Hưng Yên quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn, tạo chuyển biến thực chất trong chuyển đổi số

Trong tiến trình xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực quản trị, chất lượng phục vụ Nhân dân và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đối với tỉnh Hưng Yên, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tỉnh đang triển khai nhiều nhiệm vụ lớn về đổi mới tổ chức bộ máy, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định những định hướng lớn, tạo động lực mạnh mẽ để các địa phương đổi mới phương thức quản trị và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Quán triệt tinh thần đó, Hưng Yên triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị tỉnh với yêu cầu xuyên suốt là hành động nhanh, xử lý đúng trọng tâm, tạo chuyển biến thực chất và lấy hiệu quả sử dụng làm thước đo.

Đây không chỉ là một kế hoạch về công nghệ. Sâu xa hơn, đó là một bước chuyển về phương thức quản trị, từ tư duy quản lý bằng hồ sơ, giấy tờ và quy trình sang quản trị bằng dữ liệu, nền tảng số và sản phẩm đầu ra cụ thể.

Chuyển đổi số phải đi vào thực chất

Trong những năm qua, chuyển đổi số đã được triển khai ở nhiều cơ quan, đơn vị và địa phương. Nhiều hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, phần mềm nghiệp vụ và nền tảng số đã được đầu tư, từng bước phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy quá trình chuyển đổi số vẫn còn những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Có nơi hệ thống đã được đầu tư nhưng mức độ sử dụng chưa cao. Có dữ liệu nhưng chưa được kết nối, chia sẻ hiệu quả. Có phần mềm nhưng cán bộ vẫn phải nhập dữ liệu nhiều lần. Có quy trình đã được số hóa nhưng vẫn tồn tại song song với hồ sơ giấy. Có nền tảng được xây dựng nhưng chưa tạo ra sự thay đổi tương xứng trong phương thức làm việc.

Những vấn đề đó cho thấy chuyển đổi số không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng phần mềm đã xây dựng, số lượng thiết bị đã đầu tư hay số lượng hồ sơ được đưa lên môi trường điện tử.

Thước đo cuối cùng phải là hiệu quả sử dụng và giá trị mang lại.

Một hệ thống số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp cán bộ làm việc nhanh hơn, lãnh đạo ra quyết định chính xác hơn, người dân thực hiện thủ tục thuận tiện hơn và doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian, chi phí.

Đây chính là tinh thần quan trọng được đặt ra trong Kế hoạch hành động 100 ngày của tỉnh Hưng Yên.

100 ngày để tập trung xử lý những điểm nghẽn

Việc xác định một khoảng thời gian hành động cụ thể tạo ra yêu cầu về tiến độ, trách nhiệm và kết quả.

Trong 100 ngày, các cơ quan, đơn vị không chỉ rà soát những vấn đề tồn tại mà phải xác định rõ điểm nghẽn nằm ở đâu, nguyên nhân do thể chế, hạ tầng, dữ liệu, nền tảng, con người hay phương thức tổ chức thực hiện; từ đó đưa ra giải pháp và thời hạn xử lý.

Cách làm này góp phần khắc phục tư duy “chuyển đổi số theo phong trào”, trong đó mỗi cơ quan tự xây dựng một hệ thống, một phần mềm hoặc một cơ sở dữ liệu mà thiếu sự kết nối với tổng thể.

Điều cần hướng tới là một hệ thống thống nhất, trong đó dữ liệu được quản trị tập trung, nền tảng có khả năng kết nối và các hệ thống thông tin có thể trao đổi dữ liệu với nhau theo quy định.

100 ngày không phải là điểm kết thúc của chuyển đổi số, mà là giai đoạn tạo cú hích để xử lý những vấn đề cấp thiết nhất, hình thành nền tảng cho quá trình chuyển đổi lâu dài.

Hoàn thiện thể chế: Gỡ điểm nghẽn từ “luật chơi”

Chuyển đổi số muốn phát triển bền vững trước hết phải có hành lang pháp lý và quy chế quản trị phù hợp.

