VIỆT NAM CHỦ ĐỘNG, TÍCH CỰC HỘI NHẬP – KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ, VỊ THẾ TRONG CỘNG ĐỒNG ASEAN GẮN KẾT VÀ CHỦ ĐỘNG THÍCH ỨNG

Trong hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã trở thành một trong những tổ chức khu vực thành công và năng động hàng đầu thế giới, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy hợp tác và phát triển bền vững tại khu vực. Là một thành viên tích cực và có trách nhiệm, Việt Nam luôn coi hợp tác ASEAN là trụ cột trong đường lối đối ngoại của mình, đồng thời không ngừng khẳng định vai trò, vị thế và dấu ấn sâu sắc trong tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng.

1. Kết quả nổi bật trong các hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Đảng, Nhà nước

Thời gian qua, công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta tiếp tục được triển khai đồng bộ, toàn diện và hiệu quả, góp phần quan trọng củng cố môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển đất nước. Nhiều hoạt động đối ngoại cấp cao đã được tổ chức thành công, thể hiện vai trò lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Đảng, sự chủ động, linh hoạt của Nhà nước Việt Nam trong xử lý các vấn đề khu vực và quốc tế.

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã tham dự nhiều Hội nghị Cấp cao ASEAN, ASEAN+3, ASEAN – G20, ASEAN – Liên hợp quốc, cùng nhiều chuyến thăm, làm việc song phương với lãnh đạo các quốc gia thành viên và đối tác. Qua đó, Việt Nam tiếp tục khẳng định lập trường nhất quán về xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, thống nhất, lấy người dân làm trung tâm, đồng thời thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Các hoạt động đối ngoại không chỉ củng cố mối quan hệ tin cậy giữa Việt Nam với các nước trong khu vực mà còn mở rộng phạm vi hợp tác đa phương, giúp Việt Nam tận dụng tốt hơn các cơ hội về thương mại, đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển bền vững.

2. Thành tựu hợp tác ASEAN và lợi ích mang lại cho các quốc gia thành viên

Sau gần 60 năm hình thành và hơn một thập kỷ xây dựng Cộng đồng ASEAN (từ 2015 đến nay), Hiệp hội đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên ba trụ cột: Cộng đồng Chính trị – An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa – Xã hội.

Về chính trị – an ninh, ASEAN tiếp tục phát huy vai trò là trung tâm đối thoại và hợp tác, giữ vững ổn định khu vực, thúc đẩy lòng tin và đối thoại chiến lược giữa các đối tác.
Về kinh tế, ASEAN hiện là nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới, với GDP đạt hơn 4.000 tỷ USD, là khu vực năng động, hấp dẫn đầu tư và có tốc độ tăng trưởng ổn định. Việc hình thành Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đã tạo ra không gian chung về thị trường và sản xuất, giúp hàng hóa, dịch vụ, vốn và lao động tay nghề cao được lưu chuyển thuận lợi hơn.
Về văn hóa – xã hội, hợp tác ASEAN ngày càng hướng đến người dân, chú trọng phát triển con người, phúc lợi xã hội, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Những kết quả này mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp Việt Nam: hàng hóa Việt được tiếp cận thị trường 700 triệu dân; du lịch, giao lưu văn hóa – giáo dục mở rộng; người lao động có thêm cơ hội việc làm trong khu vực; đồng thời góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

3. Vai trò, vị thế và dấu ấn của Việt Nam trong Cộng đồng ASEAN

Từ khi chính thức gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam luôn thể hiện tinh thần chủ động, tích cực, trách nhiệm và sáng tạo trong mọi hoạt động của Hiệp hội. Việt Nam đã đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010 và năm 2020, dẫn dắt khu vực vượt qua nhiều thời điểm khó khăn, đặc biệt là giai đoạn đại dịch COVID-19, khẳng định khả năng thích ứng linh hoạt và năng lực điều hành hiệu quả.

Việt Nam là điểm sáng trong việc thúc đẩy đoàn kết nội khối, bảo đảm sự thống nhất về lập trường trong các vấn đề khu vực, nhất là liên quan đến an ninh, Biển Đông và hợp tác phát triển bền vững. Bên cạnh đó, Việt Nam tích cực tham gia, đóng góp vào việc xây dựng và triển khai các sáng kiến lớn của ASEAN như Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Chiến lược tổng thể về Cách mạng công nghiệp 4.0, Khuôn khổ phục hồi toàn diện ASEAN sau đại dịch, và nhiều cơ chế hợp tác khu vực khác.

Vai trò “dẫn dắt” và “cầu nối” của Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Việt Nam không chỉ là nhân tố quan trọng trong việc duy trì sự gắn kết của ASEAN, mà còn góp phần nâng cao uy tín, tiếng nói và sức ảnh hưởng của ASEAN trong các cơ chế đối thoại khu vực và toàn cầu.

4. Cơ hội, tiềm năng và thách thức của Việt Nam trong tiến trình hội nhập ASEAN

Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội mới từ quá trình hội nhập ASEAN:

Kinh tế mở rộng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường khu vực và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Cơ hội hợp tác chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển năng lượng tái tạo, công nghệ cao, giáo dục và y tế.
Tăng cường tiếng nói và vị thế quốc gia, thể hiện năng lực lãnh đạo trong các vấn đề khu vực như an ninh biển, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh lương thực – năng lượng.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng phải đối mặt với không ít thách thức: chênh lệch về trình độ phát triển giữa các nước ASEAN; cạnh tranh gay gắt trong thương mại và đầu tư; yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn lao động, môi trường, công nghệ; và những biến động địa chính trị phức tạp có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng khu vực.

Do đó, để tận dụng tốt các cơ hội, Việt Nam cần đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết vùng và nâng cao vai trò của địa phương, doanh nghiệp trong tiến trình hội nhập ASEAN.

5. Ý nghĩa của kết quả hợp tác ASEAN đối với đời sống người dân Việt Nam

Những kết quả hợp tác ASEAN không chỉ mang tính đối ngoại, mà còn tác động trực tiếp đến cuộc sống của người dân Việt Nam. Người dân được hưởng lợi từ môi trường hòa bình, ổn định; kinh tế phát triển năng động; hàng hóa đa dạng, giá cả cạnh tranh; cơ hội học tập, việc làm, du lịch và giao lưu văn hóa ngày càng mở rộng.

Sự gắn kết của Việt Nam với ASEAN góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy phát triển bền vững và bảo đảm an sinh xã hội. Người dân ngày càng cảm nhận rõ hơn “Cộng đồng ASEAN lấy người dân làm trung tâm, hướng tới người dân”, trong đó Việt Nam vừa là người tham gia, vừa là người thụ hưởng, đồng thời là người đóng góp tích cực vào tương lai chung của khu vực.

6. Kết luận

Nhìn lại chặng đường gần 30 năm đồng hành cùng ASEAN, Việt Nam đã ghi dấu ấn đậm nét như một thành viên năng động, sáng tạo, trách nhiệm và đáng tin cậy. Với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, Việt Nam đang tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong việc xây dựng Cộng đồng ASEAN gắn kết, chủ động thích ứng, có vai trò dẫn dắt trong khu vực.

Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò trung tâm, tăng cường hợp tác cùng các quốc gia thành viên để hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 – một cộng đồng hòa bình, ổn định, sáng tạo, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm, góp phần nâng cao vị thế đất nước và mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân.