TĂNG CƯỜNG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG, LÃNG PHÍ, TIÊU CỰC; PHÁT HUY DÂN CHỦ VÀ SỨC MẠNH NHÂN DÂN TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực luôn được Đảng xác định là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh và củng cố niềm tin của Nhân dân. Cùng với đó, phát huy dân chủ ở cơ sở, làm tốt công tác dân vận, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân và phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng là những yêu cầu có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ cho nhau trong xây dựng hệ thống chính trị và quản trị xã hội trong giai đoạn mới.

Năm 2026, Trung ương tiếp tục ban hành và triển khai nhiều chủ trương quan trọng trên các lĩnh vực này. Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 01/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới xác định rõ yêu cầu phải tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, kiểm soát quyền lực, phát hiện và xử lý nghiêm minh các hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đồng thời, Chỉ thị số 09-CT/TW ngày 20/7/2026 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn mới và Chỉ thị số 11-CT/TW ngày 20/7/2026 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phát huy vai trò của các hội quần chúng trong giai đoạn phát triển mới đã đặt ra những yêu cầu mới đối với việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, nâng cao chất lượng công tác dân vận và huy động sức mạnh của các tổ chức trong xã hội.

Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải được thực hiện thường xuyên, từ cơ sở

Nghị quyết số 04-NQ/TW được ban hành trên cơ sở tổng kết thực tiễn công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực sau 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa X. Nghị quyết tiếp tục khẳng định yêu cầu kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; củng cố niềm tin của Nhân dân; đồng thời gắn công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Một trong những điểm cần được nhận thức đầy đủ là phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên trách mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trước hết là cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, người đứng đầu và mỗi cán bộ, đảng viên. Công tác này phải được triển khai thường xuyên, liên tục, có trọng tâm, trọng điểm, gắn phòng ngừa với phát hiện, xử lý; đồng thời chú trọng xây dựng văn hóa liêm chính trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và trong đời sống xã hội.

Nghị quyết số 04-NQ/TW nhấn mạnh việc phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, đặt công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng và sự giám sát của Nhân dân. Đây là cơ sở để tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy xử lý khi vi phạm đã xảy ra sang chú trọng phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở.

Thực tiễn tại Hưng Yên cho thấy yêu cầu này đang được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ thiết thực. Tại Phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tỉnh ngày 23/6/2026, Ban Chỉ đạo đã đánh giá kết quả 6 tháng đầu năm và đề ra nhiệm vụ 6 tháng cuối năm, trong đó nhấn mạnh việc tăng cường quán triệt, triển khai Nghị quyết số 04-NQ/TW, các quy định về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài và quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công sau sắp xếp bộ máy.

Đáng chú ý, trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban Chỉ đạo tỉnh và Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh đã tổ chức 5 phiên họp, cuộc họp; ban hành 17 văn bản và tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành 11 văn bản. Công tác tuyên truyền được chú trọng, các cơ quan trên địa bàn tỉnh đã phối hợp đăng tải gần 4.400 tin, bài; tổ chức bồi dưỡng cho trên 300 cán bộ, công chức cấp xã về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Những kết quả này cho thấy công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngày càng được gắn chặt hơn với hoạt động của chính quyền địa phương và cơ sở.

Cụ thể hóa Nghị quyết Trung ương bằng trách nhiệm và kết quả thực chất

Tuyên truyền về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cần được chuyển mạnh từ việc phổ biến văn bản sang làm rõ trách nhiệm, nhiệm vụ và kết quả thực hiện của từng cơ quan, đơn vị, địa phương.

Trọng tâm trước hết là tiếp tục cụ thể hóa Nghị quyết số 04-NQ/TW và các kết luận, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh tại các phiên họp, cuộc họp. Mỗi chủ trương cần được chuyển thành chương trình, kế hoạch, nhiệm vụ cụ thể; xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm của người đứng đầu.

Đối với cơ quan nhà nước, yêu cầu phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cần được gắn với từng lĩnh vực dễ phát sinh rủi ro như quản lý đất đai, đầu tư công, tài chính - ngân sách, quản lý tài sản công, đấu thầu, mua sắm công, quản lý và sử dụng vốn nhà nước, công tác cán bộ, giải quyết thủ tục hành chính và thực thi công vụ.

Trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình mới, yêu cầu kiểm soát quyền lực càng cần được chú trọng. Phân cấp, phân quyền phải đi đôi với kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Quyền hạn càng được giao xuống cơ sở thì trách nhiệm càng phải được xác định rõ, bảo đảm cán bộ thực thi công vụ có đủ thẩm quyền để giải quyết công việc nhưng không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý hoặc lạm dụng quyền lực.

