GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - QUỐC SÁCH HÀNG ĐẦU, ĐỘNG LỰC THEN CHỐT CHO PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Giáo dục và đào tạo luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Từ truyền thống hiếu học, trọng chữ, trọng người tài của cha ông đến những quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước trong thời kỳ đổi mới, giáo dục và đào tạo được xác định là nền tảng của phát triển con người, là động lực quan trọng thúc đẩy tiến bộ xã hội và là một trong những nhân tố quyết định tương lai của đất nước.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao về chất lượng nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, vị trí của giáo dục và đào tạo càng trở nên quan trọng. Việc tuyên truyền sâu rộng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về giáo dục và đào tạo, trọng tâm là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và những chủ trương, chính sách mới trong lĩnh vực giáo dục có ý nghĩa thiết thực, góp phần tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn xã hội.

Đặc biệt, cần làm rõ một quan điểm xuyên suốt: giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân. Đây không chỉ là định hướng lớn về phát triển giáo dục mà còn là lời khẳng định về trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, mỗi gia đình, nhà trường và toàn xã hội đối với sự nghiệp trồng người.

Giáo dục là nền tảng của phát triển quốc gia

Trong bất kỳ thời đại nào, con người luôn là chủ thể của sự phát triển. Một quốc gia muốn phát triển bền vững phải có nguồn nhân lực chất lượng cao, có tri thức, kỹ năng, đạo đức, bản lĩnh và khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thế giới.

Chính vì vậy, đầu tư cho giáo dục và đào tạo chính là đầu tư cho tương lai. Một trường học được xây dựng hôm nay có thể tạo ra những thế hệ công dân đóng góp cho đất nước trong nhiều thập kỷ tới. Một người thầy tận tâm có thể truyền cảm hứng, tri thức và nhân cách cho hàng trăm, hàng nghìn học sinh. Một chính sách giáo dục đúng đắn có thể tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Trong điều kiện cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh mẽ, tri thức ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu, tự động hóa và các lĩnh vực công nghệ mới đang làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động.

Những công việc của tương lai đòi hỏi người lao động không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn phải có khả năng tư duy độc lập, sáng tạo, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, sử dụng công nghệ và học tập suốt đời.

Điều đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới căn bản cách thức giáo dục, từ mục tiêu, nội dung, phương pháp giảng dạy đến phương thức kiểm tra, đánh giá; đồng thời xây dựng một hệ thống giáo dục mở, linh hoạt, hiện đại và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người học và xã hội.

Quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định những định hướng quan trọng đối với sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới, trong đó phát triển nguồn nhân lực, giáo dục và đào tạo tiếp tục giữ vị trí quan trọng.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV đòi hỏi các cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị và toàn xã hội nhận thức đầy đủ rằng phát triển giáo dục không phải là nhiệm vụ riêng của ngành Giáo dục.

Đó là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Các cấp ủy Đảng cần tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác giáo dục; chính quyền các cấp cần cụ thể hóa chủ trương thành chương trình, kế hoạch và nguồn lực phù hợp; ngành Giáo dục cần nâng cao chất lượng quản lý và chuyên môn; các cơ sở giáo dục cần đổi mới phương pháp dạy và học; gia đình cần đồng hành cùng nhà trường; doanh nghiệp và xã hội cần tham gia đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu phát triển.

Chỉ khi tất cả các chủ thể cùng tham gia, giáo dục và đào tạo mới thực sự trở thành sự nghiệp chung của toàn dân.

Nghị quyết số 71-NQ/TW và yêu cầu tạo đột phá về giáo dục

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng đối với sự nghiệp giáo dục trong giai đoạn phát triển mới.

Tinh thần “đột phá” đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục khắc phục những hạn chế trước mắt mà phải tạo ra những chuyển biến mang tính nền tảng, lâu dài.

Đột phá về giáo dục trước hết phải bắt đầu từ tư duy. Cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo và phục vụ; từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển phẩm chất, năng lực người học; từ giáo dục chủ yếu trong nhà trường sang xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học tập suốt đời.

Cùng với đó là yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Người thầy luôn giữ vị trí đặc biệt trong quá trình hình thành tri thức, nhân cách và năng lực của thế hệ trẻ.

Muốn có nền giáo dục chất lượng cao phải có đội ngũ nhà giáo có năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng với những thay đổi của phương pháp giáo dục và công nghệ.

Việc chăm lo đời sống, điều kiện làm việc, đào tạo, bồi dưỡng và tạo môi trường phát triển nghề nghiệp cho đội ngũ nhà giáo vì thế cần được quan tâm đúng mức.

Lấy người học làm trung tâm

Một nền giáo dục hiện đại phải hướng tới sự phát triển toàn diện của người học.

