Năm mươi năm quan hệ Việt Nam – Đức: Nền tảng vững chắc cho hợp tác hữu nghị, phát triển bền vững và tương lai thịnh vượng

Năm 2025 là năm có ý nghĩa đặc biệt đối với quan hệ Việt Nam – Cộng hòa Liên bang Đức, khi hai nước long trọng kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (23/9/1975 – 23/9/2025). Nửa thế kỷ qua là hành trình gắn bó, hợp tác và phát triển không ngừng nghỉ giữa hai quốc gia cách xa về địa lý nhưng gần gũi về lòng tin, tình cảm và chia sẻ những giá trị chung về hòa bình, hợp tác quốc tế, phát triển bền vững và tôn trọng luật pháp quốc tế.

1. Nền tảng vững chắc của quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện

Kể từ khi chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1975, Việt Nam và Đức đã không ngừng củng cố, mở rộng quan hệ trên nhiều lĩnh vực, đưa mối quan hệ song phương phát triển toàn diện, sâu sắc và hiệu quả.

Trải qua 50 năm, từ hợp tác ban đầu chủ yếu trong lĩnh vực chính trị và viện trợ phát triển, đến nay quan hệ hai nước đã trở thành quan hệ Đối tác chiến lược, được thiết lập từ năm 2011 và không ngừng được củng cố. Đây là mối quan hệ đặc biệt quan trọng của Việt Nam tại châu Âu, đồng thời Việt Nam cũng là đối tác trọng điểm của Đức tại khu vực Đông Nam Á.

Điểm nổi bật trong quan hệ Việt Nam – Đức chính là nền tảng tin cậy chính trị vững chắc, được xây dựng trên sự tôn trọng, hiểu biết lẫn nhau và cùng hướng tới các giá trị chung về hòa bình, ổn định và phát triển. Hai nước luôn duy trì trao đổi đoàn cấp cao thường xuyên, cùng phối hợp chặt chẽ trong các vấn đề khu vực và quốc tế.

Trong những năm gần đây, quan hệ hợp tác giữa hai nước tiếp tục phát triển tích cực. Đức luôn đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong ASEAN và coi Việt Nam là đối tác ưu tiên trong chiến lược hướng về khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Ngược lại, Việt Nam coi Đức là đối tác quan trọng hàng đầu ở châu Âu, là cửa ngõ để mở rộng quan hệ hợp tác với Liên minh châu Âu (EU).

2. Hợp tác kinh tế – thương mại: Trụ cột vững chắc của quan hệ song phương

Quan hệ kinh tế – thương mại luôn là một trong những trụ cột quan trọng nhất trong quan hệ Việt Nam – Đức. Đức hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại châu Âu, đồng thời Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của Đức trong ASEAN (sau Singapore).

Theo số liệu mới nhất, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2024 đạt hơn 14 tỷ USD, tăng gần 15% so với năm trước. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Đức gồm: dệt may, giày dép, đồ gỗ, điện tử, nông sản (cà phê, hạt tiêu, hạt điều), trong khi Đức xuất khẩu sang Việt Nam các sản phẩm máy móc, thiết bị công nghiệp, dược phẩm và hóa chất.

Đặc biệt, sau khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA) có hiệu lực từ năm 2020, cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Đức càng mở rộng. EVFTA không chỉ giúp hai nước gia tăng trao đổi hàng hóa và đầu tư, mà còn tạo khung pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp hai bên phát triển lâu dài, bền vững.

Trong lĩnh vực đầu tư, Đức hiện có hơn 400 dự án đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký hàng tỷ USD, tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp chế tạo, năng lượng tái tạo, công nghệ môi trường, logistics và đào tạo nghề. Nhiều tập đoàn lớn của Đức như Siemens, Bosch, Adidas, Mercedes-Benz, Bayer, DHL đã và đang hoạt động hiệu quả tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ, phát triển nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế Việt Nam.

3. Hợp tác văn hóa – giáo dục – khoa học kỹ thuật: Cầu nối bền chặt giữa hai dân tộc

Bên cạnh hợp tác kinh tế, lĩnh vực văn hóa, giáo dục và khoa học – công nghệ cũng là những điểm sáng nổi bật trong quan hệ hai nước. Đức là một trong những quốc gia châu Âu có đóng góp mạnh mẽ nhất cho sự phát triển giáo dục đại học và đào tạo nghề của Việt Nam.