Cùng với đó, cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành. Minh bạch hóa quy trình xử lý công việc, số hóa hồ sơ, theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục, công khai thông tin theo quy định và tăng khả năng giám sát của người dân là những giải pháp góp phần hạn chế khoảng trống quản lý, giảm nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Thực hiện dân chủ ở cơ sở phải đi vào thực chất

Nếu phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là một yêu cầu quan trọng để bảo đảm sự trong sạch, hiệu lực của hệ thống chính trị thì thực hiện dân chủ ở cơ sở là một trong những phương thức quan trọng để phát huy quyền làm chủ và sự tham gia của Nhân dân.

Chỉ thị số 09-CT/TW ngày 20/7/2026 của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định quan điểm lấy Nhân dân làm chủ thể, làm trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật và thực hiện hiệu quả dân chủ ở cơ sở.

Tinh thần của Chỉ thị đặt ra yêu cầu phải làm cho dân chủ ở cơ sở thực sự trở thành phương thức để Nhân dân tham gia vào các công việc liên quan trực tiếp đến đời sống, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình. Dân chủ phải gắn với kỷ luật, kỷ cương; quyền làm chủ phải đi đôi với trách nhiệm công dân; công khai, minh bạch phải gắn với trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức và người có thẩm quyền.

Đối với chính quyền cơ sở, thực hiện dân chủ không chỉ dừng ở việc tổ chức hội nghị, niêm yết thông tin hoặc tiếp nhận ý kiến. Quan trọng hơn là phải tạo cơ chế để ý kiến chính đáng của người dân được tiếp nhận, phân loại, xử lý và phản hồi; những vấn đề thuộc thẩm quyền phải được giải quyết kịp thời; những vấn đề vượt thẩm quyền phải được chuyển đúng cơ quan có trách nhiệm.

Trong quá trình vận hành chính quyền địa phương theo mô hình mới, yêu cầu này càng có ý nghĩa. Cấp xã, phường là nơi trực tiếp tiếp xúc với người dân, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Chất lượng giải quyết công việc ở cơ sở, thái độ phục vụ của cán bộ, công chức, mức độ công khai, minh bạch và khả năng giải quyết phản ánh, kiến nghị sẽ tác động trực tiếp đến sự đồng thuận xã hội.

Do đó, thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở cũng chính là góp phần phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bởi khi thông tin được công khai phù hợp, quyền giám sát được phát huy và trách nhiệm giải trình được tăng cường thì các khoảng trống trong quản lý sẽ từng bước được thu hẹp.

Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và hội quần chúng

Cùng với phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng có ý nghĩa quan trọng trong công tác dân vận và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Chỉ thị số 11-CT/TW ngày 20/7/2026 của Bộ Chính trị xác định công tác hội quần chúng là một nội dung quan trọng của công tác dân vận, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân. Chỉ thị đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên đối với tổ chức và hoạt động của các hội quần chúng.

Thực tiễn những năm qua cho thấy Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng có vai trò quan trọng trong tập hợp, đoàn kết hội viên và Nhân dân; tuyên truyền, vận động thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tham gia các phong trào thi đua; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên và Nhân dân; tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và giám sát xã hội.

Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, gần dân, sát cơ sở, hướng mạnh vào những vấn đề người dân quan tâm. Các tổ chức cần phát huy tốt hơn vai trò đại diện, tập hợp ý kiến, phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của đoàn viên, hội viên và Nhân dân; đồng thời tham gia giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật và thực hiện dân chủ ở cơ sở theo quy định.

Đặc biệt, hoạt động của các hội quần chúng cần gắn với nhu cầu thực tế của hội viên và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc phát huy tính tự nguyện, tự quản, tự chịu trách nhiệm của các hội cần đi đôi với sự lãnh đạo, định hướng của cấp ủy và quản lý nhà nước theo quy định, bảo đảm các hội hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích và phát huy được nguồn lực xã hội.

Làm tốt công tác dân vận trong mô hình tổ chức mới

Việc chuyển giao, sắp xếp chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận theo mô hình mới đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng ổn định tổ chức, bảo đảm công việc không bị gián đoạn, đồng thời tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức công tác dân vận.

Công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay không chỉ là tuyên truyền, vận động mà phải hướng tới tăng cường tương tác hai chiều giữa chính quyền với Nhân dân. Cán bộ làm công tác dân vận cần nắm chắc tình hình cơ sở, chủ động phát hiện vấn đề, kịp thời tham mưu giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh; đồng thời chú trọng vận động, thuyết phục để tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai các chủ trương, chính sách lớn.

Trong thực hiện chính quyền địa phương theo mô hình mới, công tác dân vận cần gắn chặt với cải cách hành chính, chuyển đổi số, giải quyết thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng, quản lý đất đai, đầu tư xây dựng, bảo đảm an sinh xã hội và những vấn đề trực tiếp tác động đến đời sống người dân.

