Nỗ lực của Quốc hội trong tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và triển khai các văn bản pháp luật phục vụ Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031

Trong tiến trình đổi mới toàn diện đất nước, Quốc hội Việt Nam luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng – là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đồng thời là trung tâm trong việc hoạch định thể chế, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề trọng đại của quốc gia. Những năm gần đây, Quốc hội đã và đang thể hiện rõ tinh thần chủ động, đổi mới, sáng tạo và quyết liệt trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

1. Nỗ lực tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế – thúc đẩy phát triển bền vững

Thể chế là “nền móng” của quản trị quốc gia, là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự vận hành đồng bộ, hiệu quả của cả hệ thống chính trị và nền kinh tế. Trong những năm qua, Quốc hội đã tập trung rà soát, sửa đổi, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, nhằm tháo gỡ các vướng mắc, chồng chéo giữa các luật, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Trọng tâm được Quốc hội xác định là:

• Tháo gỡ các rào cản pháp lý trong đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, đấu thầu, tài chính công – những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

• Tăng cường giám sát chuyên đề về cải cách thể chế, bảo đảm các luật được thực thi nghiêm minh, thống nhất từ trung ương đến địa phương.

• Đổi mới quy trình xây dựng luật, nâng cao chất lượng công tác lập pháp, bảo đảm mỗi dự án luật được chuẩn bị kỹ lưỡng, có tính dự báo cao, tránh “luật chồng lên luật”.

• Thúc đẩy phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực, nâng cao trách nhiệm của cơ quan hành chính địa phương.

Nhờ những nỗ lực này, Quốc hội đã góp phần quan trọng trong việc tạo môi trường pháp lý minh bạch, công bằng, khơi thông nguồn lực xã hội, thu hút đầu tư, đồng thời củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và người dân đối với hệ thống pháp luật Việt Nam.

2. Tiếp tục tuyên truyền, phổ biến những điểm mới của Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung)

Hiến pháp năm 2013 là đạo luật gốc, là nền tảng chính trị - pháp lý cao nhất của đất nước, thể hiện rõ bản chất Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Sau hơn 10 năm thực thi, nhiều nội dung của Hiến pháp đã và đang được Quốc hội tiếp tục nghiên cứu, rà soát để bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Những điểm mới cần được đẩy mạnh tuyên truyền gồm:

• Cụ thể hóa vai trò, quyền và nghĩa vụ của công dân trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng.

• Làm rõ cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm nguyên tắc tất cả quyền lực thuộc về Nhân dân, quyền lực được phân công, phối hợp và kiểm soát chặt chẽ giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp.

• Nâng cao hiệu lực hoạt động của chính quyền địa phương, thúc đẩy dân chủ cơ sở, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân.

• Tăng cường bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đặc biệt trong các lĩnh vực tự do ngôn luận, tiếp cận thông tin, bình đẳng giới, an sinh xã hội và bảo vệ môi trường sống.

Việc tuyên truyền, phổ biến những nội dung này sẽ giúp đưa tinh thần và giá trị của Hiến pháp đi sâu vào đời sống xã hội, nâng cao nhận thức pháp lý của cán bộ, đảng viên và người dân, từ đó củng cố nền tảng dân chủ, pháp quyền và đoàn kết toàn dân tộc.

3. Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) – hoàn thiện mô hình quản trị hiệu quả

Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) là một trong những văn bản quan trọng được Quốc hội thảo luận, thông qua nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình quản lý nhà nước, xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Một số điểm mới nổi bật của Luật bao gồm:

• Hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – huyện) và một cấp (đô thị đặc biệt), bảo đảm phù hợp với đặc điểm của từng vùng, miền.

• Phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa trung ương và địa phương, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

• Tăng cường vai trò của Hội đồng nhân dân trong quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, đồng thời phát huy trách nhiệm người đứng đầu chính quyền trong tổ chức thực hiện.

• Đổi mới phương thức quản lý tài chính – ngân sách địa phương, hướng tới tự chủ, minh bạch, hiệu quả.

Việc sửa đổi luật lần này không chỉ nhằm khắc phục những bất cập của mô hình tổ chức chính quyền trong thời gian qua, mà còn hướng tới xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân vào bộ máy nhà nước.

4. Luật Bầu cử sửa đổi – bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch trong bầu cử

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 là sự kiện chính trị trọng đại, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân và là dịp phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa trong đời sống chính trị đất nước.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cùng các văn bản hướng dẫn liên quan đã được Quốc hội tập trung hoàn thiện, với nhiều điểm mới quan trọng:

• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quy trình bầu cử, hướng tới mô hình bầu cử điện tử an toàn, minh bạch.

• Bổ sung quy định về trách nhiệm, tiêu chuẩn và quy trình hiệp thương, bảo đảm lựa chọn được những đại biểu thực sự tiêu biểu, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân.

• Nâng cao tỷ lệ nữ đại biểu, đại biểu trẻ, đại biểu dân tộc thiểu số, thể hiện sự đa dạng và bình đẳng trong cơ quan dân cử.

• Tăng cường công tác giám sát bầu cử, bảo đảm mọi hoạt động diễn ra dân chủ, công khai, đúng pháp luật.

Những đổi mới này khẳng định quyết tâm của Quốc hội trong việc xây dựng nền dân chủ thực chất, gắn bó mật thiết với Nhân dân, để mỗi lá phiếu đều thực sự là biểu hiện của quyền làm chủ, trách nhiệm và niềm tin của cử tri.

5. Chuẩn bị chu đáo cho Cuộc bầu cử năm 2026 – phát huy quyền làm chủ của Nhân dân

Hướng tới cuộc bầu cử năm 2026, công tác tuyên truyền sẽ được triển khai rộng khắp, sâu sắc, hiệu quả trên toàn quốc. Trọng tâm là:

• Tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của cuộc bầu cử – ngày hội lớn của toàn dân.

• Giới thiệu quy trình, tiêu chuẩn, quyền và nghĩa vụ của cử tri, giúp người dân hiểu rõ, thực hiện đúng quyền công dân của mình.

• Phản ánh khí thế thi đua sôi nổi trong toàn xã hội hướng tới cuộc bầu cử, nêu gương những địa phương làm tốt công tác chuẩn bị.

• Đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, luận điệu xuyên tạc về dân chủ, nhân quyền, bầu cử ở Việt Nam, góp phần củng cố niềm tin vào đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

6. Khẳng định vai trò tiên phong của Quốc hội trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Những kết quả nổi bật trong công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước thời gian qua đã chứng minh vai trò trung tâm, tiên phong của Quốc hội trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Với tinh thần đổi mới, dân chủ, trách nhiệm và vì Nhân dân phục vụ, Quốc hội đang ngày càng khẳng định vị thế của cơ quan đại diện tối cao của Nhân dân, đồng thời tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc và toàn xã hội trong hành trình xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh, dân chủ và bền vững.

Có thể khẳng định rằng, nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, hoàn thiện pháp luật và chuẩn bị chu đáo cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị cao của Quốc hội, mà còn là minh chứng sinh động cho tinh thần “Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân” – nền tảng vững chắc để đất nước ta tiếp tục phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.