quy định mới khi được ban hành.

Đồng thời, cần tiếp tục nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ thực hiện công tác quản lý an toàn thực phẩm; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và dữ liệu; nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm theo quy định.

Chung nhận thức, thống nhất hành động vì an toàn thực phẩm

Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là yêu cầu xuất phát từ thực tiễn quản lý và yêu cầu bảo vệ sức khỏe nhân dân trong giai đoạn phát triển mới. Quá trình này cần sự tham gia trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân.

Truyền thông chính sách cần hướng tới việc tạo sự hiểu biết đầy đủ, đồng thuận và thống nhất trong hành động; đồng thời khuyến khích sự tham gia thực chất của xã hội vào quá trình xây dựng pháp luật.

Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và chính quyền cần nâng cao trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo; mỗi cơ quan, đơn vị cần chủ động nghiên cứu và góp ý; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần phát huy vai trò tuyên truyền, vận động, giám sát; doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm trong sản xuất, kinh doanh; người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe của mình và cộng đồng.

Với cách tiếp cận đó, truyền thông về Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) không chỉ góp phần cung cấp thông tin mà còn tạo môi trường để chính sách được trao đổi, hoàn thiện trên cơ sở thực tiễn; góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý an toàn thực phẩm trong tình hình mới.

Quan trọng hơn, sự thống nhất về nhận thức sẽ tạo nền tảng cho sự thống nhất trong hành động. Khi cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân cùng hiểu đúng, thực hiện đúng và cùng chia sẻ trách nhiệm, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm sẽ được nâng lên theo hướng chủ động, phòng ngừa và bền vững hơn, qua đó góp phần bảo vệ sức khỏe nhân dân và phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.