Quan điểm về quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050: Cơ sở để phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với nhiều thời cơ, thuận lợi đan xen khó khăn, thách thức, việc hoàn thiện công tác quy hoạch giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần định hướng cho sự phát triển tổng thể, đồng bộ và bền vững của quốc gia. Tại Hội nghị Trung ương lần thứ 12 khóa XIII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thảo luận, thống nhất đánh giá việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là cần thiết và cấp bách, thể hiện tầm nhìn chiến lược, khoa học và toàn diện của Đảng trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển đất nước.

Quy hoạch tổng thể quốc gia – nền tảng định hướng phát triển dài hạn

Quy hoạch tổng thể quốc gia không chỉ là công cụ định hướng phát triển không gian lãnh thổ, mà còn là căn cứ quan trọng để hoạch định chiến lược, xây dựng chính sách, phân bổ nguồn lực và tổ chức không gian phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là quy hoạch có tính “mẹ”, làm cơ sở cho các quy hoạch vùng, quy hoạch ngành, lĩnh vực và quy hoạch tỉnh.

Sau hơn ba năm triển khai thực hiện, Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã góp phần tạo khuôn khổ cho việc phân bố hợp lý không gian phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của các vùng miền; đồng thời định hướng các địa phương, bộ, ngành xây dựng quy hoạch phù hợp với điều kiện thực tế và định hướng phát triển chung của cả nước. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới, đặc biệt trong bối cảnh tình hình kinh tế - chính trị thế giới biến động nhanh, sâu rộng; yêu cầu về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo ngày càng cấp thiết.

Sự cần thiết và tính cấp bách của việc điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia

Tại Hội nghị Trung ương 12 khóa XIII, Trung ương khẳng định rõ: Việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là cần thiết và cấp bách. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật trong công tác quy hoạch, mà còn là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 và các nghị quyết quan trọng của Đảng, Quốc hội.

Việc điều chỉnh này nhằm xác định những giải pháp tổng thể, toàn diện, mang tính đột phá, góp phần tháo gỡ các “điểm nghẽn”, “nút thắt” trong phát triển không gian kinh tế - xã hội; đồng thời thích ứng với tình hình mới, bảo đảm sự phát triển hài hòa, cân bằng giữa các vùng, miền.

Cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng bằng giải pháp quy hoạch hiện đại, thực tiễn

Một trong những nội dung trọng tâm của việc điều chỉnh quy hoạch là cụ thể hóa tư duy phát triển mới, lấy con người là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và là động lực phát triển; lấy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức và kinh tế số làm hướng đi chiến lược. Đồng thời, quy hoạch cần xác định rõ không gian phát triển vùng động lực, kết nối hiệu quả giữa hạ tầng kinh tế - xã hội, giao thông, năng lượng, logistics, đô thị hóa và nông thôn mới.

Bên cạnh đó, quy hoạch điều chỉnh phải gắn liền với các mục tiêu phát triển bền vững, tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai, biến đổi khí hậu, nước biển dâng; bảo vệ tài nguyên, môi trường và đa dạng sinh học; bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội.

Một nội dung đặc biệt quan trọng được Trung ương nhấn mạnh là phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của quốc gia – cả về vị trí địa kinh tế, địa chính trị, nguồn nhân lực, tài nguyên thiên nhiên và truyền thống văn hóa – để từ đó định hình các vùng phát triển năng động, có sức lan tỏa cao, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống quy hoạch quốc gia

Hội nghị Trung ương 12 cũng thống nhất rằng việc điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia là cơ sở để điều chỉnh các quy hoạch cấp dưới, như quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch ngành quốc gia. Khi quy hoạch tổng thể được điều chỉnh theo hướng khoa học, phù hợp với thực tiễn và xu thế phát triển, sẽ tạo nền tảng vững chắc cho các quy hoạch khác bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả thi cao.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi nhiều địa phương đang gặp khó khăn trong việc xác định hướng phát triển, kêu gọi đầu tư, hoặc phân bố không gian kinh tế - xã hội do thiếu căn cứ thống nhất từ quy hoạch cấp quốc gia.

Quy hoạch – công cụ đột phá để phát huy nguồn lực, nâng cao vị thế đất nước

Quy hoạch tổng thể quốc gia không chỉ là “bản đồ phát triển” mà còn là công cụ đột phá giúp Việt Nam phát huy hiệu quả mọi nguồn lực, thúc đẩy liên kết vùng, phát triển đồng đều giữa đô thị và nông thôn, miền núi và đồng bằng, tạo dựng môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư trong và ngoài nước.

Việc hoàn thiện và điều chỉnh quy hoạch lần này được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời củng cố nền tảng hạ tầng chiến lược, từ đó tạo đà cho đất nước bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn 2026 - 2030 và hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Tạo đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân

Để quy hoạch tổng thể quốc gia phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò, ý nghĩa của quy hoạch. Sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp và các địa phương chính là điều kiện tiên quyết bảo đảm cho quy hoạch được triển khai hiệu quả, đi vào cuộc sống.

Các cấp, các ngành, địa phương cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin, dữ liệu, cùng tham gia vào quá trình xây dựng, góp ý, hoàn thiện và triển khai quy hoạch theo hướng công khai, minh bạch, khoa học và thực tiễn.

Tóm lại, việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn, sự chủ động, sáng tạo và quyết tâm của Đảng trong việc lãnh đạo, chỉ đạo phát triển đất nước. Đây là cơ sở quan trọng để cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng, bảo đảm sự phát triển đồng bộ, toàn diện và bền vững; đồng thời phát huy cao nhất mọi tiềm năng, lợi thế, tạo nền tảng vững chắc cho Việt Nam vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.