Việt Nam – Thành viên tích cực, đối tác tin cậy, đóng góp trách nhiệm vào các hoạt động của Liên hợp quốc

Trong bối cảnh thế giới đang đứng trước nhiều thách thức toàn cầu như xung đột, dịch bệnh, biến đổi khí hậu và bất bình đẳng phát triển, vai trò của Liên hợp quốc (LHQ) – tổ chức quốc tế lớn nhất hành tinh – càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Là một thành viên tích cực của Liên hợp quốc từ năm 1977, Việt Nam luôn coi trọng và đề cao hợp tác với Liên hợp quốc như một trụ cột trong chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đồng thời thể hiện rõ tinh thần chủ động, trách nhiệm và tích cực trong đóng góp cho hòa bình, ổn định và phát triển chung của thế giới.

1. Hợp tác với Liên hợp quốc – Trụ cột quan trọng trong đường lối đối ngoại của Việt Nam

Ngay từ khi trở thành thành viên chính thức của Liên hợp quốc vào ngày 20/9/1977, Việt Nam đã xác định rõ: hợp tác với Liên hợp quốc không chỉ là quan hệ ngoại giao, mà còn là lựa chọn chiến lược, thể hiện tư duy đối ngoại rộng mở và cam kết của Việt Nam với các giá trị phổ quát mà Liên hợp quốc theo đuổi – đó là hòa bình, công bằng, phát triển bền vững và nhân quyền.

Trải qua gần nửa thế kỷ, hợp tác giữa Việt Nam và Liên hợp quốc đã không ngừng phát triển mạnh mẽ, sâu rộng, hiệu quả, trở thành một trong những mối quan hệ đối tác điển hình giữa LHQ và các quốc gia đang phát triển. Việt Nam coi Liên hợp quốc là đối tác tin cậy, đồng hành trong quá trình phát triển, còn Liên hợp quốc đánh giá Việt Nam là hình mẫu thành công trong việc gắn kết mục tiêu phát triển quốc gia với các Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs).

Trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, đối ngoại đa phương, đặc biệt là hợp tác với Liên hợp quốc, giữ vai trò then chốt, góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định chủ trương:

“Việt Nam chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng; là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.”

2. Việt Nam – Thành viên tích cực, đóng góp thực chất vào các sứ mệnh của Liên hợp quốc

Từ khi gia nhập Liên hợp quốc, Việt Nam luôn thể hiện vai trò chủ động, sáng tạo, trách nhiệm cao trong việc tham gia, triển khai các hoạt động của tổ chức này trên nhiều lĩnh vực: chính trị – an ninh, phát triển, nhân đạo và nhân quyền.

a) Góp phần tích cực cho hòa bình và an ninh quốc tế

Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho vai trò chủ động của Việt Nam là tham gia vào các hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (UN Peacekeeping Operations). Kể từ năm 2014 đến nay, Việt Nam đã cử hàng trăm sĩ quan, bác sĩ, kỹ sư, chuyên gia tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình tại Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và trụ sở Liên hợp quốc tại New York.

Đặc biệt, Bệnh viện dã chiến cấp 2 của Việt Nam được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao về chất lượng chuyên môn, tinh thần kỷ luật, nhân văn và chuyên nghiệp. Sự hiện diện của lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam đã góp phần quan trọng khẳng định hình ảnh Việt Nam là “người kiến tạo hòa bình” chứ không chỉ là người thụ hưởng hòa bình.

b) Góp tiếng nói vì hòa bình, công bằng và phát triển

Trên diễn đàn Liên hợp quốc, Việt Nam luôn thể hiện lập trường rõ ràng, độc lập và xây dựng, ủng hộ giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.

Việt Nam hai lần được tín nhiệm bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (nhiệm kỳ 2008–2009 và 2020–2021). Trong nhiệm kỳ 2020–2021, Việt Nam đã để lại nhiều dấu ấn nổi bật, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao nhờ cách tiếp cận dung hòa, thấu hiểu và sáng tạo.

Việt Nam đã chủ trì, đề xuất và thông qua nhiều sáng kiến quan trọng, như Nghị quyết về “Tăng cường hợp tác giữa Liên hợp quốc và ASEAN”, hay các phiên thảo luận mở về phụ nữ, hòa bình và an ninh, bảo vệ cơ sở hạ tầng dân sự trong xung đột vũ trang, vai trò của chủ nghĩa đa phương trong duy trì hòa bình và ổn định quốc tế.

Những đóng góp đó cho thấy Việt Nam không chỉ “tham gia” mà còn “định hình” những cuộc thảo luận và giải pháp quốc tế, qua đó nâng tầm vị thế và tiếng nói của Việt Nam trên trường quốc tế.

