Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là những khái niệm mang tính xu hướng mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam, nhận thức rõ vai trò đặc biệt quan trọng đó, Đảng và Nhà nước đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là nền tảng, là động lực then chốt của mô hình tăng trưởng mới. Việc tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh mà còn là dịp để lan tỏa mạnh mẽ tinh thần nghiên cứu, sáng tạo trong toàn xã hội.

Trước hết, cần khẳng định rằng đội ngũ trí thức, nhà khoa học, cán bộ quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ chính là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò tiên phong trong công cuộc đổi mới sáng tạo. Những năm qua, bằng trí tuệ, tâm huyết và sự cống hiến không ngừng nghỉ, đội ngũ này đã góp phần tạo ra nhiều thành tựu nổi bật, đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Từ các công trình nghiên cứu cơ bản đến các ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, y tế, giáo dục, nông nghiệp… tất cả đều cho thấy sức mạnh của tri thức và sáng tạo.

Việc tôn vinh các cá nhân, tập thể tiêu biểu không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng mà còn tạo động lực lan tỏa, khuyến khích tinh thần dấn thân, đổi mới trong cộng đồng. Mỗi nhà khoa học, mỗi doanh nghiệp công nghệ thành công chính là một minh chứng sống động cho khát vọng vươn lên bằng tri thức. Đây cũng là cách để khơi dậy niềm tự hào, trách nhiệm và khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước.

Song song với đó, công tác tuyên truyền, phổ biến và ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ cần tiếp tục được đẩy mạnh. Trong thực tế, nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị cao vẫn chưa được ứng dụng rộng rãi do thiếu kết nối giữa nghiên cứu và thực tiễn. Chính vì vậy, việc đưa khoa học đến gần hơn với đời sống, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận, hiểu và ứng dụng công nghệ là nhiệm vụ quan trọng. Khi khoa học không còn nằm trên giấy mà trở thành công cụ phục vụ sản xuất, nâng cao chất lượng cuộc sống, thì giá trị của nó mới được phát huy trọn vẹn.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng trên mọi lĩnh vực, việc ứng dụng công nghệ số đã và đang làm thay đổi căn bản phương thức quản lý, sản xuất và kinh doanh. Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số không còn là mục tiêu xa vời mà đang dần trở thành hiện thực. Các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang từng bước thích ứng với môi trường số, tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị.

Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà còn là sự thay đổi về tư duy, cách tiếp cận và mô hình hoạt động. Để thành công, cần có sự đồng hành của cả hệ thống chính trị, sự vào cuộc của cộng đồng doanh nghiệp và sự hưởng ứng tích cực của người dân. Việc xây dựng hạ tầng số, phát triển nguồn nhân lực số và hoàn thiện thể chế chính sách là những yếu tố then chốt để thúc đẩy quá trình này.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là đẩy mạnh phong trào thi đua nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo trong toàn ngành và toàn xã hội. Phong trào thi đua không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu mà cần được cụ thể hóa bằng các chương trình, đề án thiết thực, gắn với nhu cầu thực tiễn. Các cuộc thi sáng tạo, các giải thưởng khoa học, các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cần được tổ chức thường xuyên, bài bản và hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, việc tăng cường kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt để tạo ra sức mạnh tổng hợp. Hệ sinh thái này bao gồm các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, quỹ đầu tư, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp… Khi các thành phần này được kết nối chặt chẽ, chia sẻ nguồn lực và hợp tác hiệu quả, sẽ tạo ra môi trường thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo được hình thành, phát triển và thương mại hóa.

Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một trong những yêu cầu cấp thiết. Trong thời đại kinh tế tri thức, con người chính là tài sản quý giá nhất. Việc xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút, đãi ngộ và giữ chân nhân tài cần được đặc biệt quan tâm. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ khoa học trẻ, tạo điều kiện để họ phát huy năng lực, đóng góp vào sự phát triển chung.

Không thể không nhắc đến vai trò của doanh nghiệp trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp không chỉ là nơi ứng dụng công nghệ mà còn là chủ thể tạo ra công nghệ. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), từng bước làm chủ công nghệ, tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy sự chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ sang mô hình tăng trưởng dựa vào tri thức và công nghệ.

Trong tiến trình đó, việc phát hiện, bồi dưỡng và tôn vinh các điển hình tiên tiến có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những tấm gương tiêu biểu không chỉ là niềm tự hào mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ, thúc đẩy phong trào thi đua sáng tạo trong toàn xã hội. Mỗi sáng kiến, mỗi công trình nghiên cứu thành công đều góp phần khẳng định vị thế của khoa học và công nghệ trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”, các hoạt động chào mừng Ngày 18/5 năm nay càng có ý nghĩa sâu sắc. Đây không chỉ là dịp để nhìn lại những thành tựu đã đạt được mà còn là cơ hội để xác định phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian tới. Trong đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách; tăng cường đầu tư cho khoa học và công nghệ; thúc đẩy hợp tác quốc tế; và đặc biệt là phát huy vai trò của doanh nghiệp và người dân trong đổi mới sáng tạo.

Khẩu hiệu “Nhiệt liệt chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5” không chỉ là lời chào mừng mà còn là lời kêu gọi hành động. Mỗi cán bộ, mỗi nhà khoa học, mỗi doanh nghiệp và mỗi người dân hãy chung tay, góp sức, phát huy tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì một Việt Nam phát triển nhanh và bền vững.

Trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của tri thức và công nghệ – quốc gia nào làm chủ được khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ nắm giữ lợi thế cạnh tranh vượt trội. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, nhưng cũng phải đối mặt với không ít thách thức. Chỉ khi xác định đúng hướng đi, tận dụng tốt nguồn lực và phát huy sức mạnh của toàn xã hội, chúng ta mới có thể hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Hơn lúc nào hết, việc đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển là lựa chọn đúng đắn và tất yếu. Đây chính là “chìa khóa” mở ra cánh cửa tương lai, là động lực mạnh mẽ đưa Việt Nam tiến nhanh, tiến vững chắc trên con đường hội nhập và phát triển.