NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC, BẢO VỆ SỨC KHỎE NGƯỜI LAO ĐỘNG – NỀN TẢNG CHO PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA TỈNH

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đẩy mạnh chuyển đổi số, nguồn nhân lực giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của mỗi địa phương. Người lao động không chỉ trực tiếp tạo ra của cải vật chất, cung cấp dịch vụ mà còn là lực lượng nòng cốt trong đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Vì vậy, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe người lao động, chủ động phòng, chống bệnh nghề nghiệp, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động, vệ sinh thực phẩm, đồng thời cải thiện dinh dưỡng và thể lực là những nhiệm vụ có ý nghĩa thiết thực, góp phần xây dựng lực lượng lao động khỏe mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Sức khỏe người lao động – yếu tố quan trọng nâng cao năng suất và chất lượng nguồn nhân lực

Sức khỏe là vốn quý của mỗi con người, đồng thời là nền tảng để người lao động thực hiện tốt nhiệm vụ, phát huy năng lực chuyên môn và đóng góp hiệu quả cho cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp. Một lực lượng lao động có sức khỏe tốt, thể lực bền bỉ và tinh thần ổn định sẽ góp phần nâng cao năng suất lao động, giảm thời gian nghỉ việc do ốm đau, hạn chế tai nạn lao động và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển ổn định, lâu dài.

Thực tế cho thấy, quá trình phát triển sản xuất, kinh doanh và mở rộng các ngành nghề đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác chăm sóc sức khỏe người lao động. Tùy theo đặc điểm công việc, người lao động có thể phải làm việc trong môi trường có tiếng ồn, bụi, hóa chất, nhiệt độ cao, rung động hoặc tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp. Bên cạnh đó, áp lực tiến độ, thời gian làm việc kéo dài, tư thế lao động không phù hợp, ít vận động, căng thẳng tâm lý và thói quen ăn uống thiếu khoa học cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

Đối với lao động trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, sản xuất và chế biến, các nguy cơ về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tiếp xúc với hóa chất và máy móc thiết bị luôn cần được quan tâm kiểm soát. Đối với người làm việc trong môi trường văn phòng, việc ngồi lâu, sử dụng máy tính liên tục, thiếu vận động và áp lực công việc có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các vấn đề về cơ xương khớp, thị lực, rối loạn giấc ngủ và một số bệnh không lây nhiễm. Người lao động trong lĩnh vực dịch vụ, vận tải, thương mại và các ngành nghề đặc thù cũng có những nguy cơ riêng cần được nhận diện, đánh giá và có biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Những vấn đề trên cho thấy, chăm sóc sức khỏe người lao động không thể chỉ dừng lại ở việc khám, chữa bệnh khi đã phát sinh vấn đề, mà cần chuyển mạnh sang phương thức chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, quản lý nguy cơ và xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh. Đây cũng là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

Tăng cường phòng, chống bệnh nghề nghiệp, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động

Phòng, chống bệnh nghề nghiệp và bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động là nhiệm vụ cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, người sử dụng lao động, tổ chức đại diện người lao động và chính bản thân người lao động.

Trước hết, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động; chủ động nhận diện, đánh giá và kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại tại nơi làm việc. Việc cải thiện điều kiện lao động cần được thực hiện đồng bộ thông qua đầu tư, đổi mới máy móc, thiết bị, cải tiến quy trình sản xuất, bảo đảm hệ thống thông gió, chiếu sáng, kiểm soát bụi, tiếng ồn và các yếu tố môi trường có ảnh hưởng đến sức khỏe.

Đối với những công việc có nguy cơ cao, người sử dụng lao động cần tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động phù hợp với từng nhóm đối tượng; trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân; xây dựng và thực hiện quy trình làm việc an toàn; kiểm tra, bảo dưỡng máy móc, thiết bị định kỳ. Công tác phòng ngừa phải được đặt lên hàng đầu, không chủ quan trước các nguy cơ dù nhỏ, bởi chỉ một sơ suất trong quá trình làm việc cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe của người lao động và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với đó, cần tăng cường giám sát môi trường lao động, tổ chức quan trắc các yếu tố có hại theo quy định, kịp thời phát hiện những điều kiện làm việc không bảo đảm an toàn để có biện pháp khắc phục. Đối với các vị trí làm việc có nguy cơ tiếp xúc với bụi, hóa chất, tiếng ồn, rung động hoặc các tác nhân gây bệnh nghề nghiệp, cần thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát, giảm thiểu phơi nhiễm và sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp.

