Chung tay phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả – bảo vệ người tiêu dùng và môi trường kinh doanh lành mạnh

Trong nền kinh tế thị trường và quá trình chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ ngày càng đa dạng, tạo nhiều cơ hội phát triển cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên, cùng với đó, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.

Đáng chú ý, cùng với những phương thức truyền thống, các đối tượng vi phạm ngày càng lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng số và các phương thức thanh toán trực tuyến để tiếp cận người tiêu dùng, che giấu nguồn gốc hàng hóa và thực hiện hành vi gian lận.

Trong bối cảnh đó, tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao ý thức cảnh giác và trách nhiệm của toàn xã hội có ý nghĩa quan trọng. Phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà cần sự tham gia chủ động của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và mỗi người dân.

Nhận diện đúng những tác hại của hàng giả, hàng lậu

Buôn lậu, gian lận thương mại và sản xuất, kinh doanh hàng giả không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho người mua mà còn tạo ra những hệ lụy lớn đối với nền kinh tế.

Hàng giả có thể được làm giả về thương hiệu, nguồn gốc, chất lượng, công dụng hoặc thành phần. Nếu là thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm, vật tư y tế hoặc các sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, việc sử dụng hàng giả có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Người tiêu dùng có thể phải trả tiền cho sản phẩm không đúng chất lượng, thậm chí phải đối mặt với nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và an toàn tính mạng.

Không dừng lại ở đó, hàng giả còn làm tổn hại uy tín của những doanh nghiệp làm ăn chân chính. Doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc cho chất lượng, công nghệ, thương hiệu và hệ thống phân phối có thể bị cạnh tranh không lành mạnh bởi những sản phẩm giả mạo với chi phí thấp hơn.

Nếu tình trạng này kéo dài, môi trường kinh doanh sẽ bị méo mó, niềm tin của người tiêu dùng suy giảm và động lực đầu tư, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp bị ảnh hưởng.

Hàng giả gây thiệt hại cho cả nền kinh tế

Một thị trường lành mạnh phải được xây dựng trên nền tảng cạnh tranh công bằng, minh bạch và tuân thủ pháp luật.

Khi hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc tràn vào thị trường, những doanh nghiệp tuân thủ pháp luật sẽ phải chịu thêm áp lực cạnh tranh.

Trong khi doanh nghiệp chính thống phải đầu tư cho chất lượng, thuế, lao động, môi trường, kiểm định và bảo vệ thương hiệu thì các đối tượng kinh doanh hàng giả có thể tìm cách cắt giảm những chi phí đó.

Đây là sự cạnh tranh không bình đẳng.

Về lâu dài, hàng giả còn làm suy giảm niềm tin vào thị trường, ảnh hưởng đến thương hiệu quốc gia, quyền lợi của người lao động và nguồn thu ngân sách nhà nước.

Vì vậy, đấu tranh với hàng giả không đơn thuần là xử lý một hành vi vi phạm pháp luật mà còn là bảo vệ môi trường kinh doanh và nền tảng phát triển kinh tế - xã hội.

Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ – hành vi không thể xem nhẹ

Trong nền kinh tế dựa ngày càng nhiều vào tri thức, thương hiệu, công nghệ và sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ trở thành một tài sản quan trọng của doanh nghiệp.

Một thương hiệu được xây dựng có thể cần nhiều năm đầu tư về chất lượng, quảng bá và uy tín. Một sáng chế hoặc thiết kế có thể là kết quả của quá trình nghiên cứu, đầu tư lớn về tài chính và nhân lực.

Việc sao chép, sử dụng trái phép nhãn hiệu, kiểu dáng, thiết kế, phần mềm hoặc các đối tượng sở hữu trí tuệ khác không chỉ gây thiệt hại cho chủ sở hữu mà còn làm giảm động lực sáng tạo.

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ vì vậy chính là bảo vệ thành quả lao động, khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư dài hạn.

Mỗi người tiêu dùng khi nói “không” với hàng giả, hàng nhái cũng đang góp phần bảo vệ những giá trị đó.

Không gian mạng – “mặt trận” mới của gian lận thương mại

Sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử và mạng xã hội đã tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận khách hàng.

Tuy nhiên, đây cũng là môi trường để các đối tượng vi phạm lợi dụng.

Một sản phẩm có thể được quảng cáo trên mạng với hình ảnh đẹp, thông tin hấp dẫn nhưng không rõ nguồn gốc. Người bán có thể sử dụng tài khoản ảo, thay đổi tên cửa hàng hoặc đóng tài khoản sau khi thực hiện giao dịch.

