KỶ NIỆM 120 NĂM NGÀY SINH ÐỒNG CHÍ HOÀNG QUỐC VIỆT (28/5/1905 - 28/5/2025)

Đồng chí Hoàng Quốc Việt đọc diễn văn khai mạc Đại hội Công đoàn toàn quốc lần thứ II, Hà Nội tháng 2.1961

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, nhiều người con ưu tú đã hiến dâng cả cuộc đời mình vì độc lập dân tộc, tự do cho nhân dân và lý tưởng cộng sản cao đẹp. Trong số đó, đồng chí Hoàng Quốc Việt là một trong những lãnh tụ tiền bối tiêu biểu, người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà hoạt động cách mạng mẫu mực, người đã dành trọn tâm huyết, trí tuệ và cả cuộc đời để phụng sự Đảng, phụng sự Tổ quốc và nhân dân.

Tuổi trẻ sớm giác ngộ cách mạng

Đồng chí Hoàng Quốc Việt, tên khai sinh là Hạ Bá Cang, sinh ngày 28 tháng 5 năm 1905 tại làng Đáp Cầu, tổng Đỗ Xá, huyện Võ Giàng (nay là phường Đáp Cầu, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh) – một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và yêu nước. Sinh ra trong một thời kỳ đất nước chìm trong ách đô hộ của thực dân, đồng chí sớm chứng kiến nỗi khổ nhục của đồng bào mình và đã nuôi dưỡng trong lòng ý chí đấu tranh giành lại độc lập, tự do cho dân tộc.

Năm 1925, khi còn đang học tại Trường Kỹ nghệ thực hành Hải Phòng, đồng chí đã tham gia phong trào đấu tranh đòi trả tự do cho nhà yêu nước Phan Bội Châu và để tang cụ Phan Chu Trinh – hai biểu tượng lớn của tinh thần yêu nước Việt Nam đầu thế kỷ XX. Chính vì những hoạt động yêu nước sôi nổi này, đồng chí bị đuổi học. Tuy nhiên, sự kiện ấy không làm nhụt chí, mà càng thôi thúc đồng chí dấn thân sâu hơn vào con đường cách mạng.

Sau khi trở về quê, đồng chí tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên – tổ chức do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập, tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ đây, con đường hoạt động cách mạng của đồng chí chính thức bắt đầu và ngày càng gắn bó chặt chẽ với vận mệnh của dân tộc.

Người chiến sĩ kiên cường giữa nhà tù thực dân

Sau khi Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập, đồng chí được kết nạp vào Đảng, trở thành một trong những cán bộ cốt cán của phong trào cách mạng. Với phẩm chất gan dạ, trí tuệ sắc bén và tinh thần kiên định, đồng chí được cử vào Nam Kỳ hoạt động bí mật và sau đó sang Pháp để thiết lập liên lạc với Đảng Cộng sản Pháp, mở rộng quan hệ quốc tế của phong trào cách mạng Việt Nam.

Đầu năm 1930, trong một chuyến công tác tại Hải Phòng, đồng chí bị mật thám Pháp bắt giữ. Trong nhà lao thực dân, đồng chí bị tra tấn dã man nhưng vẫn giữ trọn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. Kẻ thù không khuất phục được ý chí của đồng chí. Sau thời gian bị giam tại nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), đồng chí bị đày ra Côn Đảo – nơi từng giam giữ hàng loạt chiến sĩ yêu nước kiên trung. Những năm tháng trong lao tù càng rèn giũa thêm ý chí, tinh thần bất khuất và lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng cộng sản của đồng chí.

Người tổ chức, xây dựng và phát triển phong trào cách mạng

Cuối năm 1936, khi được trả tự do trong phong trào Mặt trận Bình dân ở Pháp, đồng chí tiếp tục dấn thân hoạt động, sát cánh cùng các lãnh đạo xuất sắc như Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng, Lương Khánh Thiện… phát triển tổ chức Đảng và cơ sở cách mạng tại Bắc Bộ, đồng thời hoạt động báo chí công khai để tuyên truyền, vận động quần chúng.

Năm 1937, đồng chí được cử làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ – vị trí then chốt trong việc lãnh đạo phong trào cách mạng ở miền Bắc. Năm 1938, thực dân Pháp trục xuất đồng chí khỏi Hà Nội, nhưng đồng chí vẫn âm thầm, bền bỉ hoạt động tại Bắc Giang và Bắc Ninh, tiếp tục gây dựng, củng cố các tổ chức cơ sở Đảng và phong trào quần chúng trong điều kiện vô cùng gian nan.

