Chủ động phòng ngừa, quyết liệt ứng phó, khẩn trương khắc phục hậu quả thiên tai

Thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, khó dự báo, với nhiều hình thái thời tiết cực đoan có thể xuất hiện trong thời gian ngắn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân, sản xuất, cơ sở hạ tầng và hoạt động kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục đặt ra những thách thức lớn, công tác phòng, chống thiên tai không thể chỉ tập trung vào ứng phó khi thiên tai xảy ra mà phải chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa, chuẩn bị từ sớm, từ xa và sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh ngay từ cơ sở.

Chủ động từ sớm, không để bị động, bất ngờ

Trong phòng, chống thiên tai, chủ động là yếu tố có ý nghĩa quyết định. Mỗi địa phương, mỗi cơ quan, đơn vị phải thường xuyên rà soát phương án, cập nhật các kịch bản ứng phó và chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật tư cần thiết để có thể xử lý ngay khi tình huống xảy ra.

Phương châm “bốn tại chỗ” cần tiếp tục được thực hiện thực chất, phù hợp với điều kiện của từng địa bàn. Khi thiên tai xảy ra, cơ sở phải có khả năng chủ động chỉ huy, huy động lực lượng, phương tiện và hậu cần để xử lý những tình huống ban đầu, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và hạn chế thiệt hại.

Cùng với đó, công tác theo dõi, dự báo, cảnh báo phải được thực hiện thường xuyên. Thông tin về diễn biến thời tiết và nguy cơ thiên tai cần được truyền tải nhanh chóng, chính xác, dễ hiểu đến người dân, nhất là những khu vực có nguy cơ cao chịu ảnh hưởng của ngập lụt, sạt lở, dông lốc, sét, gió mạnh và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác.

Thực tiễn ứng phó với các đợt bão, mưa lớn trong năm cho thấy, khi thông tin được cập nhật kịp thời và phương án ứng phó được chuẩn bị từ trước, chính quyền cơ sở có điều kiện chủ động triển khai các biện pháp bảo vệ người dân, công trình và sản xuất. Trong ứng phó bão số 1, Hưng Yên đã triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn cho người dân tại khu vực nuôi trồng thủy sản ven sông, ven biển và chủ động tiêu nước trong hệ thống để phòng, chống úng.

Rà soát khu vực xung yếu, đặt an toàn tính mạng nhân dân lên hàng đầu

Bảo vệ tính mạng và an toàn của nhân dân phải là ưu tiên cao nhất trong mọi phương án phòng, chống thiên tai.

Các địa phương cần tiếp tục rà soát những khu vực có nguy cơ ngập lụt, sạt lở, ảnh hưởng bởi nước dâng, dông lốc hoặc các tình huống thiên tai khác; chủ động xây dựng phương án bảo vệ, di dời và sơ tán người dân khi cần thiết.

Việc di dời, sơ tán phải được thực hiện trên cơ sở đánh giá đúng nguy cơ, chủ động từ trước khi tình huống trở nên nghiêm trọng. Đặc biệt, cần quan tâm đến người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật, người có hoàn cảnh khó khăn và những hộ dân sinh sống tại khu vực có nguy cơ cao.

Chỉ thị số 08/CT-UBND của UBND tỉnh Hưng Yên đã yêu cầu các địa phương rà soát, xác định các khu vực nguy hiểm, nhất là khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt để chủ động tổ chức di dời người và tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm; đối với nơi chưa có điều kiện di dời ngay phải chuẩn bị phương án sơ tán khi có tình huống xảy ra.

Đây là yêu cầu cần được quán triệt sâu rộng đến từng cơ sở, từng thôn, tổ dân phố và từng hộ dân. Không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường của thời tiết; không vì tâm lý ngại di chuyển mà chậm trễ trong sơ tán khi đã có cảnh báo nguy hiểm.

Trong mọi tình huống, bảo vệ người dân phải được đặt lên trước yêu cầu bảo vệ tài sản.