Mỗi học sinh có năng lực, hoàn cảnh, sở thích và định hướng nghề nghiệp khác nhau. Giáo dục không nên chỉ đặt mục tiêu truyền đạt kiến thức mà cần giúp người học hình thành khả năng tự học, tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp và tinh thần trách nhiệm.

Lấy người học làm trung tâm không có nghĩa là hạ thấp vai trò của người thầy. Ngược lại, vai trò của giáo viên càng trở nên quan trọng khi người thầy chuyển từ vị trí truyền đạt kiến thức đơn thuần sang người hướng dẫn, truyền cảm hứng, định hướng và đồng hành cùng học sinh.

Nhà trường cần tạo môi trường học tập an toàn, lành mạnh, dân chủ và tôn trọng sự khác biệt; đồng thời tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, ý thức công dân và trách nhiệm xã hội.

Một học sinh giỏi kiến thức nhưng thiếu kỹ năng sống, thiếu trách nhiệm với cộng đồng sẽ khó trở thành nguồn nhân lực đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển đất nước.

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo mở ra cơ hội mới

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong giáo dục.

Công nghệ có thể giúp mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, hỗ trợ cá nhân hóa việc học, nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục và tạo ra những phương pháp giảng dạy mới.

Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra cả cơ hội và thách thức. Nếu được sử dụng đúng cách, AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ giáo viên xây dựng bài giảng, phân tích kết quả học tập, cá nhân hóa nội dung và giúp học sinh tiếp cận nguồn tri thức phong phú.

Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn vai trò của người thầy. Giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình hình thành nhân cách, cảm xúc, giá trị sống và khả năng ứng xử của con người.

Do đó, cần trang bị cho học sinh năng lực số, kỹ năng sử dụng công nghệ có trách nhiệm, khả năng kiểm chứng thông tin và nhận diện những rủi ro trong môi trường số.

Cùng với đó, các cơ sở giáo dục cần tăng cường bảo đảm an toàn dữ liệu, bảo vệ thông tin cá nhân và xây dựng môi trường học tập số lành mạnh.

Giáo dục nghề nghiệp gắn với nhu cầu phát triển

Một trong những yêu cầu quan trọng của giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới là gắn đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Đất nước cần nguồn nhân lực vừa có trình độ đại học, sau đại học, vừa có lực lượng lao động kỹ thuật, công nhân lành nghề và nhân lực chất lượng cao trong các ngành công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao và những lĩnh vực mới.

Giáo dục nghề nghiệp cần được nhìn nhận đúng vị trí, tạo cơ hội để người học lựa chọn con đường phù hợp với năng lực và nhu cầu xã hội.

Sự phối hợp giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được tăng cường. Doanh nghiệp không chỉ là nơi tuyển dụng mà còn cần tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, thực hành nghề nghiệp và phát triển kỹ năng cho người học.

Đào tạo đúng nhu cầu sẽ góp phần hạn chế tình trạng mất cân đối cung - cầu lao động, nâng cao năng suất và tạo thêm cơ hội việc làm cho người học.

Bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục

Giáo dục là quyền của mỗi người và cơ hội tiếp cận giáo dục cần được bảo đảm công bằng.

Trong quá trình phát triển, cần đặc biệt quan tâm đến trẻ em ở vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; học sinh có hoàn cảnh đặc biệt; người khuyết tật và những nhóm dễ bị tổn thương.

Không để hoàn cảnh kinh tế trở thành rào cản khiến trẻ em mất cơ hội học tập là trách nhiệm của Nhà nước và toàn xã hội.

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, cần quan tâm đến chính sách hỗ trợ người học, nâng cao chất lượng giáo viên, cải thiện điều kiện dạy và học tại các địa bàn khó khăn.

Một nền giáo dục tiến bộ không chỉ được đánh giá bằng thành tích của những trường học tốt nhất mà còn phải được đánh giá bằng khả năng tạo cơ hội phát triển cho những người học còn gặp nhiều bất lợi.

Gia đình, nhà trường và xã hội cùng chung trách nhiệm

Quan điểm giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân cần được thể hiện bằng sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường - xã hội.

Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên và có ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình hình thành nhân cách của mỗi con người. Cha mẹ cần quan tâm đến việc học tập nhưng đồng thời phải chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng tự lập và trách nhiệm cho con em.

Nhà trường là môi trường giáo dục có hệ thống, nơi người học được trang bị kiến thức, kỹ năng và những giá trị cần thiết để bước vào cuộc sống.

Xã hội cần tạo môi trường lành mạnh để thế hệ trẻ phát triển; đồng thời phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp, cộng đồng trong hỗ trợ giáo dục.

Sự phối hợp giữa ba môi trường này càng hiệu quả thì chất lượng giáo dục càng được nâng cao.

Xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời

Trong thế giới thay đổi nhanh chóng, kiến thức được cập nhật liên tục. Một người không thể chỉ học trong nhà trường rồi sử dụng kiến thức đó suốt cuộc đời.

Học tập suốt đời vì thế trở thành yêu cầu tất yếu.

Xây dựng xã hội học tập cần tạo điều kiện để mọi người có thể học tập ở mọi nơi, mọi lúc và bằng nhiều phương thức. Học tập không chỉ diễn ra trong lớp học mà còn thông qua công việc, sách báo, Internet, các khóa đào tạo trực tuyến, hoạt động cộng đồng và trải nghiệm thực tế.

Mỗi người cần hình thành thói quen tự học, chủ động cập nhật kiến thức và không ngừng nâng cao năng lực của mình.

Một xã hội có tinh thần học tập cao sẽ có khả năng thích ứng tốt hơn trước những thay đổi của công nghệ, kinh tế và thị trường lao động.

Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai

Xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu phải được thể hiện bằng việc ưu tiên nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo đảm điều kiện cần thiết để ngành Giáo dục hoàn thành nhiệm vụ.

Đầu tư cho giáo dục không chỉ là xây trường, mua thiết bị hay tăng số lượng lớp học. Quan trọng hơn là đầu tư cho con người, cho đội ngũ nhà giáo, cho chương trình, phương pháp giáo dục, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và môi trường học tập.

Mỗi khoản đầu tư đúng hướng cho giáo dục hôm nay sẽ tạo ra những giá trị lâu dài cho xã hội.

Do đó, cần sử dụng hiệu quả các nguồn lực công; đồng thời huy động nguồn lực xã hội một cách minh bạch, phù hợp, đúng quy định để cùng phát triển giáo dục.

Lan tỏa nhận thức đúng về vị trí của giáo dục và đào tạo

Tuyên truyền về chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về giáo dục và đào tạo cần được tiến hành thường xuyên, sâu rộng, thiết thực và dễ tiếp cận.

Nội dung tuyên truyền cần tập trung làm rõ những quan điểm lớn của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 71-NQ/TW và các chính sách mới; đồng thời giới thiệu những mô hình hay, cách làm hiệu quả, những tấm gương nhà giáo tận tụy, học sinh vượt khó, cơ sở giáo dục đổi mới sáng tạo.

Qua tuyên truyền cần tạo sự đồng thuận trong xã hội, giúp cán bộ, đảng viên, nhà giáo, phụ huynh, học sinh và người dân hiểu rằng giáo dục không phải là câu chuyện riêng của ngành Giáo dục.

Mỗi người đều có một phần trách nhiệm trong sự nghiệp trồng người.

Chung tay tạo bước đột phá cho giáo dục Việt Nam

Giáo dục và đào tạo đang đứng trước thời cơ phát triển rất lớn. Những tiến bộ của khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế mở ra điều kiện để đổi mới mạnh mẽ phương thức dạy và học.

Nhưng cơ hội chỉ trở thành kết quả khi có quyết tâm chính trị cao, chính sách đúng đắn và sự vào cuộc đồng bộ của toàn xã hội.

Thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về giáo dục và đào tạo đòi hỏi mỗi cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị và mỗi người dân phải chuyển biến từ nhận thức sang hành động.

Các cấp, các ngành cần tiếp tục ưu tiên giáo dục trong hoạch định chính sách phát triển; ngành Giáo dục cần mạnh dạn đổi mới; nhà trường cần lấy chất lượng người học làm trung tâm; đội ngũ nhà giáo cần không ngừng tự học, tự đổi mới; gia đình cần đồng hành cùng nhà trường; doanh nghiệp và xã hội cần chung tay tạo nguồn lực.

Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu không chỉ bởi giáo dục tạo ra nguồn nhân lực cho nền kinh tế, mà sâu xa hơn, giáo dục góp phần tạo nên con người - chủ thể của mọi quá trình phát triển.

Một nền giáo dục tốt sẽ tạo ra những con người có tri thức, đạo đức, bản lĩnh và khát vọng cống hiến. Những con người ấy sẽ tạo nên những gia đình tốt, cộng đồng tốt và một xã hội tiến bộ.

Trong hành trình đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, giáo dục và đào tạo phải thực sự trở thành động lực then chốt. Đầu tư cho giáo dục hôm nay chính là đầu tư cho tương lai của dân tộc.

Quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị và các chủ trương, chính sách mới về giáo dục và đào tạo, toàn Đảng, toàn dân và toàn xã hội cùng chung sức xây dựng nền giáo dục Việt Nam hiện đại, nhân văn, chất lượng, công bằng và hội nhập; phát triển toàn diện con người Việt Nam, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh, phồn vinh và hạnh phúc.

Đó chính là cách thiết thực nhất để khẳng định và hiện thực hóa quan điểm: giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân; đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai của đất nước và dân tộc.