3. Hợp tác phát triển – Nền tảng cho tăng trưởng bao trùm và bền vững

Trên lĩnh vực phát triển, Liên hợp quốc là đối tác hàng đầu hỗ trợ Việt Nam trong quá trình khắc phục hậu quả chiến tranh, cải thiện đời sống nhân dân, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, xóa đói giảm nghèo và thực hiện các Mục tiêu Thiên niên kỷ (MDGs), nay là Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs).

Các cơ quan của Liên hợp quốc tại Việt Nam như UNDP, UNICEF, UN Women, FAO, WHO, UNESCO, ILO, UNFPA, UNIDO, UNHCR... đã đồng hành cùng Việt Nam trong hầu hết các lĩnh vực trọng yếu: y tế, giáo dục, bình đẳng giới, biến đổi khí hậu, an sinh xã hội, cải cách hành chính, tư pháp và phát triển bền vững.

Mô hình “Ngôi nhà chung Liên hợp quốc tại Hà Nội” (One UN House) được khánh thành năm 2015 là biểu tượng sinh động cho quan hệ hợp tác sâu sắc, toàn diện và hiệu quả giữa Việt Nam và Liên hợp quốc. Đây là một trong những mô hình đầu tiên trên thế giới thể hiện tinh thần “Một Liên hợp quốc” (Delivering as One), hướng tới sự phối hợp hiệu quả, tiết kiệm và đồng bộ trong triển khai các chương trình phát triển.

Nhờ sự đồng hành của Liên hợp quốc, Việt Nam đã vượt qua nhiều mốc phát triển quan trọng, trở thành một trong những quốc gia thành công nhất trong việc thực hiện các Mục tiêu Thiên niên kỷ, được cộng đồng quốc tế ghi nhận là “điểm sáng phát triển” của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

4. Quan hệ Việt Nam – Liên hợp quốc: Hợp tác hiệu quả, cùng hướng tới tương lai bền vững

Bước sang giai đoạn mới, quan hệ Việt Nam – Liên hợp quốc tiếp tục được củng cố và phát triển theo hướng toàn diện, sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn.

Liên hợp quốc đánh giá cao vai trò, uy tín và đóng góp của Việt Nam trong các nỗ lực chung nhằm bảo đảm hòa bình, ổn định và phát triển bền vững. Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres, trong chuyến thăm Việt Nam năm 2022, đã nhấn mạnh:

“Việt Nam là hình mẫu về sự kiên định, trách nhiệm và hiệu quả trong hợp tác với Liên hợp quốc, là đối tác quan trọng trong thúc đẩy các giá trị của chủ nghĩa đa phương.”

Việt Nam, với tư cách là quốc gia đang phát triển năng động, đang tiếp tục triển khai Chiến lược hợp tác phát triển bền vững với Liên hợp quốc giai đoạn 2022–2026, tập trung vào các lĩnh vực: chuyển đổi xanh, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao năng lực quản trị và phát triển bao trùm.

Việc phối hợp chặt chẽ với Liên hợp quốc cũng giúp Việt Nam thực hiện hiệu quả cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời góp phần thúc đẩy cải cách thể chế, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

5. Khẳng định vị thế Việt Nam – Thành viên chủ động, có trách nhiệm và giàu uy tín

Trải qua gần 50 năm đồng hành cùng Liên hợp quốc, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia tiêu biểu cho tinh thần chủ động hội nhập và hợp tác quốc tế toàn diện.

Từ một nước nghèo, chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh, Việt Nam ngày nay đã trở thành thành viên tích cực, có đóng góp quan trọng vào các hoạt động của Liên hợp quốc. Hình ảnh Việt Nam gắn liền với thông điệp hòa bình, hợp tác, trách nhiệm và nhân văn, thể hiện rõ trong từng bước đi của đối ngoại Việt Nam.

Kết luận

Quan hệ hợp tác Việt Nam – Liên hợp quốc là mối quan hệ đối tác mẫu mực, bền vững và cùng có lợi. Kể từ năm 1977 đến nay, Việt Nam không chỉ hưởng lợi từ sự hỗ trợ của Liên hợp quốc, mà còn chủ động đóng góp, cống hiến vì mục tiêu chung của cộng đồng quốc tế.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập sâu rộng, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là “thành viên tích cực, đối tác tin cậy, và là quốc gia có trách nhiệm” trong Liên hợp quốc, góp phần cùng cộng đồng quốc tế xây dựng một thế giới hòa bình, công bằng, phát triển bền vững và không ai bị bỏ lại phía sau.