Trong thực tế, nhiều khó khăn không xuất phát từ thiếu công nghệ mà từ việc quy định chưa rõ, trách nhiệm chưa được phân định hoặc quy trình nghiệp vụ chưa được chuẩn hóa.

Vì vậy, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, quy định và quy trình liên quan đến chuyển đổi số; làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong xây dựng, quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu.

Cần thống nhất nguyên tắc: dữ liệu được tạo ra từ hoạt động của cơ quan nhà nước phải được quản lý theo quy định, có chủ thể chịu trách nhiệm và có khả năng khai thác phục vụ công tác quản lý, điều hành.

Khi “luật chơi” rõ ràng, việc đầu tư, xây dựng và vận hành hệ thống số mới tránh được tình trạng mỗi nơi thực hiện một cách, tạo ra những “ốc đảo số” khó kết nối.

Hạ tầng số phải đáp ứng yêu cầu vận hành thực tế

Hạ tầng là nền móng của chuyển đổi số.

Một hệ thống thông tin muốn vận hành ổn định phải có hạ tầng mạng, máy chủ, thiết bị đầu cuối, đường truyền, trung tâm dữ liệu và các giải pháp bảo đảm an toàn thông tin phù hợp.

Trong quá trình triển khai Kế hoạch 100 ngày, việc rà soát hạ tầng cần được thực hiện theo hướng thực chất: hệ thống nào đang thiếu, năng lực đáp ứng đến đâu, có điểm nghẽn nào ảnh hưởng trực tiếp đến công việc của cán bộ và người sử dụng.

Không nên đầu tư hạ tầng theo cách dàn trải, chạy theo số lượng mà phải căn cứ vào nhu cầu sử dụng và khả năng mở rộng trong tương lai.

Đặc biệt, cần hạn chế tình trạng đầu tư manh mún, mỗi đơn vị lựa chọn một giải pháp riêng dẫn đến khó tích hợp, khó bảo trì và làm tăng chi phí vận hành.

Hạ tầng số phải được quy hoạch thống nhất, đầu tư có trọng tâm và vận hành hiệu quả.

Dữ liệu là tài sản quan trọng của hệ thống chính trị

Nếu hạ tầng là nền móng thì dữ liệu chính là một trong những tài sản quan trọng nhất của chuyển đổi số.

Một chính quyền số không thể hoạt động hiệu quả nếu dữ liệu bị phân tán, thiếu chuẩn hóa hoặc không thể chia sẻ.

Thực tế đặt ra yêu cầu phải khắc phục tình trạng “cát cứ dữ liệu”, trong đó dữ liệu nằm riêng lẻ tại từng cơ quan, đơn vị, địa phương và không được kết nối, khai thác hiệu quả.

Mỗi cơ quan không thể coi dữ liệu mình quản lý là một “kho riêng” không chia sẻ. Ngược lại, việc chia sẻ dữ liệu cũng phải tuân thủ chặt chẽ quy định về thẩm quyền, bảo vệ dữ liệu và an toàn thông tin.

Vì vậy, cần xác định rõ dữ liệu nào thuộc phạm vi quản lý của cơ quan nào, dữ liệu nào cần dùng chung, tiêu chuẩn dữ liệu ra sao, phương thức kết nối như thế nào và ai chịu trách nhiệm về chất lượng dữ liệu.

Dữ liệu phải được đúng, đủ, sạch, sống và có khả năng khai thác.

Chỉ khi dữ liệu có chất lượng thì các nền tảng số mới phát huy được giá trị; lãnh đạo mới có cơ sở ra quyết định dựa trên dữ liệu; cơ quan nhà nước mới có thể giảm yêu cầu người dân cung cấp lại những thông tin mà Nhà nước đã có.

Nền tảng số phải phục vụ công việc, không tạo thêm việc

Một trong những yêu cầu quan trọng của chuyển đổi số là phải giảm thao tác thủ công.

