Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật – Bước đi quan trọng hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Hoàn thiện thể chế luôn được Đảng xác định là một trong những đột phá chiến lược nhằm tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, đẩy nhanh chuyển đổi số, cải cách hành chính và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn mà còn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi của hệ thống pháp luật, tạo môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch và ổn định cho phát triển.

Thực hiện chỉ đạo của đồng chí Thường trực Ban Bí thư về việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, các cấp, các ngành, địa phương đang tích cực triển khai nhiệm vụ với tinh thần khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm cao. Đây là đợt rà soát có quy mô lớn, được thực hiện trên phạm vi toàn quốc, nhằm đánh giá toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành; kịp thời phát hiện những quy định không còn phù hợp, chồng chéo, mâu thuẫn hoặc chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn để kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ.

Việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được triển khai đồng thời với việc thực hiện Kết luận số 17-KL/TW ngày 02/4/2026 của Bộ Chính trị về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Đây là định hướng quan trọng nhằm tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, bảo đảm pháp luật thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng nền quản trị hiện đại.

Trong nhiều năm qua, hệ thống pháp luật nước ta không ngừng được hoàn thiện, góp phần quan trọng vào việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng, tạo hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, mở rộng hội nhập quốc tế và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của nền kinh tế và yêu cầu quản lý mới, một số quy định pháp luật đã bộc lộ những hạn chế, bất cập.

Ở một số lĩnh vực, vẫn còn tình trạng văn bản quy phạm pháp luật có nội dung chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các luật hoặc giữa luật với văn bản hướng dẫn thi hành; một số quy định không còn phù hợp với thực tiễn nhưng chưa được sửa đổi kịp thời; có những thủ tục hành chính còn rườm rà, phát sinh chi phí tuân thủ, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Những điểm nghẽn về thể chế không chỉ làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn cản trở việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển. Vì vậy, việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nhận diện đầy đủ các bất cập, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế một cách đồng bộ, khoa học và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tinh thần xuyên suốt của đợt tổng rà soát là bảo đảm mọi quy định pháp luật phải thống nhất, đồng bộ, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện và phù hợp với thực tiễn. Mỗi quy định được sửa đổi hoặc hoàn thiện không chỉ nhằm khắc phục những hạn chế hiện có mà còn hướng tới tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đã đặt ra nhiều yêu cầu quan trọng đối với công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật. Theo đó, hoạt động lập pháp phải bám sát chủ trương, đường lối của Đảng; đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới; tăng cường tính ổn định, dự báo và khả năng thích ứng của hệ thống pháp luật trước những biến động nhanh chóng của nền kinh tế, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế.

Đồng thời, công tác xây dựng pháp luật cần tiếp tục đổi mới theo hướng nâng cao chất lượng ngay từ khâu đề xuất chính sách; đánh giá đầy đủ tác động của từng quy định; tăng cường tham vấn các chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và người dân; hạn chế tối đa tình trạng phải sửa đổi nhiều lần trong thời gian ngắn hoặc ban hành văn bản hướng dẫn chậm, gây khó khăn cho quá trình tổ chức thực hiện.

Một trong những mục tiêu quan trọng của việc rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là khơi thông các nguồn lực phát triển. Thực tế cho thấy, nhiều dự án đầu tư, chương trình phát triển kinh tế - xã hội hoặc hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp gặp khó khăn không phải do thiếu nguồn lực mà xuất phát từ những vướng mắc về cơ chế, chính sách và quy định pháp luật.

Khi những điểm nghẽn này được tháo gỡ kịp thời, môi trường đầu tư sẽ trở nên thông thoáng hơn, thủ tục hành chính được đơn giản hóa, chi phí tuân thủ pháp luật được giảm bớt, từ đó tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, giải ngân vốn đầu tư công và khai thác hiệu quả các nguồn lực của xã hội phục vụ phát triển đất nước.

Đối với các địa phương, trong đó có tỉnh Hưng Yên, việc tích cực tham gia tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có ý nghĩa rất thiết thực. Đây là cơ hội để các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương đánh giá toàn diện những quy định thuộc lĩnh vực quản lý; kịp thời phát hiện những khó khăn, bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện; chủ động kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành các quy định mới phù hợp với yêu cầu phát triển của địa phương.

Cùng với việc rà soát, việc nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật cần được đặc biệt quan tâm. Một hệ thống pháp luật dù được xây dựng đầy đủ nhưng nếu tổ chức thực hiện không nghiêm thì hiệu quả cũng sẽ bị hạn chế. Do đó, các cấp, các ngành cần tiếp tục tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong thực thi công vụ; bảo đảm mọi quy định của pháp luật được triển khai thống nhất, công khai, minh bạch và đúng quy định.

Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong xây dựng và quản lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; phát triển cơ sở dữ liệu pháp luật đồng bộ, liên thông; tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, tiếp cận và thực hiện các quy định của pháp luật. Đây cũng là giải pháp quan trọng góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy cải cách hành chính.

Công tác tuyên truyền về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cần được thực hiện thường xuyên, liên tục với nhiều hình thức phong phú nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của nhiệm vụ này. Qua đó tạo sự đồng thuận, huy động sự tham gia của toàn xã hội trong việc phát hiện những quy định còn bất cập, phản ánh những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn để các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, hoàn thiện.

Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, việc chủ động nghiên cứu, cập nhật các quy định pháp luật mới; nâng cao năng lực tham mưu, xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Mỗi cán bộ cần phát huy tinh thần trách nhiệm, đổi mới tư duy, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm mục tiêu, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và liêm chính.

Có thể khẳng định rằng, việc quán triệt và triển khai nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo chỉ đạo của đồng chí Thường trực Ban Bí thư, gắn với thực hiện Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị, không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình hoàn thiện thể chế phát triển đất nước. Đây là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ những rào cản về cơ chế, chính sách; nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, thuận lợi để huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương cùng sự tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật sẽ đạt được những kết quả thiết thực, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, đồng bộ, thống nhất và khả thi, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới, xây dựng đất nước Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, giàu mạnh và hùng cường.