Các dự án hợp tác tiêu biểu có thể kể đến như:

Đại học Việt – Đức (VGU) được thành lập năm 2008 tại Bình Dương, là biểu tượng của hợp tác giáo dục Việt – Đức, nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn kết nghiên cứu khoa học với thực tiễn doanh nghiệp.
Các chương trình hợp tác đào tạo nghề theo mô hình “học đi đôi với hành” (Dual System) của Đức đã được triển khai rộng rãi tại nhiều cơ sở dạy nghề ở Việt Nam, giúp hàng vạn thanh niên Việt Nam có cơ hội tiếp cận phương pháp đào tạo tiên tiến, hiện đại.
Đức cũng là điểm đến hấp dẫn cho sinh viên và lao động Việt Nam, với hơn 40.000 người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Đức, trở thành cầu nối hữu nghị, văn hóa giữa hai dân tộc.

Về hợp tác khoa học – công nghệ, hai nước đã và đang triển khai nhiều dự án trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường và chuyển đổi số. Đức hỗ trợ Việt Nam trong việc phát triển các đô thị thông minh, quản lý nước thải, tái chế rác thải và ứng dụng công nghệ xanh – những lĩnh vực mang tính chiến lược trong tiến trình phát triển bền vững của Việt Nam.

4. Hợp tác chính trị – ngoại giao và phối hợp đa phương: Cùng hướng tới hòa bình, hợp tác, phát triển

Trên bình diện chính trị – ngoại giao, Việt Nam và Đức có sự tin cậy cao và phối hợp hiệu quả trong nhiều vấn đề quốc tế. Hai nước cùng chia sẻ các giá trị và nguyên tắc cơ bản trong quan hệ quốc tế: tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng giữa các quốc gia, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Hiến chương Liên hợp quốc.

Đức luôn ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác ở khu vực Đông Nam Á, đồng thời đánh giá cao lập trường nhất quán của Việt Nam trong việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Việt Nam và Đức cũng phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương, như Liên hợp quốc, ASEM, ASEAN – EU, cùng thúc đẩy các sáng kiến toàn cầu về ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng, cải cách kinh tế xanh và bảo vệ nhân quyền.

5. Hướng tới tương lai: Phát huy di sản 50 năm, mở rộng tầm cao mới

Kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Đức (1975 – 2025) không chỉ là dịp ôn lại chặng đường hợp tác hữu nghị, mà còn là cơ hội để hai nước định hướng tương lai hợp tác chiến lược, phù hợp với bối cảnh phát triển mới của thế giới.

Hai bên thống nhất tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực trụ cột, đặc biệt là chuyển đổi năng lượng, công nghệ xanh, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực chất lượng cao và phát triển bền vững. Việt Nam mong muốn Đức tiếp tục hỗ trợ trong quá trình thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, trong khi Đức đánh giá cao vai trò của Việt Nam như một đối tác năng động, tin cậy ở khu vực Đông Nam Á.

Trong thời gian tới, Việt Nam và Đức sẽ phối hợp tổ chức Năm hữu nghị Việt – Đức 2025, với hàng loạt hoạt động phong phú như diễn đàn kinh tế, triển lãm văn hóa, tuần phim, giao lưu thanh niên và hội thảo khoa học, nhằm tăng cường hiểu biết, gắn kết nhân dân hai nước, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Kết luận

Năm mươi năm qua, quan hệ Việt Nam – Đức đã vượt qua nhiều thử thách và gặt hái những thành tựu to lớn, trở thành hình mẫu của mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, bền vững, dựa trên lòng tin và lợi ích chung.

Điểm nổi bật và xuyên suốt trong quan hệ hai nước chính là nền tảng vững chắc về sự tin cậy, chia sẻ các giá trị chung về hòa bình, hợp tác quốc tế và giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế.

Kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao là dịp để nhân dân hai nước cùng nhìn lại chặng đường đã qua, trân trọng những thành quả đạt được và cùng nhau hướng tới tương lai – nơi Việt Nam và Đức tiếp tục song hành, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển thịnh vượng của khu vực cũng như toàn thế giới.