Công tác khám sức khỏe định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cần được thực hiện theo quy định, bảo đảm phù hợp với tính chất công việc và mức độ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ. Việc khám sức khỏe không chỉ nhằm phát hiện bệnh mà còn giúp đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu công việc, nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường và tư vấn các biện pháp bảo vệ sức khỏe phù hợp. Khi phát hiện người lao động có dấu hiệu mắc bệnh nghề nghiệp hoặc vấn đề sức khỏe liên quan đến điều kiện làm việc, cần tổ chức đánh giá, tư vấn, điều trị và bố trí công việc phù hợp theo quy định.

Bên cạnh trách nhiệm của người sử dụng lao động, mỗi người lao động cần chủ động tìm hiểu kiến thức an toàn, vệ sinh lao động, tuân thủ quy trình làm việc, sử dụng đúng phương tiện bảo vệ cá nhân và kịp thời thông báo khi phát hiện nguy cơ mất an toàn. Việc không tự ý tháo bỏ thiết bị bảo vệ, không vận hành máy móc khi chưa được hướng dẫn, không làm việc trong tình trạng sức khỏe không bảo đảm và chủ động tham gia các chương trình khám sức khỏe là những hành động thiết thực để tự bảo vệ mình và đồng nghiệp.

Chú trọng chăm sóc sức khỏe toàn diện, phát hiện sớm và quản lý nguy cơ bệnh tật

Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm ngày càng trở thành vấn đề cần quan tâm, công tác chăm sóc sức khỏe người lao động cần được triển khai theo hướng toàn diện, kết hợp giữa phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần quan tâm xây dựng môi trường làm việc hỗ trợ sức khỏe thể chất và tinh thần; khuyến khích người lao động khám sức khỏe định kỳ, thực hiện các biện pháp dự phòng phù hợp và chủ động theo dõi những chỉ số sức khỏe quan trọng. Đối với người lao động có nguy cơ cao hoặc đang mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch, cần được tư vấn, quản lý và theo dõi theo hướng dẫn chuyên môn.

Đối với người làm việc trong môi trường văn phòng, cần bố trí bàn ghế phù hợp, bảo đảm tư thế làm việc đúng, điều kiện chiếu sáng hợp lý và hạn chế tình trạng ngồi liên tục trong thời gian dài. Người lao động nên chủ động nghỉ giải lao ngắn, vận động nhẹ nhàng, thay đổi tư thế và điều chỉnh khoảng cách sử dụng màn hình máy tính phù hợp. Những biện pháp đơn giản này có thể góp phần giảm mệt mỏi, hạn chế các vấn đề về cơ xương khớp và nâng cao hiệu quả công việc.

Sức khỏe tinh thần cũng cần được quan tâm đúng mức. Áp lực công việc, khối lượng nhiệm vụ lớn, thời gian làm việc kéo dài hoặc sự mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống có thể gây căng thẳng, ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung và chất lượng lao động. Do đó, cần xây dựng văn hóa làm việc tích cực, tăng cường sự chia sẻ, hỗ trợ giữa người lao động và người quản lý; tổ chức công việc hợp lý, khuyến khích nghỉ ngơi đầy đủ và tạo điều kiện để người lao động tiếp cận tư vấn khi cần thiết.

Đặc biệt, công tác chăm sóc sức khỏe cần được triển khai phù hợp với đặc điểm từng ngành nghề, độ tuổi, giới tính, điều kiện làm việc và tình trạng sức khỏe của người lao động. Không áp dụng một cách tiếp cận chung cho mọi đối tượng mà cần chú trọng các nguy cơ đặc thù, qua đó nâng cao hiệu quả dự phòng và sử dụng hợp lý nguồn lực chăm sóc sức khỏe.