Nếu một quy trình số hóa nhưng cán bộ vẫn phải nhập cùng một thông tin vào nhiều phần mềm khác nhau thì đó chưa phải là chuyển đổi số hiệu quả.

Nếu người dân đã cung cấp thông tin trên một hệ thống nhưng lại phải nộp lại ở hệ thống khác thì mục tiêu cải cách hành chính chưa đạt được.

Nếu lãnh đạo phải yêu cầu cán bộ tổng hợp thủ công dữ liệu từ nhiều phần mềm để có một báo cáo thì hệ thống số chưa thực sự hỗ trợ công tác quản trị.

Do đó, việc triển khai các nền tảng số cần hướng tới khả năng liên thông, tích hợp và dùng chung.

Mỗi nền tảng phải trả lời được câu hỏi: Nó giải quyết vấn đề gì? Ai sử dụng? Tần suất sử dụng ra sao? Giảm được bao nhiêu thời gian, thao tác hoặc chi phí? Dữ liệu tạo ra có thể tiếp tục được khai thác ở đâu?

Đây chính là cách tiếp cận lấy sản phẩm đầu ra, mức độ sử dụng thực tế và giá trị mang lại làm tiêu chí đánh giá.

Giảm giấy tờ, giảm thao tác, giảm chi phí

Giá trị dễ nhận thấy nhất của chuyển đổi số phải là sự thuận tiện.

Đối với cán bộ, đó là giảm thời gian nhập liệu, tìm kiếm hồ sơ, tổng hợp báo cáo và xử lý công việc thủ công.

Đối với người dân, đó là giảm số lần đi lại, giảm giấy tờ phải nộp và có thể thực hiện thủ tục thuận tiện hơn.

Đối với doanh nghiệp, đó là giảm thời gian thực hiện thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ công.

Đối với lãnh đạo, đó là khả năng theo dõi công việc, tiến độ và các chỉ tiêu điều hành trên cơ sở dữ liệu cập nhật, từ đó ra quyết định nhanh hơn và sát thực tế hơn.

Như vậy, chuyển đổi số phải tạo ra một vòng tròn giá trị rõ ràng:

Số hóa dữ liệu → kết nối dữ liệu → tự động hóa quy trình → giảm thao tác → tiết kiệm thời gian, chi phí → nâng cao chất lượng phục vụ → tăng hiệu quả quản trị.

Nếu không tạo ra những thay đổi đó, chuyển đổi số dễ rơi vào tình trạng “số hóa hình thức”.

Chấm dứt đầu tư phân tán, trùng lặp hệ thống

Một vấn đề cần đặc biệt quan tâm là tránh đầu tư phân tán, trùng lặp.

Trong điều kiện nguồn lực còn có giới hạn, mỗi khoản đầu tư cho công nghệ cần được tính toán kỹ lưỡng. Không thể để nhiều cơ quan cùng xây dựng những hệ thống có chức năng tương tự nhau, trong khi các hệ thống lại không thể kết nối.

Đầu tư trùng lặp không chỉ gây lãng phí ngân sách mà còn làm tăng chi phí vận hành, bảo trì, đào tạo và quản trị.

Vì vậy, cần tăng cường nguyên tắc dùng chung nền tảng, dùng chung hạ tầng, dùng chung dữ liệu trong phạm vi phù hợp, hạn chế tối đa việc mỗi đơn vị tự phát triển một hệ thống độc lập.

Trước khi đầu tư một hệ thống mới, cần trả lời rõ: đã có nền tảng nào đáp ứng được yêu cầu chưa? Có thể tích hợp với hệ thống hiện có không? Dữ liệu có được chia sẻ không? Chi phí vận hành lâu dài thế nào?

Đây là những câu hỏi không thể bỏ qua trong quá trình triển khai chuyển đổi số.

Giải ngân phải gắn với hiệu quả đầu tư

Chuyển đổi số cũng cần được nhìn nhận dưới góc độ hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Một dự án được giải ngân nhanh nhưng không sử dụng hiệu quả thì không thể coi là thành công. Ngược lại, một hệ thống có thể tạo ra giá trị lớn nếu được thiết kế đúng nhu cầu, triển khai đúng đối tượng và sử dụng thường xuyên.

