NÂNG CAO NHẬN THỨC TOÀN XÃ HỘI VỀ AN NINH PHI TRUYỀN THỐNG – CHỦ ĐỘNG ỨNG PHÓ VỚI NHỮNG THÁCH THỨC TRONG TÌNH HÌNH MỚI

Trong bối cảnh thế giới đang có những biến động nhanh chóng, khó lường, các mối đe dọa an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, thiên tai, khủng bố, tội phạm mạng, khủng hoảng năng lượng, khan hiếm nước, an ninh lương thực, di cư bất hợp pháp… đang nổi lên như những thách thức toàn cầu. Không chỉ đe dọa trực tiếp đến sự ổn định, phát triển bền vững của từng quốc gia, mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống kinh tế, chính trị, xã hội và an ninh con người.

Trước thực tế đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 147/NQ-CP ngày 22/5/2025 về Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là một văn kiện chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện tầm nhìn dài hạn, toàn diện của Đảng và Nhà nước về bảo đảm an ninh con người, an ninh quốc gia trong kỷ nguyên toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0.

1. Nâng cao nhận thức toàn xã hội về mối đe dọa an ninh phi truyền thống

Các mối đe dọa an ninh phi truyền thống thường không có ranh giới rõ ràng, xuất hiện bất ngờ và có khả năng lan rộng nhanh chóng, tác động đa chiều đến mọi lĩnh vực. Nếu như an ninh truyền thống chủ yếu gắn với các yếu tố quân sự, lãnh thổ, thì an ninh phi truyền thống lại liên quan trực tiếp đến con người, môi trường sống, kinh tế và đời sống xã hội.

Do đó, việc nâng cao nhận thức toàn xã hội về tính chất nguy hiểm, phạm vi tác động và hậu quả của các mối đe dọa phi truyền thống là yêu cầu cấp thiết. Cần giúp người dân hiểu rõ rằng, an ninh phi truyền thống không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước mà là nhiệm vụ chung của toàn dân. Mỗi cá nhân, tổ chức, cộng đồng cần chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng để phòng ngừa, ứng phó kịp thời, giảm thiểu thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Đồng thời, cần ngăn chặn tình trạng hoang mang, thụ động hoặc tin vào các thông tin sai lệch, xuyên tạc về các vấn đề an ninh, môi trường, dịch bệnh, công nghệ… Đặc biệt trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, việc kiểm chứng thông tin, chọn lọc nguồn tin chính thống là rất quan trọng để bảo vệ niềm tin xã hội, giữ vững ổn định tư tưởng.

2. Tuyên truyền các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, tầm nhìn trong Nghị quyết số 147/NQ-CP

Nghị quyết số 147/NQ-CP xác định rõ quan điểm chỉ đạo: bảo đảm an ninh phi truyền thống là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững đất nước. Phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa phi truyền thống phải được tiến hành chủ động, có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên nguyên tắc “phòng là chính”, “ứng phó kịp thời, hiệu quả”, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm an ninh con người, an ninh xã hội, an ninh quốc gia.

Mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là xây dựng được hệ thống quản trị an ninh phi truyền thống hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, linh hoạt và hiệu quả; chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, cảnh báo và xử lý kịp thời các mối đe dọa; giảm thiểu tối đa thiệt hại về người, tài sản, môi trường; nâng cao khả năng thích ứng, phục hồi của xã hội.

Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia phát triển, có năng lực dự báo, phòng ngừa và ứng phó chủ động, hiệu quả với mọi nguy cơ an ninh phi truyền thống, góp phần bảo đảm vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia – dân tộc.

3. Tám nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược, Nghị quyết số 147/NQ-CP đề ra 8 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, trong đó có nhiều nội dung cụ thể, thiết thực, mang tính đột phá:

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức xã hội về an ninh phi truyền thống; phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng ngừa, ứng phó đến mọi tầng lớp nhân dân, nhất là thanh niên, học sinh, sinh viên, người lao động.

2. Hoàn thiện thể chế, chính sách và hành lang pháp lý liên quan đến an ninh phi truyền thống; xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành, bảo đảm thống nhất, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.

3. Phát triển khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và hệ thống dữ liệu lớn phục vụ công tác dự báo, cảnh báo sớm, ứng phó với các nguy cơ như thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, tấn công mạng.

4. Tăng cường năng lực của các cơ quan, lực lượng chuyên trách, đầu tư trang thiết bị, đào tạo nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực an ninh phi truyền thống.

5. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, báo chí, truyền thông trong tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia giám sát, phản ứng nhanh, hỗ trợ cộng đồng khi xảy ra sự cố.

6. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực với các quốc gia, tổ chức quốc tế trong việc phòng ngừa, ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống mang tính xuyên biên giới.

7. Lồng ghép công tác phòng ngừa an ninh phi truyền thống vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm phát triển bền vững, thân thiện môi trường.

8. Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, xã hội hóa cho hoạt động phòng, chống và khắc phục hậu quả các sự cố an ninh phi truyền thống; khuyến khích khu vực tư nhân, doanh nghiệp tham gia các chương trình, dự án liên quan.

4. Chủ động, linh hoạt ứng phó với thách thức trong thời đại mới

Để công tác phòng ngừa và ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đạt hiệu quả thực chất, mỗi địa phương, cơ quan, tổ chức cần cụ thể hóa các nhiệm vụ của Nghị quyết 147/NQ-CP vào kế hoạch hành động phù hợp với đặc thù của mình.

Đặc biệt, trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, Việt Nam cần chủ động ứng phó linh hoạt, đa chiều với các thách thức an ninh mới như: biến đổi khí hậu làm gia tăng thiên tai, nước biển dâng; nguy cơ thiếu hụt năng lượng, lương thực; tội phạm mạng, tin giả; dịch bệnh mới nổi; và xung đột tài nguyên. Việc xây dựng nền tảng xã hội “miễn dịch” trước thông tin sai lệch, tăng cường năng lực truyền thông rủi ro, quản lý khủng hoảng và bảo vệ không gian mạng là vô cùng quan trọng.

5. Kết luận

Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức toàn xã hội về an ninh phi truyền thống chính là lá chắn mềm nhưng vô cùng hiệu quả để mỗi người dân hiểu, cảnh giác và chủ động ứng phó. Nghị quyết 147/NQ-CP không chỉ là kim chỉ nam định hướng hành động cho các cấp, các ngành, mà còn là lời hiệu triệu toàn dân chung tay xây dựng “lá chắn an ninh con người” vững chắc – nền tảng của phát triển bền vững và thịnh vượng quốc gia.

Với sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành thống nhất của Chính phủ, cùng tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và ý thức cộng đồng của toàn dân, chắc chắn Việt Nam sẽ chủ động thích ứng, vượt qua mọi thách thức an ninh phi truyền thống, vững bước trên con đường phát triển bền vững đến năm 2045.