Tại Hội nghị Trung ương 8 khóa I của Đảng (tháng 5 năm 1941), đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đến tháng 8 năm 1945, trong thời điểm vận mệnh dân tộc chuyển mình mạnh mẽ, đồng chí là Ủy viên Thường vụ Trung ương, trực tiếp tham gia lãnh đạo Tổng khởi nghĩa Tháng Tám, góp phần làm nên thắng lợi vang dội của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 – mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc.

Sau Cách mạng Tháng Tám, đồng chí được Trung ương cử vào Nam Bộ giúp củng cố chính quyền cách mạng, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, phát triển lực lượng cách mạng, góp phần chống lại âm mưu tái xâm lược của thực dân Pháp.

Nhà lãnh đạo mẫu mực, người con của phong trào công nhân

Từ năm 1947, đồng chí Hoàng Quốc Việt được phân công làm Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương, trực tiếp phụ trách Tổng bộ Việt Minh – một tổ chức có vai trò nòng cốt trong việc tập hợp, lãnh đạo phong trào toàn dân đoàn kết kháng chiến. Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II (tháng 3 năm 1951), đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị, giữ nhiều trọng trách như Trưởng Ban Dân vận, phụ trách công tác Mặt trận và đặc biệt là giữ cương vị Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam – tổ chức đại diện cho lực lượng công nhân và người lao động cả nước.

Trong vai trò ấy, đồng chí luôn gần gũi với công nhân, sát sao với phong trào công đoàn, góp phần củng cố khối liên minh công – nông – trí – lực lượng nòng cốt cho thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Đồng chí còn là Viện trưởng đầu tiên của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao từ năm 1960 – người đặt nền móng cho sự phát triển của ngành kiểm sát trong hệ thống tư pháp nước nhà.

Đến Đại hội Đảng lần thứ IV (tháng 12 năm 1976), đồng chí tiếp tục được tín nhiệm bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, giữ chức Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, và sau này là Chủ tịch danh dự của Ủy ban. Đồng chí là đại biểu Quốc hội trong suốt các khóa V, VI, VII, VIII, luôn thể hiện tiếng nói tâm huyết, xây dựng và trách nhiệm cao với đất nước.

Tấm gương sáng về đạo đức, nhân cách và tinh thần cách mạng

Đồng chí Hoàng Quốc Việt là hiện thân mẫu mực của phẩm chất người cộng sản: suốt đời phấn đấu vì lý tưởng cao đẹp của Đảng, vì độc lập – tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí là một chuỗi dài những đóng góp thầm lặng nhưng to lớn, những hy sinh bền bỉ nhưng kiên cường, những hành động chân thành nhưng sâu sắc.

Đồng chí sống giản dị, gần gũi với đồng chí, đồng bào, đặc biệt luôn dành tình cảm sâu sắc và sự quan tâm chân thành đối với người lao động. Trong công việc, đồng chí nghiêm khắc, nguyên tắc nhưng không giáo điều; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận và thực tiễn, giữa sự cứng rắn về lập trường và mềm dẻo trong phương pháp vận động quần chúng.

Hơn cả những chức danh và trọng trách mà đồng chí từng nắm giữ, điều khiến toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta kính trọng và tưởng nhớ chính là đạo đức, nhân cách và khí chất của một nhà cách mạng kiên trung, một con người trọn đời vì nước, vì dân.

Kết luận

Tấm gương đồng chí Hoàng Quốc Việt sẽ mãi mãi sống trong lòng nhân dân, là điểm tựa tinh thần cho các thế hệ cán bộ, đảng viên noi theo. Trong giai đoạn hiện nay, khi Đảng và nhân dân ta đang nỗ lực xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững, giữ vững độc lập, chủ quyền, thì việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức, tinh thần cách mạng của đồng chí Hoàng Quốc Việt càng có ý nghĩa thiết thực.

Đồng chí là niềm tự hào của quê hương Bắc Ninh, là biểu tượng của người cộng sản mẫu mực – trung kiên, giản dị, liêm khiết, tận tụy – trọn đời vì lý tưởng cao đẹp của Đảng, của dân tộc Việt Nam