CHỦ ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG DỊCH BỆNH EBOLA – KHÔNG CHỦ QUAN, KHÔNG HOANG MANG

Trong bối cảnh tình hình dịch bệnh truyền nhiễm trên thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là sự xuất hiện trở lại của các dịch bệnh nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao, việc nâng cao cảnh giác, chủ động phòng ngừa là yêu cầu cấp thiết đối với mỗi quốc gia, mỗi địa phương và từng người dân. Gần đây, theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), dịch bệnh do vi rút Ebola – một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất hiện nay – đang bùng phát trở lại tại khu vực châu Phi, cụ thể là tại Cộng hòa Dân chủ Công Gô và Uganda, với những diễn biến đáng lo ngại.

Theo WHO, đợt bùng phát dịch Ebola lần này do chủng vi rút Bundibugyo gây ra. Tại Cộng hòa Dân chủ Công Gô, ngày 05/5/2026 đã ghi nhận 04 nhân viên y tế tử vong, và đến ngày 15/5/2026, các trường hợp này được xác nhận mắc bệnh Ebola. Đây là dấu hiệu cho thấy dịch bệnh đã âm thầm lây lan trong cộng đồng trước khi được phát hiện. Sau đó, số ca mắc và tử vong tiếp tục gia tăng nhanh chóng. Tính đến ngày 22/5/2026, quốc gia này đã ghi nhận khoảng 750 trường hợp nghi nhiễm, trong đó có 177 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, đây là lần thứ 17 dịch Ebola bùng phát tại Công Gô kể từ năm 1976, cho thấy nguy cơ tái phát và lan rộng của dịch bệnh này luôn thường trực.

Tại Uganda, trong hai ngày 15 và 16/5/2026, đã ghi nhận 02 trường hợp mắc bệnh xâm nhập từ Công Gô, chưa xác định rõ mối liên quan dịch tễ, nhưng đều có các triệu chứng điển hình của bệnh Ebola do chủng Bundibugyo, trong đó có 01 trường hợp tử vong. Trước tình hình này, ngày 17/5/2026, WHO đã chính thức công bố dịch bệnh Ebola tại Công Gô và Uganda là “Sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế” (PHEIC) – mức cảnh báo cao nhất trong hệ thống giám sát y tế toàn cầu.

Đến ngày 22/5/2026, WHO tiếp tục duy trì mức độ cảnh báo và đánh giá nguy cơ dịch bệnh Ebola ở mức rất cao đối với các quốc gia đang có dịch, mức cao đối với khu vực châu Phi, và ở mức thấp trên phạm vi toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, “nguy cơ thấp” không đồng nghĩa với việc có thể chủ quan, lơ là. Trong bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng mở rộng, nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào nước ta vẫn hiện hữu nếu không có các biện pháp phòng, chống kịp thời và hiệu quả.

Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể của người bệnh hoặc động vật nhiễm bệnh. Bệnh có thời gian ủ bệnh từ 2 đến 21 ngày, với các triệu chứng ban đầu như sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, sau đó có thể tiến triển nặng với nôn, tiêu chảy, phát ban, suy đa cơ quan và xuất huyết. Tỷ lệ tử vong của bệnh Ebola có thể lên tới 50% hoặc cao hơn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Trước nguy cơ dịch bệnh, ngành y tế Việt Nam đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chủ động phòng, chống dịch. Trong đó, công tác giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh được đặc biệt chú trọng. Các lực lượng chức năng tại cửa khẩu quốc tế, sân bay, cảng biển đã tăng cường kiểm tra y tế, theo dõi hành khách nhập cảnh, đặc biệt là những người đến từ hoặc đi qua vùng có dịch. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với cơ quan xuất nhập cảnh để rà soát, lập danh sách và hướng dẫn người nhập cảnh tự theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày – thời gian ủ bệnh tối đa của Ebola.

Trong cộng đồng và tại các cơ sở y tế, hệ thống giám sát dịch tễ được kích hoạt ở mức cao, bảo đảm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, các cơ sở y tế phải thực hiện ngay việc cách ly, đồng thời lấy mẫu bệnh phẩm gửi đến các đơn vị chuyên môn như Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương hoặc Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh để xét nghiệm xác định. Đây là bước quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Song song với đó, công tác phòng chống nhiễm khuẩn tại các cơ sở y tế được thực hiện nghiêm ngặt. Việc trang bị đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế khi tiếp xúc với bệnh nhân nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh là yêu cầu bắt buộc. Quy trình xử lý chất thải y tế, khử khuẩn, cũng như quy định về vệ sinh trong mai táng, hỏa táng đối với người tử vong do bệnh truyền nhiễm nguy hiểm được thực hiện theo đúng hướng dẫn của Bộ Y tế, bảo đảm an toàn cho cộng đồng.

Một trong những yếu tố then chốt trong phòng, chống dịch bệnh là nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế. Do đó, các chương trình tập huấn, đào tạo về giám sát, chẩn đoán, điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn đối với bệnh Ebola đang được tổ chức thường xuyên ở tất cả các tuyến. Việc sử dụng thành thạo các trang thiết bị bảo hộ cá nhân, quy trình cách ly và xử lý tình huống dịch bệnh là yêu cầu bắt buộc đối với lực lượng y tế tuyến đầu.

Bên cạnh đó, các địa phương cần chủ động xây dựng và cập nhật kế hoạch phòng, chống dịch bệnh theo từng cấp độ, từng tình huống cụ thể. Việc chuẩn bị đầy đủ nhân lực, vật tư, thuốc men, hóa chất và phương tiện y tế là điều kiện tiên quyết để có thể ứng phó nhanh chóng khi dịch bệnh xảy ra. Các đội chống dịch, đội cấp cứu cơ động cần được kiện toàn, duy trì chế độ thường trực 24/24 giờ, sẵn sàng lên đường làm nhiệm vụ bất cứ lúc nào.

Công tác truyền thông đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của người dân. Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh cơ sở…, các thông tin chính xác, kịp thời về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng, chống cần được phổ biến rộng rãi. Người dân, đặc biệt là những người trở về từ vùng có dịch, cần được hướng dẫn cụ thể về cách theo dõi sức khỏe, nhận biết triệu chứng và chủ động liên hệ với cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Điều quan trọng là người dân cần bình tĩnh, không hoang mang nhưng cũng không được chủ quan. Việc tuân thủ các khuyến cáo của ngành y tế như hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng nghi ngờ, giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, và thông báo kịp thời cho cơ quan y tế khi có biểu hiện bất thường là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả trong phòng, chống dịch bệnh.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, không một quốc gia nào có thể đứng ngoài nguy cơ dịch bệnh. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương và sự chung tay của mỗi người dân, Việt Nam hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nguy cơ dịch bệnh Ebola xâm nhập và lây lan.

Chủ động phòng, chống dịch bệnh không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà còn là nghĩa vụ của toàn xã hội. Mỗi người dân hãy là một “chiến sĩ” trên mặt trận phòng, chống dịch, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Không chủ quan – Không hoang mang – Chủ động phòng, chống dịch bệnh Ebola vì một cộng đồng an toàn, khỏe mạnh.