Bảo đảm an toàn đê điều, thủy lợi và các công trình thiết yếu

Hệ thống đê điều, thủy lợi có vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ khu dân cư, sản xuất và các công trình kinh tế - xã hội. Vì vậy, công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý các vị trí có nguy cơ mất an toàn phải được thực hiện thường xuyên, nhất là trước và trong thời gian xảy ra mưa lớn, bão, lũ.

Các địa phương cần chủ động kiểm tra các tuyến đê, kè, cống, trạm bơm, công trình thủy lợi; phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và tổ chức xử lý ngay từ khi mới phát sinh. Những vị trí xung yếu phải được xác định rõ phương án bảo vệ, lực lượng phụ trách và phương tiện, vật tư cần thiết.

UBND tỉnh đã yêu cầu các đơn vị liên quan chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện và thiết bị, bố trí tại những vị trí thuận lợi để có thể huy động, xử lý kịp thời ngay từ giờ đầu khi xảy ra sự cố đê điều, công trình thủy lợi hoặc các tình huống thiên tai khác.

Bên cạnh đó, cần bảo đảm an toàn cho hệ thống điện, viễn thông, giao thông, cơ sở y tế, trường học, công trình cấp nước, các cơ sở sản xuất, kinh doanh và những hạ tầng thiết yếu khác. Đây là những điều kiện quan trọng để duy trì hoạt động xã hội và phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn trong và sau thiên tai.

Bảo vệ sản xuất, ổn định đời sống nhân dân

Thiên tai không chỉ gây nguy cơ đối với tính mạng và tài sản mà còn tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, hoạt động kinh doanh và đời sống của người dân. Vì vậy, công tác phòng, chống thiên tai cần gắn chặt với bảo vệ sản xuất và bảo đảm an sinh xã hội.

Các địa phương cần chủ động phương án tiêu úng, bảo vệ diện tích sản xuất, công trình thủy lợi, khu vực nuôi trồng thủy sản và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Khi có cảnh báo mưa lớn, bão, lũ, cần kịp thời triển khai các biện pháp phù hợp để giảm thiểu thiệt hại.

Cùng với bảo vệ sản xuất, cần chuẩn bị phương án bảo đảm lương thực, nước uống, thuốc men, nơi ở tạm thời và các nhu yếu phẩm thiết yếu cho người dân tại khu vực bị ảnh hưởng. Công tác cứu trợ phải được triển khai kịp thời, đúng đối tượng, công khai và minh bạch.

Tinh thần xuyên suốt là không để người dân bị thiếu những nhu cầu thiết yếu trong và sau thiên tai; không để người dân tự xoay xở trước những tình huống vượt quá khả năng của gia đình và cộng đồng.

Chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu

Phòng, chống thiên tai trong điều kiện biến đổi khí hậu đòi hỏi cách tiếp cận lâu dài và chủ động hơn. Không chỉ ứng phó với từng cơn bão, từng đợt mưa lớn mà phải nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng, sản xuất và cộng đồng dân cư.

Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 04/7/2026 về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại buổi làm việc về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và thích ứng trước những diễn biến ngày càng phức tạp của thiên tai.

Đối với Hưng Yên, thích ứng với biến đổi khí hậu cần được gắn với quy hoạch phát triển, xây dựng kết cấu hạ tầng, quản lý đất đai, sản xuất nông nghiệp, bảo vệ môi trường và phát triển đô thị.

Các công trình mới cần được tính toán phù hợp với yêu cầu phòng, chống thiên tai. Những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của ngập úng cần được nghiên cứu giải pháp tiêu thoát nước phù hợp. Hoạt động sản xuất cũng cần từng bước thích ứng với sự thay đổi của điều kiện thời tiết, bảo đảm vừa duy trì hiệu quả kinh tế vừa nâng cao khả năng chống chịu trước rủi ro thiên tai.

Thích ứng với biến đổi khí hậu vì vậy không phải là nhiệm vụ riêng của ngành nông nghiệp và môi trường mà cần trở thành yêu cầu xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Khẩn trương khắc phục hậu quả, phục hồi sản xuất

Ngay sau khi thiên tai đi qua, công tác khắc phục hậu quả phải được triển khai nhanh chóng, đồng bộ và sát thực tế.