Do đó, tiến độ đầu tư và giải ngân phải đi đôi với tiến độ đưa hệ thống vào vận hành.

Cần khắc phục tình trạng dự án chậm triển khai, chậm giải ngân do thiếu phối hợp, thiếu chuẩn bị hoặc thay đổi yêu cầu trong quá trình thực hiện.

Quan trọng hơn, sau khi hoàn thành đầu tư phải tiếp tục đánh giá mức độ sử dụng, hiệu quả và giá trị tạo ra.

Không lấy số tiền đã đầu tư làm thước đo thành công; phải lấy kết quả sử dụng làm thước đo.

An ninh mạng là điều kiện không thể tách rời

Chuyển đổi số càng mạnh thì yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh mạng càng cao.

Dữ liệu của cơ quan nhà nước có thể chứa nhiều thông tin quan trọng. Vì vậy, việc xây dựng hệ thống số phải đồng thời với thiết lập các cơ chế bảo vệ dữ liệu, phân quyền truy cập, sao lưu, giám sát và ứng phó sự cố.

An toàn thông tin không thể chỉ được xử lý sau khi hệ thống đã hoàn thành. Đây phải là yêu cầu được tính toán ngay từ khâu thiết kế, đầu tư và vận hành.

Cùng với đầu tư công nghệ, cần nâng cao nhận thức và kỹ năng an toàn thông tin của cán bộ, công chức, viên chức. Bởi trong nhiều trường hợp, con người chính là mắt xích quan trọng trong bảo vệ hệ thống.

Một nền hành chính số hiện đại phải vừa nhanh, thuận tiện, vừa an toàn, bảo mật và đáng tin cậy.

Quản trị bằng sản phẩm đầu ra và giá trị thực tế

Điểm mới quan trọng trong cách tiếp cận của Kế hoạch hành động 100 ngày là chuyển mạnh từ tư duy “đã làm gì” sang “đã tạo ra kết quả gì”.

Một đơn vị không nên chỉ báo cáo rằng đã tổ chức bao nhiêu cuộc họp, ban hành bao nhiêu văn bản, xây dựng bao nhiêu phần mềm.

Điều quan trọng hơn là sau khi triển khai, công việc có nhanh hơn không? Người sử dụng có thực sự sử dụng không? Bao nhiêu thao tác được cắt giảm? Bao nhiêu thời gian được tiết kiệm? Bao nhiêu quy trình được rút ngắn? Chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp có được cải thiện không?

Đó chính là phương thức quản trị dựa trên sản phẩm đầu ra và giá trị thực tế.

Cách tiếp cận này cũng tạo ra trách nhiệm rõ ràng hơn cho từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.

100 ngày hành động, tạo nền tảng cho chặng đường dài

Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số là một đợt cao điểm có ý nghĩa thiết thực. Nhưng điều quan trọng hơn là những kết quả đạt được phải tiếp tục được duy trì và phát huy sau khi kết thúc 100 ngày.

Các điểm nghẽn được xử lý hôm nay phải trở thành nền tảng để giải quyết những yêu cầu mới ngày mai.

Hạ tầng được hoàn thiện phải được khai thác hiệu quả.

Dữ liệu được chuẩn hóa phải tiếp tục được cập nhật.

Nền tảng được xây dựng phải được sử dụng thường xuyên.

Quy trình được số hóa phải tiếp tục được cải tiến.

Đội ngũ cán bộ được đào tạo phải trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình chuyển đổi số.

Nói cách khác, 100 ngày phải tạo ra sự thay đổi về cách làm, chứ không chỉ tạo ra một đợt cao điểm về tiến độ.

Mỗi cán bộ là một chủ thể của chuyển đổi số

Chuyển đổi số không phải nhiệm vụ riêng của cơ quan chuyên trách về công nghệ thông tin.

