Phát huy vai trò của Quốc hội và Hội đồng nhân dân trong quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương

Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp giữ vị trí đặc biệt quan trọng, là những thiết chế đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân. Hoạt động của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh và Hội đồng nhân dân các cấp không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, mà còn trực tiếp tạo lập cơ sở pháp lý và nguồn lực để các địa phương phát triển nhanh, bền vững.

Trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, yêu cầu đặt ra đối với Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp ngày càng cao. Đó là phải tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng; đồng thời bám sát thực tiễn, lắng nghe tiếng nói của Nhân dân, doanh nghiệp và cơ sở để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Mỗi quyết định được ban hành phải hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Quốc hội khóa XVI tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động

Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI là một trong những hoạt động quan trọng cần được tập trung tuyên truyền, phản ánh trong thời gian tới. Đây là dịp để Quốc hội xem xét, thảo luận và quyết định nhiều nội dung quan trọng, góp phần cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật và giải quyết những vấn đề cấp thiết đặt ra từ thực tiễn.

Công tác chuẩn bị kỳ họp được đặt trong yêu cầu bảo đảm kỹ lưỡng, khoa học, đúng quy định, đồng thời phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm của các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan hữu quan và từng đại biểu Quốc hội. Việc chuẩn bị hồ sơ, tài liệu, dự án luật, dự thảo nghị quyết và các nội dung trình Quốc hội phải bảo đảm chất lượng, tính thống nhất, đồng bộ và khả năng tổ chức thực hiện trong thực tế.

Tại kỳ họp, các đại biểu Quốc hội tiếp tục phát huy tinh thần dân chủ, trách nhiệm, thẳng thắn và xây dựng trong thảo luận. Mỗi ý kiến đóng góp không chỉ thể hiện trách nhiệm trước cử tri mà còn góp phần hoàn thiện từng quy định của pháp luật, bảo đảm các chính sách khi được ban hành có tính khả thi cao, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước.

Trong hoạt động lập pháp, yêu cầu quan trọng hiện nay là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, minh bạch, ổn định và dễ thực hiện. Pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng kiến tạo phát triển, khơi thông các nguồn lực xã hội, tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thực tiễn cho thấy, quá trình phát triển luôn phát sinh những vấn đề mới mà các quy định hiện hành chưa theo kịp. Những điểm nghẽn về thủ tục hành chính, đầu tư, đất đai, quy hoạch, tài chính, phân cấp, phân quyền hay tổ chức bộ máy nếu không được kịp thời tháo gỡ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các chương trình, dự án và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Vì vậy, việc Quốc hội chủ động xem xét, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành các quy định mới nhằm giải quyết những bất cập từ thực tiễn có ý nghĩa hết sức thiết thực. Đây cũng là biểu hiện sinh động của tinh thần đổi mới trong hoạt động lập pháp: không chỉ xây dựng pháp luật để quản lý mà còn xây dựng pháp luật để kiến tạo, thúc đẩy phát triển.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh - cầu nối giữa cử tri với Quốc hội

Cùng với hoạt động chung của Quốc hội, hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh có vai trò quan trọng trong việc phản ánh tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề thực tiễn của địa phương tới Quốc hội và các cơ quan Trung ương.

Để làm tốt vai trò đại diện, các đại biểu Quốc hội cần thường xuyên giữ mối liên hệ với cử tri, chủ động nắm bắt tình hình tại cơ sở, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân. Những kiến nghị xác đáng từ thực tiễn cần được tổng hợp, nghiên cứu và phản ánh kịp thời tại các diễn đàn của Quốc hội.

Đây là quá trình hai chiều. Một mặt, đại biểu Quốc hội đưa tiếng nói của cử tri, địa phương đến nghị trường; mặt khác, các chủ trương, chính sách và quyết sách của Quốc hội được thông tin, giải thích để cử tri hiểu rõ, đồng thuận và tham gia thực hiện.

Đặc biệt, trong quá trình tỉnh triển khai các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nhiệm kỳ 2026 - 2031, những vấn đề liên quan đến đầu tư công, hạ tầng giao thông, quy hoạch, đất đai, môi trường, an sinh xã hội, cải cách hành chính và phát triển doanh nghiệp cần được quan tâm phản ánh đầy đủ. Việc tổng hợp đúng, trúng những vấn đề từ cơ sở sẽ góp phần giúp Trung ương hoàn thiện chính sách sát thực tế hơn.

Hoạt động tiếp xúc cử tri cũng cần tiếp tục đổi mới theo hướng thiết thực, hiệu quả, tránh hình thức. Cử tri không chỉ cần được nghe thông tin mà còn cần được giải đáp những vấn đề cụ thể; những kiến nghị thuộc thẩm quyền cần được giải quyết kịp thời, còn những vấn đề vượt thẩm quyền phải được theo dõi, đôn đốc đến cùng.

Hội đồng nhân dân các cấp - quyết định những vấn đề sát thực với đời sống Nhân dân

Nếu Quốc hội quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước thì Hội đồng nhân dân các cấp có vai trò trực tiếp trong việc quyết định nhiều vấn đề quan trọng của địa phương. Hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 vì vậy có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của Nhân dân trên địa bàn.