Các địa phương cần tổ chức kiểm tra, đánh giá tình hình thiệt hại; ưu tiên xử lý các công trình có nguy cơ tiếp tục gây mất an toàn; khôi phục giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc và các dịch vụ thiết yếu; đồng thời hỗ trợ người dân sửa chữa nhà cửa, khôi phục sản xuất và ổn định cuộc sống.

Việc khắc phục hậu quả cần được thực hiện theo thứ tự ưu tiên, bảo đảm nguồn lực được tập trung vào những nơi cấp thiết nhất. Những vấn đề phát sinh tại cơ sở phải được tổng hợp, báo cáo và xử lý kịp thời, không để kéo dài ảnh hưởng đến đời sống nhân dân.

Đối với sản xuất, cần nhanh chóng đánh giá khả năng phục hồi, hướng dẫn người dân khôi phục diện tích sản xuất, vệ sinh môi trường, phòng ngừa dịch bệnh và bảo đảm an toàn thực phẩm sau thiên tai.

Khắc phục hậu quả không chỉ nhằm đưa cuộc sống trở lại bình thường mà còn phải rút kinh nghiệm từ những bất cập trong quá trình ứng phó, từ đó bổ sung phương án và nâng cao khả năng chống chịu cho những lần thiên tai tiếp theo.

Phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và cộng đồng

Phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Chính quyền các cấp giữ vai trò tổ chức, chỉ huy; các lực lượng quân đội, công an, y tế, cứu hộ, cứu nạn và các cơ quan chuyên môn là lực lượng nòng cốt; Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể và cộng đồng dân cư có vai trò quan trọng trong tuyên truyền, hỗ trợ và huy động sức dân.

Mỗi người dân cũng cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình và gia đình, chủ động theo dõi thông tin dự báo, chuẩn bị phương án ứng phó, chấp hành yêu cầu sơ tán khi có cảnh báo và không tự ý đến những khu vực nguy hiểm trong thời gian thiên tai.

Công tác tuyên truyền cần tiếp tục được đổi mới theo hướng thiết thực, dễ hiểu và sát với từng nhóm đối tượng. Những kỹ năng phòng tránh dông lốc, sét, ngập lụt, gió mạnh, sạt lở và các tình huống nguy hiểm khác cần được phổ biến thường xuyên để người dân có thể chủ động xử lý khi cần thiết.

Công an tỉnh Hưng Yên cũng đã khuyến cáo người dân không chủ quan, lơ là trước diễn biến thời tiết, chủ động theo dõi thông tin dự báo và thực hiện các biện pháp phòng ngừa, ứng phó nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do mưa lớn, ngập lụt, dông lốc, sét, gió mạnh và các hiện tượng thiên tai cực đoan.

Chủ động để giảm thiểu thiệt hại

Thiên tai có thể diễn biến bất thường, nhưng mức độ thiệt hại có thể được hạn chế nếu công tác chuẩn bị được thực hiện nghiêm túc, chủ động và có trách nhiệm.

Đối với Hưng Yên, yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là tiếp tục quán triệt tinh thần chủ động phòng ngừa, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và phục hồi hiệu quả. Mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương cần thường xuyên rà soát phương án, nhận diện nguy cơ, chuẩn bị lực lượng và phương tiện, bảo đảm an toàn công trình và sẵn sàng xử lý tình huống ngay từ cơ sở.

Trong đó, ưu tiên cao nhất vẫn là bảo vệ tính mạng, sức khỏe và đời sống nhân dân; đồng thời bảo vệ sản xuất, tài sản, kết cấu hạ tầng và các thành quả phát triển kinh tế - xã hội.

Chủ động trước thiên tai cũng chính là chủ động bảo vệ thành quả phát triển. Khi công tác phòng ngừa được đặt lên trước, khi từng khu vực xung yếu được rà soát, từng phương án được chuẩn bị, từng người dân được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết, khả năng chống chịu của cộng đồng sẽ được nâng lên.

Với tinh thần trách nhiệm cao, sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp, các ngành và sự đồng lòng của nhân dân, công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và thích ứng với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Hưng Yên sẽ tiếp tục được triển khai theo hướng chủ động hơn, thực chất hơn, góp phần bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, giữ vững ổn định và tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.