Một chủ trương dù đúng đắn nhưng nếu quá trình tổ chức thực hiện thiếu công khai, thiếu đối thoại hoặc giải quyết chưa thỏa đáng những vấn đề chính đáng của người dân thì rất khó tạo được sự đồng thuận cao. Ngược lại, khi người dân được cung cấp đầy đủ thông tin, được lắng nghe và được giải thích rõ ràng, khi cơ quan nhà nước thực hiện đúng trách nhiệm giải trình thì những khác biệt trong nhận thức có điều kiện được tháo gỡ, từ đó củng cố niềm tin và sự đồng thuận.

Vì vậy, dân vận cần được xem là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trước hết là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu. Mỗi cán bộ, công chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ đều phải coi việc tôn trọng, lắng nghe và phục vụ Nhân dân là một nội dung quan trọng của công vụ.

Gắn phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực với phát huy dân chủ và giám sát của Nhân dân

Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thực hiện dân chủ ở cơ sở và làm tốt công tác dân vận không phải là những nhiệm vụ tách rời mà có mối quan hệ chặt chẽ trong xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Một hệ thống quản lý minh bạch, có cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng sẽ tạo điều kiện để dân chủ ở cơ sở được thực hiện thực chất. Ngược lại, việc phát huy quyền giám sát, phản biện, tham gia của Nhân dân cũng góp phần phát hiện những hạn chế trong quản lý, sử dụng nguồn lực công và thực thi công vụ.

Bởi vậy, tuyên truyền trong thời gian tới cần tiếp tục làm rõ mối quan hệ này, tránh cách hiểu phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chỉ là xử lý cán bộ vi phạm; dân chủ ở cơ sở chỉ là tổ chức các cuộc họp; hay công tác dân vận chỉ là vận động người dân thực hiện chủ trương.

Điều quan trọng hơn là xây dựng một phương thức quản trị trong đó quyền lực được kiểm soát, trách nhiệm được xác định, thông tin được công khai phù hợp, người dân được tham gia và giám sát, cán bộ thực thi công vụ có trách nhiệm giải trình, các tổ chức đại diện cho Nhân dân phát huy đầy đủ vai trò của mình.

Đó cũng là cách cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 04-NQ/TW, Chỉ thị số 09-CT/TW và Chỉ thị số 11-CT/TW trong đời sống thực tiễn.

Xây dựng văn hóa liêm chính, dân chủ và trách nhiệm từ mỗi cơ quan, đơn vị

Để các chủ trương đi vào cuộc sống, trước hết cần bắt đầu từ từng cơ quan, đơn vị, từng tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên. Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải trở thành yêu cầu thường xuyên trong thực thi công vụ; thực hiện dân chủ phải trở thành phương thức hoạt động; công tác dân vận phải trở thành trách nhiệm của mỗi cán bộ khi tiếp xúc, giải quyết công việc với Nhân dân.

Đối với người đứng đầu, yêu cầu đặt ra là phải nêu gương trong chấp hành kỷ luật, kỷ cương, thực hành tiết kiệm, kiểm soát quyền lực và giải quyết công việc công khai, minh bạch. Mọi biểu hiện né tránh trách nhiệm, đùn đẩy công việc, thiếu quyết liệt trong xử lý tồn tại hoặc để xảy ra lãng phí nguồn lực cần được nhận diện, chấn chỉnh kịp thời.

Đối với cán bộ, đảng viên, cần thường xuyên tu dưỡng đạo đức công vụ, nâng cao ý thức trách nhiệm, thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ được giao; chủ động phát hiện và phản ánh những bất cập trong cơ chế, chính sách, quy trình công tác để góp phần hoàn thiện hệ thống quản lý.

Đối với Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng, cần tiếp tục đổi mới nội dung hoạt động, tăng cường hướng về cơ sở, phát huy vai trò tập hợp, đoàn kết, giám sát và phản ánh ý kiến của Nhân dân, góp phần xây dựng chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Trong giai đoạn mới, yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đặt ra nhiệm vụ phải sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, xây dựng bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và củng cố niềm tin xã hội. Vì vậy, tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thực hiện thực chất dân chủ ở cơ sở; làm tốt công tác dân vận và phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng là những nhiệm vụ có ý nghĩa thiết thực và lâu dài.

Quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 04-NQ/TW, tổ chức thực hiện hiệu quả các kết luận, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương và Ban Chỉ đạo tỉnh; đồng thời triển khai nghiêm túc Chỉ thị số 09-CT/TW và Chỉ thị số 11-CT/TW sẽ góp phần tạo chuyển biến đồng bộ từ nhận thức đến hành động. Khi quyền lực được kiểm soát chặt chẽ, nguồn lực được quản lý và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả; khi dân chủ được phát huy, tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe; khi Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng thực sự phát huy vai trò trong đời sống xã hội, sức mạnh của cả hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ tiếp tục được củng cố.

Đó chính là nền tảng quan trọng để xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tạo môi trường xã hội minh bạch, kỷ cương, đồng thuận và góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.