Chính quyền địa phương 2 cấp với công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật

Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn là nền tảng định hướng hành vi của toàn xã hội. Tuy nhiên, một đạo luật hay một văn bản quy phạm pháp luật sẽ không thể phát huy tác dụng nếu nhân dân không được tiếp cận, không hiểu rõ hoặc hiểu sai quy định. Chính vì vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trở thành nhiệm vụ trọng tâm, mang tính chiến lược. Ở đây, chính quyền địa phương 2 cấp – tỉnh và xã/phường/thị trấn – đóng vai trò nòng cốt.

Ý nghĩa của công tác tuyên truyền pháp luật

Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật không đơn thuần là việc “đọc – chép” hay phổ biến thông tin khô khan. Đó là quá trình đưa những quy định mang tính pháp lý vào đời sống xã hội, biến cái “chung” thành cái “của riêng” mỗi cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng. Khi nhân dân hiểu luật, nắm vững quyền và nghĩa vụ của mình, họ sẽ tự giác chấp hành, đồng thời biết cách bảo vệ lợi ích hợp pháp, đấu tranh chống lại cái sai, cái xấu.

Nói cách khác, công tác này chính là cầu nối để biến pháp luật từ “văn bản” thành “hành động”, từ “chính sách” thành “thói quen”.

Vai trò của chính quyền cấp tỉnh

Ở cấp tỉnh, công tác tuyên truyền pháp luật thường được triển khai dưới dạng các kế hoạch, chương trình hành động hằng năm. Chính quyền tỉnh chỉ đạo các sở, ban, ngành phối hợp chặt chẽ trong việc biên soạn tài liệu, tổ chức tập huấn, mở các lớp bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ công chức. Đây là tầng nấc quan trọng để bảo đảm sự thống nhất trong việc truyền đạt thông tin từ trên xuống dưới.

Bên cạnh đó, tỉnh còn chủ động phối hợp với cơ quan báo chí, đài phát thanh, truyền hình, cổng thông tin điện tử để tuyên truyền rộng rãi tới nhân dân. Nhờ sự điều phối của cấp tỉnh, công tác phổ biến pháp luật được triển khai bài bản, có kế hoạch, tránh tình trạng chắp vá, tự phát.

Vai trò của chính quyền cấp xã/phường/thị trấn

Nếu cấp tỉnh là “đầu não”, thì cấp xã/phường/thị trấn chính là “trái tim” của công tác tuyên truyền pháp luật. Đây là nơi trực tiếp gặp gỡ, tiếp xúc, giải thích và hướng dẫn người dân trong từng tình huống cụ thể.

Thông qua các cuộc họp thôn, tổ dân phố, qua các buổi sinh hoạt chi hội, đoàn thể, chính quyền cơ sở lồng ghép việc phổ biến pháp luật một cách linh hoạt, gần gũi. Các cán bộ tư pháp – hộ tịch, công an xã, hay cán bộ văn hóa – xã hội thường đóng vai trò là tuyên truyền viên pháp luật, giúp nhân dân tiếp cận thông tin kịp thời và chính xác.

Đặc biệt, hệ thống loa truyền thanh, bảng tin, pano, áp phích ở xã, phường vẫn giữ vai trò quan trọng, nhất là ở vùng nông thôn, miền núi, nơi người dân chưa quen với công nghệ thông tin.

Đổi mới hình thức để nâng cao hiệu quả

Một trong những hạn chế thường thấy của công tác phổ biến pháp luật là cách làm khô cứng, thiếu hấp dẫn. Để khắc phục, chính quyền 2 cấp đã và đang chú trọng đổi mới hình thức tuyên truyền:

Ứng dụng công nghệ số: Tạo lập các fanpage, nhóm cộng đồng, sử dụng Zalo, Facebook để chia sẻ nội dung pháp luật.
Sân khấu hóa: Tổ chức các buổi diễn tiểu phẩm, hội thi tìm hiểu pháp luật để tạo sự hứng thú.
Mô hình gắn kết cộng đồng: Xây dựng “Ngày pháp luật”, “Tủ sách pháp luật”, “Câu lạc bộ pháp luật” để tạo không gian trao đổi thường xuyên.

Những hình thức này không chỉ giúp pháp luật gần gũi hơn, mà còn khuyến khích người dân chủ động tìm hiểu và thực hành.

Trách nhiệm và nêu gương của cán bộ, công chức

Trong công tác tuyên truyền pháp luật, cán bộ, công chức không chỉ là “người truyền đạt” mà còn là “tấm gương” để nhân dân noi theo. Nếu cán bộ thực hiện nghiêm túc, minh bạch, tận tình hướng dẫn dân, thì lời nói của họ sẽ có sức thuyết phục gấp nhiều lần.

Ngược lại, nếu cán bộ nói một đằng, làm một nẻo, thì dù có tuyên truyền bao nhiêu cũng khó tạo dựng niềm tin. Do đó, yêu cầu nêu gương trong chấp hành và thực hiện pháp luật là yếu tố then chốt để công tác tuyên truyền đạt hiệu quả.

Thách thức trong thực tiễn

Dù đạt được nhiều kết quả, công tác phổ biến pháp luật ở địa phương vẫn còn một số khó khăn:

Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, người dân còn hạn chế trong việc tiếp cận thông tin pháp luật.
Một số cán bộ cơ sở còn thiếu kỹ năng tuyên truyền, dẫn đến cách truyền đạt khô khan, khó hiểu.
Nguồn lực, kinh phí cho công tác này chưa luôn đáp ứng yêu cầu.

Những thách thức này đòi hỏi chính quyền 2 cấp cần có giải pháp đồng bộ, kiên trì, vừa đổi mới nội dung, vừa sáng tạo hình thức, để bảo đảm pháp luật thực sự đi vào cuộc sống.

Hướng tới xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật

Mục tiêu cuối cùng của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật là hình thành một xã hội thượng tôn pháp luật, nơi mỗi người dân đều ý thức được quyền lợi và nghĩa vụ, coi việc chấp hành pháp luật là lẽ tự nhiên.

Chính quyền địa phương 2 cấp, bằng sự gần gũi, gắn bó mật thiết với nhân dân, có điều kiện thuận lợi nhất để thực hiện mục tiêu ấy. Khi tỉnh chỉ đạo sát sao, xã/phường triển khai linh hoạt, nhân dân đồng lòng hưởng ứng, thì mọi đạo luật mới sẽ nhanh chóng trở thành một phần trong đời sống thường ngày.

Kết luận

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ là một nhiệm vụ hành chính, mà còn là một trong những chìa khóa để xây dựng Nhà nước pháp quyền vững mạnh. Chính quyền địa phương 2 cấp, với vai trò trung tâm, đã và đang góp phần quan trọng trong việc đưa pháp luật đến gần dân, để mỗi quy định không còn xa lạ, mà trở thành chuẩn mực ứng xử quen thuộc.

Khi công tác tuyên truyền được làm tốt, luật pháp sẽ không chỉ tồn tại trên giấy tờ, mà sẽ sống động trong từng hành vi, từng quyết định, từng mối quan hệ xã hội. Đó chính là con đường bền vững để xây dựng xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, nơi pháp luật thực sự là nền tảng vững chắc cho sự phát triển.