Mỗi cán bộ, công chức, viên chức đều là một chủ thể sử dụng và tạo ra dữ liệu. Mỗi cơ quan, đơn vị đều có trách nhiệm chuẩn hóa quy trình, bảo đảm chất lượng dữ liệu và sử dụng hiệu quả các nền tảng được cung cấp.

Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng và công nghệ, cần thay đổi tư duy và thói quen làm việc.

Không thể xây dựng chính quyền số bằng tư duy làm việc thủ công.

Không thể quản trị bằng dữ liệu nếu cán bộ không có thói quen cập nhật dữ liệu chính xác.

Không thể có nền tảng dùng chung nếu mỗi đơn vị chỉ quan tâm đến nhu cầu riêng của mình.

Chuyển đổi số thành công đòi hỏi sự thống nhất từ nhận thức đến hành động, từ lãnh đạo đến cán bộ trực tiếp thực hiện.

Tạo bước chuyển mới trong xây dựng chính quyền số Hưng Yên

Việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số là cơ hội để Hưng Yên tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong phương thức quản trị.

Mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm nhiều phần mềm, nhiều hệ thống hay nhiều dữ liệu riêng lẻ, mà là hình thành một hệ sinh thái số thống nhất, liên thông, an toàn và thực sự phục vụ công việc.

Ở đó, dữ liệu được quản trị thống nhất; hạ tầng được đầu tư có trọng tâm; nền tảng được dùng chung; quy trình được số hóa; trách nhiệm được xác định rõ; kết quả được đo lường bằng sản phẩm đầu ra và giá trị thực tế.

Khi đó, chuyển đổi số sẽ không còn là một khái niệm mang tính kỹ thuật mà trở thành phương thức vận hành mới của hệ thống chính trị.

Một người dân có thể thực hiện thủ tục nhanh hơn. Một doanh nghiệp có thể giảm thời gian và chi phí. Một cán bộ có thể xử lý nhiều công việc hơn với ít thao tác hơn. Một người đứng đầu có thể nắm bắt tình hình nhanh hơn và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Đó chính là những giá trị cụ thể mà chuyển đổi số phải mang lại.

Chuyển đổi số phải được đo bằng những thay đổi trong cuộc sống

Tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW và Kế hoạch hành động 100 ngày đặt ra yêu cầu rất rõ: chuyển đổi số phải nhanh hơn, thực chất hơn và tạo ra giá trị lớn hơn.

Hưng Yên cần tiếp tục kiên trì xử lý những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, dữ liệu và nền tảng; đồng thời thiết lập kỷ luật thống nhất trong quản trị dữ liệu, đầu tư công nghệ và bảo đảm an ninh mạng.

Cần chấm dứt tư duy đầu tư phân tán, cát cứ dữ liệu, trùng lặp hệ thống, chậm triển khai và chậm đưa sản phẩm vào sử dụng. Mỗi dự án, mỗi nền tảng, mỗi cơ sở dữ liệu phải được đặt trong tổng thể chung và phải chứng minh được giá trị mang lại.

Mục tiêu cao nhất là xây dựng một nền hành chính hiện đại, trong đó công nghệ phục vụ con người, dữ liệu phục vụ quản trị và chuyển đổi số phục vụ phát triển.

Từ 100 ngày hành động quyết liệt hôm nay, Hưng Yên có thể tạo dựng nền tảng vững chắc cho một phương thức quản trị mới: ít giấy tờ hơn, ít thao tác hơn, ít thời gian chờ đợi hơn, chi phí thấp hơn nhưng hiệu quả cao hơn; dữ liệu được kết nối, hệ thống được vận hành thống nhất và người dân, doanh nghiệp thực sự cảm nhận được những lợi ích của chuyển đổi số.

Đó cũng chính là cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, biến chủ trương lớn của Đảng thành những thay đổi cụ thể trong hoạt động của hệ thống chính trị và trong đời sống xã hội trên địa bàn tỉnh.