LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT LÝ LỊCH TƯ PHÁP– TẠO BƯỚC ĐỘT PHÁ TRONG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH, PHỤC VỤ NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hệ thống pháp luật về tư pháp giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đồng thời phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước và phát triển kinh tế – xã hội. Trong đó, pháp luật về lý lịch tư pháp là một bộ phận không thể thiếu, có tác động trực tiếp đến đời sống của người dân, hoạt động của doanh nghiệp và hiệu quả thực thi pháp luật của các cơ quan nhà nước.

Nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Luật Lý lịch tư pháp; đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp, số 107/2025/QH15. Việc ban hành Luật là bước đi quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc hoàn thiện thể chế, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Ý nghĩa, sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp

Sau hơn một thập kỷ triển khai thực hiện, Luật Lý lịch tư pháp đã phát huy vai trò tích cực trong việc quản lý, cung cấp thông tin về án tích, tình trạng cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã của cá nhân theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, trước yêu cầu thực tiễn ngày càng cao, một số quy định đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số quốc gia.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp số 107/2025/QH15 được ban hành nhằm đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết, nâng cao chất lượng dịch vụ công, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng nền tư pháp hiện đại, minh bạch, hiệu quả, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

Những nội dung sửa đổi, bổ sung trọng tâm của Luật

Luật số 107/2025/QH15 tập trung sửa đổi, bổ sung một số điều quan trọng của Luật Lý lịch tư pháp theo hướng đồng bộ, thống nhất với các luật có liên quan, nhất là các luật về tổ chức bộ máy nhà nước, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Trong đó, đáng chú ý là việc hoàn thiện quy định về cung cấp, quản lý, khai thác thông tin lý lịch tư pháp, bảo đảm chính xác, kịp thời, đúng mục đích sử dụng.

Bên cạnh đó, Luật cũng tăng cường trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc phối hợp, chia sẻ dữ liệu, hạn chế tối đa việc yêu cầu người dân cung cấp lại các thông tin đã có trong hệ thống dữ liệu của Nhà nước. Đây là bước tiến quan trọng, góp phần xây dựng cơ chế quản lý hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng, phục vụ hiệu quả công tác giải quyết thủ tục hành chính.

Góp phần đẩy mạnh cải cách hành chính, giảm phiền hà cho người dân

Một trong những mục tiêu xuyên suốt của Luật sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp là giảm bớt thủ tục rườm rà, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, phiếu lý lịch tư pháp là loại giấy tờ được sử dụng khá phổ biến trong các lĩnh vực như: xin việc làm, đi học tập, lao động ở nước ngoài, thành lập doanh nghiệp, bổ nhiệm chức vụ…

Với các quy định mới, Luật hướng tới việc nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận và sử dụng dịch vụ một cách nhanh chóng, minh bạch. Qua đó, góp phần xây dựng hình ảnh nền hành chính chuyên nghiệp, thân thiện, hiện đại.

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp được ban hành trong bối cảnh Chính phủ đang quyết liệt triển khai chương trình chuyển đổi số quốc gia. Do đó, Luật đặc biệt chú trọng đến việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và cung cấp thông tin lý lịch tư pháp, từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, liên thông, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác.

Việc đẩy mạnh số hóa dữ liệu lý lịch tư pháp không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin cá nhân theo quy định pháp luật. Đây là yêu cầu tất yếu trong quá trình xây dựng Chính phủ số, xã hội số và công dân số.

Trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện Luật

Để Luật số 107/2025/QH15 thực sự đi vào cuộc sống, các bộ, ngành, địa phương cần tổ chức tuyên truyền, phổ biến sâu rộng nội dung Luật đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và Nhân dân. Việc tuyên truyền cần được thực hiện bằng nhiều hình thức đa dạng, linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng, bảo đảm dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện.

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, các cơ quan, đơn vị cần chủ động rà soát, điều chỉnh quy trình nghiệp vụ, bảo đảm thống nhất với các quy định mới của Luật; đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành trong quản lý, khai thác và sử dụng thông tin lý lịch tư pháp.

Nâng cao nhận thức pháp luật của người dân và xã hội

Việc tuyên truyền Luật sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp không chỉ nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức, mà còn hướng tới nâng cao nhận thức pháp luật của người dân, giúp người dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình khi yêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp.

Khi người dân nắm vững quy định pháp luật, việc thực hiện các thủ tục hành chính sẽ thuận lợi hơn, hạn chế tình trạng sai sót, chậm trễ, góp phần xây dựng mối quan hệ hài hòa, đồng thuận giữa Nhà nước và Nhân dân.

Kết luận

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp số 107/2025/QH15 là bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực tư pháp. Việc tổ chức triển khai và tuyên truyền sâu rộng Luật có ý nghĩa thiết thực trong việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Trong thời gian tới, cùng với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, sự đồng thuận và ủng hộ của Nhân dân sẽ là yếu tố quyết định để Luật sớm đi vào cuộc sống, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày càng vững mạnh.