Bảo đảm vệ sinh thực phẩm, cải thiện dinh dưỡng và nâng cao thể lực người lao động

Dinh dưỡng hợp lý là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sức khỏe, khả năng lao động và mức độ phục hồi của cơ thể. Người lao động có chế độ ăn đầy đủ, cân đối sẽ có điều kiện duy trì thể lực, nâng cao khả năng tập trung và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến dinh dưỡng. Ngược lại, việc bỏ bữa, ăn uống thất thường, sử dụng nhiều thực phẩm giàu muối, đường, chất béo bão hòa hoặc lạm dụng đồ uống có cồn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và hiệu quả công việc.

Vì vậy, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người lao động thực hiện chế độ ăn đa dạng, cân đối và phù hợp với tính chất công việc. Bữa ăn cần bảo đảm cung cấp đủ năng lượng, chất đạm, chất béo có lợi, chất bột đường, vitamin, khoáng chất và chất xơ. Người lao động nên tăng cường sử dụng rau xanh, trái cây, cá, các loại đậu và thực phẩm tươi; hạn chế thức ăn nhanh, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn có hàm lượng muối cao và đồ uống có đường.

Đối với người lao động làm việc nặng nhọc, làm việc theo ca hoặc trong điều kiện môi trường đặc thù, việc bố trí thời gian nghỉ ngơi và bữa ăn phù hợp có ý nghĩa quan trọng. Người sử dụng lao động cần quan tâm điều kiện ăn uống, nghỉ giữa ca và cung cấp nước uống an toàn, đặc biệt trong môi trường làm việc nóng hoặc có cường độ lao động cao. Người lao động cũng cần tránh bỏ bữa, không sử dụng quá nhiều đồ uống kích thích để chống buồn ngủ và không lạm dụng rượu, bia sau giờ làm việc.

Bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể, cơ sở cung cấp suất ăn và khu vực phục vụ ăn uống là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Các đơn vị tổ chức bữa ăn cho người lao động cần lựa chọn nhà cung cấp có đủ điều kiện theo quy định, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, thực hiện đúng quy trình tiếp nhận, sơ chế, chế biến, bảo quản và vận chuyển thực phẩm. Khu vực chế biến phải được giữ sạch sẽ, có đủ nước sạch, dụng cụ phù hợp và biện pháp ngăn ngừa nhiễm chéo giữa thực phẩm sống với thực phẩm chín.

Việc kiểm tra, giám sát chất lượng bữa ăn cần được duy trì thường xuyên; kịp thời phát hiện và xử lý nguy cơ mất an toàn thực phẩm, không để xảy ra ngộ độc thực phẩm tập thể ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động và hoạt động của doanh nghiệp. Người lao động cần lựa chọn cơ sở ăn uống bảo đảm vệ sinh, không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, không rõ nguồn gốc và chủ động thông báo khi phát hiện dấu hiệu bất thường liên quan đến chất lượng thực phẩm.

Song song với dinh dưỡng, nâng cao thể lực cần trở thành một nội dung thường xuyên trong xây dựng môi trường làm việc lành mạnh. Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nên khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức và người lao động tham gia các hoạt động thể dục, thể thao phù hợp như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, tập thể dục giữa giờ, cầu lông, bóng chuyền hoặc các môn thể thao quần chúng. Hoạt động thể lực cần được lựa chọn phù hợp với tuổi tác, thể trạng và tình trạng sức khỏe, bảo đảm an toàn và duy trì đều đặn.

Việc hình thành thói quen vận động, ăn uống khoa học, ngủ đủ giấc và kiểm soát cân nặng không chỉ giúp nâng cao thể lực mà còn góp phần cải thiện tinh thần, tăng khả năng thích ứng với áp lực công việc. Đây là những giải pháp thiết thực, có thể triển khai từ từng cá nhân đến tập thể, tạo chuyển biến tích cực trong chăm sóc sức khỏe người lao động.

