Tăng cường công tác thông tin, truyền thông nâng cao kỹ năng ứng phó thiên tai trong Nhân dân

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, lốc xoáy, sét, mưa đá và ngập lụt có xu hướng gia tăng cả về tần suất và cường độ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, sản xuất và an toàn của Nhân dân. Trước thực tế đó, việc tăng cường công tác thông tin, truyền thông, đặc biệt là hệ thống thông tin cơ sở, nhằm cập nhật kịp thời tình hình thời tiết, đồng thời phổ biến kiến thức, kỹ năng ứng phó với thiên tai là nhiệm vụ cấp thiết, có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.

Thông tin, truyền thông chính là “tuyến phòng thủ đầu tiên” trong công tác phòng, chống thiên tai. Khi người dân được tiếp cận thông tin nhanh chóng, chính xác và dễ hiểu, họ sẽ chủ động hơn trong việc phòng tránh, giảm thiểu rủi ro. Ngược lại, nếu thông tin chậm trễ hoặc thiếu chính xác, hậu quả có thể rất nghiêm trọng, thậm chí gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Do đó, việc xây dựng và vận hành hiệu quả hệ thống thông tin truyền thông, đặc biệt là ở cấp cơ sở – nơi gần dân, sát dân nhất – cần được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phòng, chống thiên tai.

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đã phát huy hiệu quả hệ thống truyền thanh cơ sở, loa phát thanh, bảng tin cộng đồng, các nhóm thông tin trên mạng xã hội để kịp thời truyền tải các bản tin dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai, hướng dẫn kỹ năng phòng tránh đến từng hộ dân. Tuy nhiên, vẫn còn không ít nơi công tác này chưa được quan tâm đúng mức; nội dung tuyên truyền còn chung chung, thiếu tính thực tiễn; hình thức truyền tải chưa phong phú, chưa phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là người cao tuổi, người dân vùng sâu, vùng xa.

Để nâng cao hiệu quả công tác thông tin, truyền thông về phòng, chống thiên tai, trước hết cần chú trọng đổi mới nội dung theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực hiện. Thay vì chỉ dừng lại ở việc thông báo tình hình thời tiết, cần tập trung phổ biến các kỹ năng cụ thể như: cách gia cố nhà cửa trước khi có mưa bão; biện pháp tránh trú an toàn khi xảy ra lốc xoáy; cách phòng tránh sét khi đang ở ngoài trời; kỹ năng xử lý khi bị ngập lụt, nước dâng cao; cách sơ cứu ban đầu khi có người bị nạn. Những thông tin này cần được diễn đạt bằng ngôn ngữ giản dị, có thể kèm theo hình ảnh minh họa, ví dụ cụ thể để người dân dễ tiếp thu và áp dụng.

Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa các hình thức truyền thông. Ngoài hệ thống loa truyền thanh truyền thống, có thể tận dụng các nền tảng số như mạng xã hội, ứng dụng di động, tin nhắn SMS để truyền tải thông tin nhanh chóng, rộng rãi. Đối với khu vực đô thị, nơi người dân sử dụng internet phổ biến, việc xây dựng các kênh thông tin chính thống trên mạng xã hội sẽ giúp lan tỏa thông tin hiệu quả hơn. Đối với khu vực nông thôn, miền núi, nơi điều kiện tiếp cận công nghệ còn hạn chế, cần tiếp tục phát huy vai trò của hệ thống loa truyền thanh, đồng thời tổ chức các buổi tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng, thôn, xóm.

Đặc biệt, đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cần được tập huấn đầy đủ về kiến thức và kỹ năng truyền thông. Họ chính là “cầu nối” quan trọng giữa chính quyền và Nhân dân, là những người trực tiếp truyền đạt thông tin, hướng dẫn người dân trong các tình huống khẩn cấp. Việc nâng cao năng lực cho đội ngũ này sẽ góp phần đảm bảo thông tin được truyền tải chính xác, kịp thời và hiệu quả.

Một nội dung không thể thiếu trong công tác truyền thông là nâng cao ý thức chủ động phòng tránh thiên tai trong mỗi người dân. Thực tế cho thấy, nhiều thiệt hại xảy ra không chỉ do thiên tai mà còn do tâm lý chủ quan, lơ là của con người. Vì vậy, cần tuyên truyền để người dân hiểu rõ rằng phòng, chống thiên tai không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi gia đình. Mỗi người cần chủ động theo dõi thông tin dự báo thời tiết, chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó, không được chủ quan trước các hiện tượng thời tiết bất thường.

Trong bối cảnh mưa lớn, ngập lụt ngày càng xảy ra thường xuyên, việc trang bị kỹ năng ứng phó là hết sức cần thiết. Người dân cần biết cách di chuyển đến nơi an toàn khi nước dâng cao, không cố tình đi qua vùng ngập sâu, không vớt củi, đánh bắt cá trong thời điểm nước lũ; đồng thời, cần biết cách bảo vệ các thiết bị điện trong gia đình để tránh chập cháy, đảm bảo an toàn tính mạng. Đối với lốc xoáy và mưa đá, người dân cần nhanh chóng tìm nơi trú ẩn kiên cố, tránh xa cửa kính, mái tôn; gia cố nhà cửa trước mùa mưa bão để giảm thiểu thiệt hại.

Sét cũng là một trong những hiện tượng nguy hiểm nhưng thường bị xem nhẹ. Nhiều người chưa biết rằng việc đứng dưới gốc cây lớn, cột điện hay sử dụng điện thoại ngoài trời trong lúc có giông sét đều tiềm ẩn nguy cơ cao. Do đó, công tác tuyên truyền cần nhấn mạnh những kiến thức cơ bản nhưng thiết thực này để người dân có thể tự bảo vệ mình.

Ngoài ra, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, các tổ chức đoàn thể trong công tác truyền thông. Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân… có thể tổ chức các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, diễn tập phòng, chống thiên tai tại cộng đồng, qua đó nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân. Các trường học cũng cần lồng ghép nội dung giáo dục về phòng, chống thiên tai vào chương trình giảng dạy để trang bị kiến thức cho học sinh ngay từ khi còn nhỏ.

Có thể khẳng định, việc tăng cường công tác thông tin, truyền thông về phòng, chống thiên tai không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn mang ý nghĩa lâu dài, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, chủ động và thích ứng với biến đổi khí hậu. Khi mỗi người dân đều có kiến thức, kỹ năng và ý thức phòng tránh, thiệt hại do thiên tai gây ra sẽ được giảm thiểu đáng kể.

Trong thời gian tới, các cấp, các ngành cần tiếp tục quan tâm, đầu tư nguồn lực cho công tác thông tin, truyền thông, đặc biệt là tuyến thông tin cơ sở; đồng thời, không ngừng đổi mới nội dung, phương thức truyền tải để phù hợp với thực tiễn. Mỗi địa phương cần xây dựng kế hoạch truyền thông cụ thể, sát với điều kiện thực tế, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận thông tin một cách kịp thời và đầy đủ.

Chủ động phòng tránh thiên tai chính là bảo vệ chính mình, gia đình và cộng đồng. Hãy bắt đầu từ việc lắng nghe, cập nhật thông tin và trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết. Khi cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân cùng vào cuộc, công tác phòng, chống thiên tai chắc chắn sẽ đạt được hiệu quả cao hơn, góp phần xây dựng xã hội an toàn, phát triển bền vững.