Chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại – Nâng cao cảnh giác, trách nhiệm trong phòng chống thiên tai mùa mưa bão
Tháng 8 hàng năm luôn là thời điểm cao điểm của mùa mưa bão, lũ quét và sạt lở đất ở nước ta. Dưới tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, cực đoan và khó lường: mưa lớn kéo dài, lũ ống, lũ quét, ngập úng, sạt lở đất xảy ra với tần suất cao hơn, phạm vi rộng hơn và cường độ mạnh hơn, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, tài sản của Nhân dân, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội.
Trước thực tế đó, việc tăng cường tuyên truyền, cảnh báo và nâng cao tinh thần cảnh giác, ý thức trách nhiệm của các cấp, các ngành, các địa phương và toàn thể Nhân dân trong công tác phòng chống thiên tai, ứng phó với mưa lớn, sạt lở đất và lũ quét là yêu cầu cấp bách, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn hiện nay.
1. Diễn biến thời tiết cực đoan và nguy cơ thiên tai gia tăng trong tháng 8
Theo dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, trong tháng 8 năm nay, do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới hoạt động mạnh kết hợp với gió mùa Tây Nam, nhiều khu vực trên cả nước, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên, sẽ tiếp tục có mưa to đến rất to. Một số nơi có khả năng xuất hiện lũ quét, sạt lở đất, ngập úng cục bộ, nhất là ở khu vực dân cư ven sông, suối, sườn dốc, vùng khai thác khoáng sản, khu vực có nền đất yếu hoặc rừng bị tàn phá.
Những năm gần đây, thiên tai đã gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng: hàng chục người chết và mất tích, hàng trăm ngôi nhà bị cuốn trôi, hàng nghìn hecta hoa màu bị ngập úng, hư hại. Đặc biệt, thiệt hại do sạt lở đất và lũ quét thường xảy ra nhanh, khó dự báo, để lại hậu quả nặng nề, không chỉ về vật chất mà còn tác động sâu sắc đến tâm lý, đời sống của người dân vùng cao, vùng sâu, vùng xa.
Trước tình hình đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống thiên tai đã liên tục ban hành công điện, chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương chủ động triển khai các phương án ứng phó, sẵn sàng lực lượng, phương tiện để kịp thời cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ Nhân dân khi có tình huống xảy ra.
2. Trách nhiệm của hệ thống chính trị và các ngành, địa phương
Công tác phòng chống thiên tai không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên môn mà là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị và của mỗi người dân. Trong đó, việc nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, chuẩn bị sẵn sàng phương án ứng phó, sơ tán dân, bảo vệ cơ sở hạ tầng và tài sản Nhà nước, Nhân dân là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả giảm nhẹ thiệt hại.
Các cấp chính quyền cần:
-
Chủ động rà soát, cập nhật kế hoạch phòng chống thiên tai, phương án ứng phó khẩn cấp với mưa lớn, sạt lở, lũ quét, đảm bảo sát với tình hình thực tế của địa phương;
-
Kiểm tra, củng cố hệ thống hồ đập, công trình thủy lợi, đê điều, hệ thống tiêu thoát nước; xử lý nghiêm tình trạng khai thác đất, đá, cát sỏi trái phép gây mất an toàn địa hình;
-
Tổ chức diễn tập, tập huấn kỹ năng ứng phó, sơ tán dân, cứu hộ cứu nạn, nâng cao năng lực cho lực lượng dân quân, công an, quân đội, đoàn thể ở cơ sở;
-
Đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo qua hệ thống truyền thanh, mạng xã hội, tin nhắn khẩn cấp, kịp thời thông báo đến người dân vùng nguy hiểm để chủ động phòng tránh.
Song song với đó, các ngành giao thông, điện lực, nông nghiệp, y tế… cần có kế hoạch ứng phó cụ thể: bảo đảm giao thông thông suốt, cung cấp điện ổn định, bảo vệ mùa màng, phòng chống dịch bệnh sau mưa lũ, hỗ trợ kịp thời cho vùng bị ảnh hưởng.
3. Nâng cao ý thức, tinh thần cảnh giác và tự phòng, tự cứu của người dân
Cùng với sự chỉ đạo của các cấp chính quyền, mỗi người dân cần chủ động nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng tránh thiên tai, bởi đây là “lá chắn” đầu tiên và hiệu quả nhất để bảo vệ tính mạng và tài sản của chính mình.
Người dân cần thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết, cảnh báo mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất trên các phương tiện thông tin đại chúng; không ở lại hoặc trú ngụ tại khu vực có nguy cơ cao, như ven sông suối, chân đồi, mái dốc, nơi đất yếu, vùng khai thác khoáng sản; chủ động gia cố nhà cửa, dự trữ lương thực, nước sạch, thuốc men, sẵn sàng di dời khi có lệnh.
Đặc biệt, tại các khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa, tinh thần cảnh giác cần được duy trì thường xuyên, tránh tâm lý chủ quan hoặc trông chờ hoàn toàn vào cơ quan chức năng. Mỗi hộ gia đình, mỗi thôn, bản cần có kế hoạch ứng phó riêng, người phụ trách thông tin, phương án sơ tán và liên lạc khẩn cấp.
4. Cả cộng đồng chung tay – lan tỏa tinh thần “Phòng hơn chống”
Thực tế cho thấy, đầu tư cho phòng ngừa thiên tai luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn khắc phục hậu quả. Vì vậy, công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức phòng chống thiên tai cần được duy trì liên tục, đa dạng về hình thức: thông qua trường học, cơ quan, khu dân cư, mạng xã hội, các chương trình truyền hình, báo chí và hoạt động của đoàn thể.
Các tổ chức xã hội, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội nông dân… có vai trò quan trọng trong việc huy động sức dân, tổ chức các hoạt động cộng đồng, hỗ trợ người yếu thế, hướng dẫn kỹ năng thoát hiểm, cứu hộ cứu nạn. Sự đoàn kết, tương trợ lẫn nhau trong thiên tai chính là biểu hiện sinh động của tinh thần “tương thân tương ái” – một giá trị truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam.
5. Chủ động, kịp thời, an toàn là trách nhiệm và nghĩa vụ của toàn dân
Thiên tai là điều không thể tránh khỏi, nhưng thiệt hại do thiên tai hoàn toàn có thể giảm thiểu nếu mỗi cấp, mỗi ngành và từng người dân chủ động, có trách nhiệm và hành động đúng đắn.
Trong tháng 8 – cao điểm mùa mưa bão, toàn xã hội cần phát huy tinh thần cảnh giác, nêu cao ý thức trách nhiệm, chung sức đồng lòng trong công tác phòng chống thiên tai, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của Nhà nước và Nhân dân.
