Đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ – Nền tảng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Nếu trước đây tài nguyên thiên nhiên, vốn và lao động được xem là những yếu tố quyết định sự phát triển thì ngày nay, tri thức, công nghệ và tài sản trí tuệ đã trở thành nguồn lực chiến lược, tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững của mỗi quốc gia, mỗi địa phương và mỗi doanh nghiệp.

Nhận thức rõ vai trò đặc biệt quan trọng của sở hữu trí tuệ trong giai đoạn phát triển mới, ngày 17/6/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 51-KL/TW về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới. Đây là văn kiện có ý nghĩa quan trọng, thể hiện quyết tâm của Đảng trong việc đưa sở hữu trí tuệ trở thành một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Sở hữu trí tuệ – tài nguyên chiến lược của nền kinh tế hiện đại

Trong nền kinh tế số và kinh tế tri thức, giá trị của một doanh nghiệp hay một quốc gia không chỉ được đo bằng tài sản hữu hình mà còn được quyết định bởi các tài sản vô hình như sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, bản quyền tác giả, bí mật kinh doanh hay các giống cây trồng mới.

Những tài sản này là kết quả của quá trình nghiên cứu, sáng tạo, đầu tư chất xám và tích lũy tri thức. Khi được bảo hộ và khai thác hiệu quả, chúng sẽ tạo ra giá trị gia tăng lớn, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng khả năng cạnh tranh trên phạm vi quốc gia cũng như quốc tế.

Kết luận số 51-KL/TW nhấn mạnh yêu cầu nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ như một tài nguyên chiến lược, là yếu tố cốt lõi để thực hiện tự chủ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh thương mại. Đây là định hướng quan trọng nhằm chuyển mạnh tư duy từ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đơn thuần sang khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đổi mới nhận thức để tạo động lực phát triển

Một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay là tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Việc nâng cao nhận thức không chỉ dành cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức mà còn hướng tới cộng đồng doanh nghiệp, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, hợp tác xã, hộ sản xuất và toàn thể Nhân dân. Khi nhận thức đúng về giá trị của tài sản trí tuệ, các chủ thể sẽ chủ động hơn trong việc đăng ký bảo hộ, quản lý, khai thác và phát triển các kết quả sáng tạo của mình.

Đồng thời, việc phổ biến pháp luật cũng góp phần hạn chế các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền, chống hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Lồng ghép mục tiêu phát triển sở hữu trí tuệ vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

Kết luận số 51-KL/TW đặt ra yêu cầu đưa mục tiêu phát triển sở hữu trí tuệ trở thành một nội dung quan trọng trong các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các bộ, ngành và địa phương.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi sở hữu trí tuệ không còn là lĩnh vực riêng của khoa học và công nghệ mà đã trở thành yếu tố xuyên suốt trong phát triển kinh tế, công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, dịch vụ, văn hóa và chuyển đổi số.

Đối với các địa phương, việc xây dựng và phát triển thương hiệu cho sản phẩm đặc trưng, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận sẽ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng thu nhập cho người dân.

Đối với doanh nghiệp, việc đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới công nghệ và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và phát triển bền vững trong môi trường hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ. Một hệ thống bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hiệu quả sẽ tạo động lực để các tổ chức, cá nhân mạnh dạn đầu tư nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và hình thành các sản phẩm, dịch vụ mới.

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, nhiều sản phẩm số, phần mềm, dữ liệu, nền tảng công nghệ và mô hình kinh doanh mới đều là kết quả của hoạt động sáng tạo. Vì vậy, bảo vệ và khai thác hiệu quả các tài sản trí tuệ sẽ góp phần thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp khoa học, công nghệ.

Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu và từng bước làm chủ các công nghệ lõi.

Phát huy vai trò của cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp

Để Kết luận số 51-KL/TW đi vào cuộc sống, các cấp, các ngành cần tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, đưa nội dung sở hữu trí tuệ vào chương trình, kế hoạch công tác hằng năm; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ và cộng đồng doanh nghiệp.

Các cơ quan quản lý nhà nước cần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý; tăng cường phối hợp trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh công bằng và minh bạch.

Các doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược phát triển tài sản trí tuệ, quan tâm đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và các đối tượng sở hữu trí tuệ khác; đồng thời khai thác hiệu quả các tài sản này trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và mở rộng thị trường.

Xây dựng văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ

Một nền kinh tế phát triển bền vững không chỉ dựa vào hệ thống pháp luật hoàn thiện mà còn cần hình thành văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ trong toàn xã hội.

Mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc hợp pháp; không sao chép, sử dụng trái phép các tác phẩm, phần mềm, tài liệu, sản phẩm sáng tạo của người khác; tích cực phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đối với học sinh, sinh viên và thế hệ trẻ, việc giáo dục ý thức tôn trọng thành quả lao động sáng tạo ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường sẽ góp phần hình thành tư duy đổi mới sáng tạo, trung thực trong học tập, nghiên cứu và khởi nghiệp.

Chung tay phát huy sức mạnh của tài sản trí tuệ

Trong giai đoạn phát triển mới, sở hữu trí tuệ không chỉ là công cụ bảo vệ thành quả sáng tạo mà còn là nguồn lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Việc triển khai hiệu quả Kết luận số 51-KL/TW của Bộ Chính trị sẽ góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động trong toàn xã hội, đưa sở hữu trí tuệ thực sự trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi người dân cần tích cực tìm hiểu pháp luật về sở hữu trí tuệ, tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời chủ động phát huy giá trị của các tài sản trí tuệ trong học tập, lao động, sản xuất và kinh doanh. Đó chính là nền tảng quan trọng để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hiện đại, hội nhập sâu rộng và phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.