Một số đối tượng còn sử dụng hình ảnh, thương hiệu của doanh nghiệp uy tín để tạo lòng tin, sau đó bán sản phẩm không đúng chất lượng hoặc yêu cầu người mua chuyển tiền trước.

Đặc biệt, những lời quảng cáo như “hàng chính hãng giá rẻ bất ngờ”, “xả kho”, “hàng thanh lý”, “hàng nhập khẩu không qua trung gian” hoặc những chương trình khuyến mại thiếu thông tin rõ ràng cần được người tiêu dùng kiểm tra kỹ trước khi giao dịch.

Giá rẻ bất thường luôn cần được đặt trong câu hỏi: Vì sao?

Không nên chỉ dựa vào hình ảnh, lượt thích, lượt theo dõi hoặc bình luận trên mạng xã hội để đánh giá độ tin cậy của một người bán.

Nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo mới

Các phương thức gian lận ngày càng có xu hướng kết hợp giữa hàng giả và lừa đảo trực tuyến.

Đối tượng có thể lập website hoặc tài khoản mạng xã hội giả mạo doanh nghiệp; sử dụng logo, hình ảnh và thông tin của thương hiệu thật; giả danh nhân viên bán hàng, đại lý hoặc đơn vị phân phối.

Một số trường hợp còn sử dụng công nghệ để tạo hình ảnh, video hoặc nội dung quảng cáo có vẻ chuyên nghiệp nhằm tạo lòng tin.

Người dân cần đặc biệt cảnh giác khi người bán yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc truy cập các đường link không rõ nguồn gốc.

Cần phân biệt rõ giữa mua hàng trực tuyến và đánh đổi sự an toàn của thông tin cá nhân để mua một sản phẩm giá rẻ.

Khi có dấu hiệu bất thường, người tiêu dùng nên dừng giao dịch và kiểm tra lại thông tin trước khi thực hiện thanh toán.

Người tiêu dùng cần trở thành “người kiểm tra” đầu tiên

Một trong những biện pháp hiệu quả để hạn chế hàng giả là nâng cao khả năng tự bảo vệ của người tiêu dùng.

Khi mua hàng, cần chú ý đến:

• Nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm;
• Tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân kinh doanh;
• Nhãn hàng hóa và thông tin sản phẩm;
• Giá bán có hợp lý so với mặt bằng chung hay không;
• Chính sách đổi trả, bảo hành;
• Hóa đơn, chứng từ và các thông tin liên quan;
• Độ uy tín của người bán và kênh phân phối.

Đối với những sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, cần đặc biệt thận trọng và ưu tiên mua tại các cơ sở có địa chỉ rõ ràng, nguồn gốc minh bạch.

Không nên vì ham rẻ mà mua những sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Tiết kiệm một khoản tiền nhỏ nhưng đánh đổi bằng sức khỏe hoặc quyền lợi của chính mình là sự lựa chọn không đáng.

Doanh nghiệp cần chủ động bảo vệ thương hiệu

Phòng, chống hàng giả không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý và người tiêu dùng.

Doanh nghiệp cũng cần chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Các doanh nghiệp cần quan tâm đăng ký và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; xây dựng hệ thống nhận diện sản phẩm; ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, xác thực sản phẩm khi phù hợp.

Khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm thương hiệu hoặc hàng giả, doanh nghiệp cần kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải tự nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch thông tin và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người tiêu dùng.

Một thương hiệu bền vững không chỉ được tạo nên bằng quảng cáo mà trước hết phải được xây dựng bằng chất lượng, uy tín và trách nhiệm.

Cán bộ, công chức cần nâng cao trách nhiệm

Đối với cán bộ, công chức, việc tuyên truyền và thực hiện pháp luật về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả cần được gắn với trách nhiệm thực thi công vụ.

Các cơ quan quản lý cần chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện những lĩnh vực, địa bàn và mặt hàng có nguy cơ cao.

Công tác kiểm tra cần được thực hiện đúng quy định, có trọng tâm, trọng điểm; xử lý nghiêm những hành vi vi phạm, đồng thời bảo đảm không gây phiền hà cho hoạt động kinh doanh hợp pháp.

Quan trọng hơn, phải nâng cao tinh thần trách nhiệm của cán bộ thực thi, tránh tình trạng né tránh, buông lỏng quản lý hoặc xử lý không nghiêm các hành vi vi phạm.

Một môi trường kinh doanh lành mạnh đòi hỏi kỷ cương pháp luật phải được thực thi công bằng và nhất quán.