Các kỳ họp Hội đồng nhân dân là diễn đàn để đại biểu thảo luận, đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ, xem xét các báo cáo, tờ trình và quyết định những chủ trương, chính sách thuộc thẩm quyền. Trong đó, các nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, ngân sách nhà nước, đầu tư công và bảo đảm an sinh xã hội có tác động trực tiếp đến hoạt động của các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Để các nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, chất lượng quyết định của Hội đồng nhân dân phải được đặt lên hàng đầu. Mỗi nghị quyết cần xuất phát từ yêu cầu thực tế, đánh giá đầy đủ nguồn lực, khả năng cân đối ngân sách, điều kiện tổ chức thực hiện và tác động đối với người dân.

Trong lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội, Hội đồng nhân dân cần tập trung quyết định những nhiệm vụ, giải pháp có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển của tỉnh. Cùng với việc thúc đẩy tăng trưởng, cần chú trọng nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Đối với ngân sách và đầu tư công, yêu cầu xuyên suốt là sử dụng nguồn lực tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục tiêu, tránh dàn trải. Các dự án đầu tư công cần được lựa chọn trên cơ sở tính cấp thiết, hiệu quả kinh tế - xã hội và khả năng tạo động lực lan tỏa cho phát triển. Những dự án chậm tiến độ, giải ngân thấp hoặc phát sinh khó khăn, vướng mắc cần được giám sát, làm rõ nguyên nhân và có giải pháp xử lý phù hợp.

Gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội

Một trong những nội dung quan trọng trong hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp là quyết định và giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh. Phát triển kinh tế phải gắn với giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội; chủ động phòng ngừa và xử lý các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân và môi trường đầu tư, kinh doanh.

Cùng với đó, chính sách an sinh xã hội phải tiếp tục được quan tâm. Tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự có ý nghĩa khi thành quả phát triển được lan tỏa đến người dân, nhất là các đối tượng chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn và những nhóm dễ bị tổn thương.

Các nghị quyết của Hội đồng nhân dân về giáo dục, y tế, việc làm, giảm nghèo, nhà ở, chăm lo người có công, bảo trợ xã hội và nâng cao chất lượng đời sống cần được xây dựng trên cơ sở đánh giá sát nhu cầu thực tế. Quá trình tổ chức thực hiện phải bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch và hiệu quả.

Đặc biệt, cần tăng cường giám sát để bảo đảm các chính sách an sinh xã hội không chỉ đúng về chủ trương mà còn đến đúng người, đúng địa chỉ, đúng thời điểm. Đây chính là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương và chất lượng các nghị quyết được ban hành.

Nâng cao hiệu quả giám sát, tăng cường trách nhiệm trước cử tri

Bên cạnh chức năng quyết định, hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp có vai trò đặc biệt quan trọng. Giám sát phải hướng vào những vấn đề lớn, những lĩnh vực Nhân dân quan tâm, những nơi còn hạn chế, bất cập; qua đó kịp thời phát hiện vấn đề, xác định rõ nguyên nhân và kiến nghị giải pháp khắc phục.

Tinh thần giám sát cần đi đôi với đồng hành và kiến tạo. Mục tiêu không phải chỉ để phát hiện sai sót mà quan trọng hơn là thúc đẩy các cơ quan, đơn vị thực hiện đúng quy định, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ Nhân dân.

Đối với các nghị quyết về đầu tư công, ngân sách, phát triển kinh tế - xã hội và an sinh xã hội, hoạt động giám sát cần đặc biệt chú trọng đến kết quả cuối cùng. Không chỉ xem xét nguồn vốn đã được phân bổ bao nhiêu mà phải đánh giá nguồn vốn được sử dụng như thế nào, tiến độ ra sao, công trình mang lại hiệu quả gì và người dân được hưởng lợi như thế nào.

Đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân phải thực sự gần dân, sát dân, lắng nghe dân và chịu trách nhiệm trước cử tri. Đây vừa là yêu cầu của hoạt động đại diện, vừa là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cơ quan dân cử.

Chung sức đưa nghị quyết vào cuộc sống

Hoạt động của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng; đồng thời bảo đảm mọi quyết sách đều xuất phát từ thực tiễn và hướng tới lợi ích của đất nước, địa phương và Nhân dân.

Tinh thần trách nhiệm, dân chủ, thận trọng nhưng quyết liệt cần được thể hiện trong từng phiên họp, từng quyết định, từng hoạt động giám sát và tiếp xúc cử tri. Mỗi đạo luật được ban hành phải góp phần tháo gỡ điểm nghẽn; mỗi nghị quyết của Hội đồng nhân dân phải tạo thêm động lực phát triển; mỗi hoạt động giám sát phải góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Đối với tỉnh, việc tổ chức tốt các kỳ họp Hội đồng nhân dân, nâng cao chất lượng nghị quyết và tăng cường giám sát việc thực hiện nghị quyết có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, quản lý ngân sách, đẩy mạnh đầu tư công và chăm lo an sinh xã hội.

Phát huy vai trò của cơ quan dân cử chính là phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Khi Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp thực sự gần dân, sát thực tiễn, quyết định đúng và giám sát hiệu quả; khi mỗi đại biểu thực hiện đầy đủ trách nhiệm trước cử tri; khi mỗi nghị quyết được tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, thì sức mạnh của hệ thống chính trị sẽ được nâng lên, niềm tin của Nhân dân tiếp tục được củng cố.

Từ nghị trường đến cơ sở, từ mỗi đạo luật, nghị quyết đến từng công trình, dự án và chính sách an sinh, mục tiêu cuối cùng là tạo chuyển biến thực chất trong phát triển đất nước và nâng cao đời sống Nhân dân. Đó cũng chính là yêu cầu xuyên suốt đối với Quốc hội khóa XVI, Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 và mỗi đại biểu dân cử trong chặng đường mới.