Đẩy mạnh tuyên truyền, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe người lao động

Trong giai đoạn chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý sức khỏe người lao động là hướng đi cần được quan tâm, phù hợp với yêu cầu đổi mới phương thức quản lý và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cần đẩy mạnh tuyên truyền về chăm sóc sức khỏe, phòng, chống bệnh nghề nghiệp, an toàn, vệ sinh lao động và dinh dưỡng thông qua nhiều hình thức phù hợp như hội nghị, tập huấn, sinh hoạt chuyên đề, hệ thống truyền thanh, bảng tin nội bộ, cổng thông tin điện tử và các nền tảng số. Nội dung truyền thông cần ngắn gọn, dễ hiểu, thiết thực, bám sát đặc điểm nghề nghiệp và những nguy cơ sức khỏe mà người lao động thường gặp.

Cùng với đó, cần từng bước ứng dụng công nghệ số trong quản lý hồ sơ sức khỏe, theo dõi lịch khám định kỳ, tổng hợp thông tin về tình hình sức khỏe và hỗ trợ phát hiện những vấn đề cần can thiệp. Việc ứng dụng công nghệ phải bảo đảm tính chính xác, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo mật thông tin sức khỏe.

Chuyển đổi số cũng mở ra cơ hội giúp người lao động tiếp cận kiến thức y tế đáng tin cậy, các chương trình tư vấn sức khỏe từ xa phù hợp và thông tin về dinh dưỡng, vận động, phòng bệnh. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng sự thay đổi trong nhận thức, năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các bên liên quan. Do đó, cần kết hợp phương thức truyền thông trực tiếp với nền tảng số, bảo đảm người lao động ở các nhóm ngành nghề, độ tuổi và điều kiện tiếp cận công nghệ khác nhau đều có thể tiếp nhận thông tin.

Chung tay xây dựng lực lượng lao động khỏe mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh

Để nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe người lao động trên địa bàn tỉnh, cần phát huy vai trò, trách nhiệm của các cấp, các ngành, chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn, tổ chức công đoàn, người sử dụng lao động và toàn thể người lao động.

Cơ quan quản lý nhà nước cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy định về chăm sóc sức khỏe, an toàn, vệ sinh lao động và an toàn thực phẩm theo chức năng, nhiệm vụ được giao; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các vi phạm và hướng dẫn cơ sở khắc phục những hạn chế trong điều kiện làm việc. Các cơ sở y tế cần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, khám sức khỏe định kỳ, phát hiện bệnh nghề nghiệp, tư vấn dinh dưỡng và hướng dẫn phòng bệnh. Tổ chức công đoàn cần tiếp tục phát huy vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, đồng thời phối hợp xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh.

Về phía doanh nghiệp, đầu tư cho sức khỏe người lao động cần được xem là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển lâu dài, thay vì chỉ là chi phí phát sinh. Môi trường làm việc an toàn, chế độ chăm sóc sức khỏe phù hợp, bữa ăn bảo đảm chất lượng và các hoạt động nâng cao thể lực sẽ góp phần củng cố niềm tin, tăng sự gắn bó của người lao động, hạn chế gián đoạn sản xuất và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Mỗi người lao động cũng cần nâng cao ý thức tự chăm sóc sức khỏe, chủ động khám sức khỏe định kỳ, tuân thủ các quy định an toàn, vệ sinh lao động, thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý, thường xuyên vận động và xây dựng lối sống lành mạnh. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường về sức khỏe hoặc nguy cơ mất an toàn tại nơi làm việc, cần kịp thời thông báo cho người có trách nhiệm để được hướng dẫn, xử lý.

Nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe người lao động là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, kiên trì và trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi hành động thiết thực trong phòng ngừa tai nạn lao động, kiểm soát bệnh nghề nghiệp, bảo đảm vệ sinh thực phẩm, cải thiện dinh dưỡng và nâng cao thể lực đều góp phần xây dựng nền tảng sức khỏe vững chắc cho lực lượng lao động.

Với sự quan tâm của các cấp, các ngành, sự đồng hành của doanh nghiệp và ý thức chủ động của mỗi người lao động, công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe người lao động trên địa bàn tỉnh sẽ ngày càng được nâng cao, góp phần hình thành nguồn nhân lực có sức khỏe tốt, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Đây chính là một trong những điều kiện quan trọng để tỉnh phát huy tiềm năng, nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Chăm sóc sức khỏe người lao động hôm nay – xây dựng nguồn nhân lực chất lượng, an toàn và phát triển bền vững ngày mai!