Thực hiện cơ chế tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Hưng Yên

Thực hiện cơ chế tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Hưng Yên

Ngày 14/5/2015, Chính phủ ban hành Nghị định số 16/2015/NĐ-CP quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập. Sau hơn 6 năm thực hiện Nghị định số 16/2015/NĐ-CP, đến nay, Bộ Tài chính đã chủ trì nghiên cứu xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập thay thế Nghị định số 16/2015/NĐ-CP. Theo đó, Nghị định số 60/2021/NĐ-CP có những điểm mới khắc phục được tình trạng chờ đợi ban hành văn bản hướng dẫn về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập theo từng lĩnh vực. Triển khai tốt Nghị định này sẽ mang lại hiệu quả tích cực trong đổi mới cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập trong thời gian tới.

Thực trạng tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Hưng Yên thời gian qua: Việc đổi mới lĩnh vực sự nghiệp công luôn được Đảng, Nhà nước rất quan tâm và được thể hiện trong các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ; Chương trình hành động của Tỉnh ủy; Kế hoạch của UBND tỉnh. Trên cơ sở đó, hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập tỉnh Hưng Yên đã từng bước được sắp xếp, đổi mới và triển khai cơ chế tự chủ, nâng cao hiệu quả hoạt động; nhờ đó số lượng ĐVSNCL, biên chế sự nghiệp, NSNN hỗ trợ chi trực tiếp cho các ĐVSLCL có xu hướng giảm trong thời gian qua (toàn tỉnh giảm được 10,9% đơn vị sự nghiệp công lập, giảm 10,47% biên chế sự nghiệp hưởng lương từ ngân sách nhà nước so với năm 2015, giảm được 10,86% chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước cho các đơn vị sự nghiệp công lập so với năm 2015). Các ĐVSNCL được khuyến khích nâng cao quyền tự chủ tài chính, khai thác các nguồn thu hợp pháp để từng bước đảm bảo chi hoạt động thường xuyên và dành một phần cho chi đầu tư, tăng cường chất lượng hiệu quả hoạt động, nâng cao đời sống người lao động.

Tổng số kinh phí giảm cấp so với năm 2015 cho các đơn vị sự nghiệp công lập khoảng 235.090 triệu đồng, chiếm 10,86% tổng kinh phí ngân sách nhà nước cấp cho các đơn vị sự nghiệp công lập. Như vậy, chỉ tiêu phấn đấu giảm bình quân 10% chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước cho các đơn vị sự nghiệp công lập so với giai đoạn 2011-2015 đạt được so với Kế hoạch số 37/KH-UBND ngày 30/3/2018 của UBND tỉnh đặt ra.

Bên cạnh kết quả đạt được, việc đổi mới cơ chế tài chính của các ĐVSNCL trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập sau:

Một là, việc thực hiện tự chủ tài chính còn chậm, mức độ tự chủ chưa cao (tính đến cuối năm 2015 có 28/670 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên, chiếm 4,18%; đến thời điểm hết năm 2021 có 44/605 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên, chiếm 7,27%. Như vậy, chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2021 có ít nhất 10% đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên không đạt được so với Kế hoạch số 37/KH-UBND ngày 30/3/2018 của UBND tỉnh đặt ra); nguồn thu sự nghiệp còn thấp, chủ yếu vẫn là NSNN cấp phát; chưa có bước chuyển biến mang tính đột phá; chưa thực sự đồng bộ về tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế với tự chủ về tài chính.

Hai là, hầu hết các lĩnh vực dịch vụ sự nghiệp công chưa tính đủ chi phí vào giá, dẫn đến khó khăn cho các ĐVSNCL khi thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Các định mức kinh tế kỹ thuật còn thiếu, khó khăn trong việc xác định đơn giá đặt hàng, đấu thầu, cũng như triển khai trong quản lý.

Ba là, cơ chế, chính sách thúc đẩy xã hội hóa chưa đủ mạnh. Việc chuyển đổi ĐVSNCL thành công ty cổ phần còn nhiều bất cập, lúng túng.

Những bất cập, hạn chế trên xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan, nhưng nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu. Nhiều cơ quan quản lý còn chưa thực sự chủ động và quyết liệt trong việc xây dựng, ban hành và triển khai các cơ chế, chính sách thuộc phạm vi quản lý về đổi mới cơ chế hoạt động của ĐVSNCL, Bộ Tài chính chưa ban hành Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập. Ngoài ra, còn có những nguyên nhân khách quan, trong đó số lượng ĐVSNCL hiện nay là quá lớn; danh mục dịch vụ sự nghiệp công rất rộng; thu nhập của phần lớn người dân còn thấp, ảnh hưởng đến khả năng chi trả cho dịch vụ công, ...

Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập được ban hành đã có nhiều điểm mới:

Thứ nhất, cụ thể hóa chủ trương, định hướng về cải cách tiền lương theo Nghị quyết số 19-NQ/TW và Nghị quyết số 27-NQ/TW về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp; theo đó, sửa đổi về cơ chế tính toán, chi trả tiền lương; tạo động lực khuyến khích ĐVSNCL khai thác nguồn thu, nâng cao mức độ tự chủ tài chính.

Thứ hai, sửa đổi, bổ sung quy định, cách thức về xác định mức độ tự chủ tài chính của ĐVSNCL và nguyên tắc NSNN hỗ trợ ĐVSNCL.

Thứ ba, bổ sung quy định cụ thể về tự chủ trong hoạt động liên doanh, liên kết.

Thứ tư, bổ sung quy định về tự chủ về tài chính của ĐVSNCL trong lĩnh vực y tế - dân số; giáo dục và đào tạo; giáo dục nghề nghiệp.

Một số giải pháp khuyến khích các đơn vị sự nghiệp công lập đẩy mạnh tự chủ tài chính:

Một là, tiếp tục đẩy mạnh đổi mới cơ chế tự chủ tài chính, giao tự chủ tài chính cho ĐVSNCL; tăng số lượng đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên, chi đầu tư và tự bảo đảm chi thường xuyên; quy định rõ về nguồn thu, nhiệm vụ chi, phân phối thu nhập bổ sung, thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị.

Hai là, chuyển mạnh cơ chế cấp phát theo dự toán sang cơ chế thanh toán theo đặt hàng, giao nhiệm vụ gắn với số lượng, chất lượng sản phẩm dịch vụ, giá cung cấp dịch vụ và nhu cầu sử dụng; có lộ trình cụ thể thực hiện cơ chế đấu thầu cung cấp dịch vụ; giảm dần số lượng sản phẩm, dịch vụ thực hiện theo phương thức giao nhiệm vụ.

Ba là, các cơ quan, đơn vị rà soát, sớm trình cấp có thẩm quyền ban hành quy hoạch mạng lưới các ĐVSNCL để thực hiện quyết liệt sắp xếp, giải thể, sáp nhập, tinh giảm đầu mối, biên chế.Đồng thời, các sở, ban, ngành theo nhiệm vụ được giao tại Kế hoạch số 62/KH-UBND ngày 06/4/2022 của UBND tỉnh về triển khai thực hiện Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn tỉnh Hưng Yên: tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành, sửa đổi, bổ sung định mức kinh tế - kỹ thuật, định mức chi phí (nếu có) làm cơ sở ban hành đơn giá, giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về giá và quy định của các pháp luật khác có liên quan để làm cơ sở giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung ứng dịch vụ sự nghiệp công theo quy định tại Nghị định số 32/2019/NĐ-CP ngày 10/4/2019 của Chính phủ. Từ đó, mới đạt được mục tiêu phấn đấu có tối thiểu 20% đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên giai đoạn 2022 - 2025.

Bốn là, đẩy mạnh việc thực hiện lộ trình giá dịch vụ sự nghiệp công theo Nghị định số 60/2021/NĐ-CP, theo đó ĐVSNCL có khả năng tính chi phí khấu hao có thể phân loại ở mức độ tự chủ tài chính cao hơn.

Năm là, rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách tạo điều kiện thúc đẩy xã hội hóa trong việc cung cấp các dịch vụ sự nghiệp công, đảm bảo bình đẳng giữa ĐVSNCL và ngoài công lập; trong đó, có chính sách khuyến khích ưu đãi hơn nữa về đất đai, giải phóng mặt bằng, thuế, phí, tín dụng, … để tạo điều kiện hỗ trợ các đơn vị ngoài công lập, nhà đầu tư trong việc đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ.

Sáu là, tăng cường công khai minh bạch; thực hiện nghiêm các quy định về giám sát, thanh tra, kiểm tra các hoạt động của các ĐVSNCL và ngoài công lập, đặc biệt là về thực hiện chính sách chế độ tài chính; kịp thời giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, xử lý nghiêm vi phạm.

Tóm lại, quá trình đổi mới cơ chế tự chủ của ĐVSNCL mà trọng tâm là đổi mới cơ chế tự chủ tài chính của ĐVSNCL đòi hỏi sự nỗ lực, quyết tâm không chỉ từ phía các cơ quan quản lý (sở, ngành; UBND các huyện, thị xã, thành phố) mà đòi hỏi sự đồng lòng, dám nghĩ, dám làm, sự sáng tạo của các ĐVSNCL, đặc biệt là người đứng đầu, khắc phục tâm lý ỷ lại, trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước./.

/.