Phát hiện, tố giác – trách nhiệm của cộng đồng

Người dân chính là lực lượng có khả năng phát hiện sớm nhiều dấu hiệu bất thường trên thị trường.

Khi phát hiện cơ sở có dấu hiệu kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, người dân cần chủ động thông tin cho cơ quan chức năng theo quy định.

Thông tin cung cấp cần khách quan, trung thực và có căn cứ; có thể lưu giữ các bằng chứng liên quan như hình ảnh sản phẩm, thông tin người bán, địa điểm, hóa đơn hoặc nội dung quảng cáo khi phù hợp và bảo đảm an toàn.

Việc tố giác không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của cá nhân mà còn giúp ngăn chặn hàng hóa vi phạm tiếp tục lưu thông trên thị trường.

Một thông tin được cung cấp kịp thời có thể giúp ngăn chặn nhiều người khác trở thành nạn nhân.

Không tiếp tay cho hàng giả, hàng lậu

Một trong những nguyên nhân khiến hàng giả tồn tại là vẫn còn nhu cầu mua và sử dụng.

Vì vậy, bên cạnh việc xử lý người sản xuất, kinh doanh hàng giả, cần hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm.

Không mua hàng giả dù giá rẻ.

Không tiếp tay vận chuyển, cất giữ hàng hóa không rõ nguồn gốc.

Không quảng cáo, livestream hoặc chia sẻ thông tin bán hàng mà bản thân chưa kiểm chứng.

Không tiếp tay cho việc sử dụng thương hiệu của người khác trái phép.

Mỗi quyết định mua hàng của người tiêu dùng đều góp phần định hình thị trường.

Khi người tiêu dùng ưu tiên sản phẩm chính hãng, có nguồn gốc rõ ràng và doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, thị trường hàng giả sẽ từng bước bị thu hẹp.

Tăng cường phối hợp để bảo vệ thị trường

Công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cần sự phối hợp của nhiều lực lượng.

Các cơ quan chức năng cần tăng cường trao đổi thông tin, theo dõi những phương thức, thủ đoạn mới, đặc biệt trên môi trường mạng.

Cùng với kiểm tra thị trường truyền thống, cần chú trọng các kênh bán hàng trực tuyến, mạng xã hội và thương mại điện tử.

Công tác tuyên truyền cũng cần đổi mới theo hướng dễ hiểu, thiết thực, tập trung vào những tình huống mà người dân và doanh nghiệp thường gặp.

Không chỉ tuyên truyền “hàng giả là vi phạm pháp luật”, mà phải hướng dẫn người dân nhận biết thế nào, phòng tránh ra sao, xử lý thế nào khi bị lừa và báo cho ai khi phát hiện vi phạm.

Xây dựng văn hóa kinh doanh và tiêu dùng có trách nhiệm

Một thị trường lành mạnh không thể chỉ dựa vào hoạt động kiểm tra, xử phạt.

Cần xây dựng văn hóa kinh doanh trong đó doanh nghiệp coi trọng chữ tín, chất lượng và tuân thủ pháp luật; người tiêu dùng có ý thức lựa chọn sản phẩm an toàn, minh bạch; cán bộ thực thi công vụ khách quan, trách nhiệm.

Khi những giá trị đó trở thành chuẩn mực, hàng giả và gian lận thương mại sẽ ngày càng khó tồn tại.

Đây cũng là nền tảng để thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Chung tay bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và môi trường kinh doanh

Đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân.

Mỗi cơ quan cần thực hiện tốt trách nhiệm quản lý.

Mỗi cán bộ cần nâng cao ý thức thực thi pháp luật.

Mỗi doanh nghiệp cần bảo vệ thương hiệu bằng chất lượng và sự minh bạch.

Mỗi người dân cần trở thành một người tiêu dùng thông thái.

Mỗi thông tin tố giác đúng lúc có thể góp phần ngăn chặn một hành vi vi phạm.

Đặc biệt, trong thời đại số, mỗi người cần trang bị thêm kỹ năng nhận diện thông tin, kiểm chứng người bán và bảo vệ dữ liệu cá nhân khi giao dịch trực tuyến.

Không mua hàng giả là bảo vệ chính mình. Không tiếp tay cho hàng lậu là bảo vệ thị trường. Chủ động tố giác vi phạm là bảo vệ cộng đồng. Tuân thủ pháp luật và kinh doanh chân chính là góp phần xây dựng nền kinh tế phát triển bền vững.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng, sự chủ động của doanh nghiệp và ý thức cảnh giác của Nhân dân, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ sẽ ngày càng hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.