Chủ động triển khai thi hành Luật Dân số: Nền tảng cho phát triển bền vững của địa phương

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc ban hành và tổ chức thực thi hiệu quả Luật Dân số số 113/2025/QH15 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là công cụ pháp lý nhằm điều chỉnh các vấn đề về quy mô, cơ cấu, chất lượng dân số mà còn là nền tảng để bảo đảm sự phát triển nhanh và bền vững của từng địa phương, từng vùng, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược quốc gia.

Việc triển khai thi hành Luật Dân số trên địa bàn tỉnh đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự chung tay của toàn xã hội và đặc biệt là sự chủ động của mỗi người dân trong việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi liên quan đến dân số và phát triển.

Bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả và phù hợp thực tiễn

Mục tiêu hàng đầu của việc triển khai thi hành Luật Dân số là tổ chức thực hiện đầy đủ, kịp thời, thống nhất và hiệu quả các quy định của luật. Điều này đòi hỏi các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh phải nhanh chóng cụ thể hóa các quy định của luật bằng những chương trình, kế hoạch, đề án thiết thực, có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương.

Trong thực tế, mỗi địa phương có đặc thù riêng về quy mô dân số, mức sinh, cơ cấu dân số, tình trạng già hóa, chất lượng nguồn nhân lực… Do đó, việc vận dụng Luật Dân số cần linh hoạt, sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm đúng định hướng, nguyên tắc chung. Các chương trình hành động cần hướng đến giải quyết những vấn đề cấp thiết như mất cân bằng giới tính khi sinh, già hóa dân số, phân bố dân cư chưa hợp lý hay chất lượng dân số chưa đồng đều.

Bên cạnh đó, việc lồng ghép các mục tiêu dân số vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh cũng cần được chú trọng, nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển dân số và phát triển kinh tế, giữa tăng trưởng và an sinh xã hội.

Phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm tiến độ thực hiện

Một trong những yêu cầu quan trọng trong triển khai thi hành Luật Dân số là phải xác định rõ nội dung công việc, tiến độ và thời hạn hoàn thành. Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng tiến hành phân công cụ thể trách nhiệm cho từng sở, ban, ngành, chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan.

Việc phân công rõ ràng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện để kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện một cách minh bạch, khách quan. Mỗi cơ quan, đơn vị cần xác định rõ vai trò, nhiệm vụ của mình, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.

Chẳng hạn, ngành y tế giữ vai trò nòng cốt trong công tác dân số, từ tuyên truyền, tư vấn, cung cấp dịch vụ đến theo dõi, đánh giá các chỉ tiêu dân số. Ngành giáo dục có trách nhiệm lồng ghép nội dung giáo dục dân số vào chương trình học, góp phần hình thành nhận thức đúng đắn cho thế hệ trẻ. Các cơ quan truyền thông cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về dân số đến mọi tầng lớp Nhân dân.

Chính quyền cấp xã, phường – nơi gần dân nhất – đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tổ chức triển khai trực tiếp các hoạt động, nắm bắt tình hình thực tế, kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc để cấp trên có giải pháp tháo gỡ.

Tăng cường phối hợp liên ngành – yếu tố then chốt của thành công

Triển khai thi hành Luật Dân số là nhiệm vụ mang tính liên ngành, liên lĩnh vực, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị và địa phương. Đây chính là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của quá trình thực hiện.

Cơ chế phối hợp cần được thiết lập rõ ràng, với quy định cụ thể về trách nhiệm, quyền hạn của từng bên, đồng thời bảo đảm thông tin được chia sẻ kịp thời, chính xác. Các cuộc họp liên ngành, các chương trình phối hợp cần được tổ chức thường xuyên nhằm đánh giá tình hình, trao đổi kinh nghiệm và thống nhất giải pháp.

Đặc biệt, cần phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội như Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên… trong việc vận động, tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về chính sách dân số. Khi mỗi tổ chức, mỗi cá nhân đều nhận thức rõ trách nhiệm của mình, công tác dân số sẽ trở thành phong trào rộng khắp, lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.

Nâng cao nhận thức – chìa khóa cho sự thay đổi bền vững

Một trong những mục tiêu quan trọng của việc triển khai thi hành Luật Dân số là nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, cán bộ, công chức, viên chức và toàn thể Nhân dân.

Thực tiễn cho thấy, nhiều vấn đề về dân số không chỉ bắt nguồn từ yếu tố kinh tế mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc của nhận thức, tập quán, tâm lý xã hội. Do đó, công tác tuyên truyền, giáo dục cần được đẩy mạnh với nội dung phong phú, hình thức đa dạng, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Đối với cán bộ, công chức, viên chức, việc nắm vững các quy định của Luật Dân số là yêu cầu bắt buộc, nhằm bảo đảm quá trình triển khai được thực hiện đúng quy định, hiệu quả. Đối với người dân, cần giúp họ hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong lĩnh vực dân số, từ đó chủ động thực hiện các hành vi có lợi cho bản thân, gia đình và xã hội.

Các phương tiện truyền thông đại chúng, mạng xã hội, hệ thống loa truyền thanh cơ sở… cần được tận dụng tối đa để đưa thông tin đến gần hơn với người dân. Những câu chuyện thực tế, mô hình hiệu quả, gương điển hình cần được nhân rộng để tạo sức lan tỏa tích cực.

Hướng tới mục tiêu phát triển dân số bền vững

Việc triển khai thi hành Luật Dân số không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài là xây dựng một cơ cấu dân số hợp lý, nâng cao chất lượng dân số và bảo đảm sự phát triển bền vững.

Trong đó, việc duy trì mức sinh hợp lý, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với quá trình già hóa dân số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực… là những nhiệm vụ trọng tâm cần được ưu tiên thực hiện.

Đồng thời, cần chú trọng đến việc bảo đảm quyền tiếp cận các dịch vụ dân số của mọi người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế, vùng sâu, vùng xa. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội, thể hiện tính nhân văn sâu sắc của chính sách dân số.

Quyết tâm cao, hành động quyết liệt

Triển khai thi hành Luật Dân số là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài và đầy thách thức. Tuy nhiên, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp ủy, chính quyền; sự vào cuộc tích cực của các ngành, các cấp; sự đồng thuận, ủng hộ của Nhân dân, tin tưởng rằng công tác dân số trên địa bàn tỉnh sẽ đạt được những kết quả tích cực.

Mỗi cơ quan, đơn vị, mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi người dân cần nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm của mình, từ đó chủ động, tích cực tham gia vào quá trình triển khai thi hành luật. Chỉ khi toàn xã hội cùng chung tay, công tác dân số mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương và của đất nước.

Luật Dân số đã mở ra một khuôn khổ pháp lý mới, toàn diện và tiến bộ. Vấn đề còn lại là hành động – hành động kịp thời, đồng bộ và hiệu quả – để đưa luật vào cuộc sống, vì tương lai phát triển bền vững của mỗi gia đình và toàn xã hội.